Konu Detayı Sayfası

Suyun Yapısı ve Önemi

Konuyu PDF İndir

5 PDF indirme

9.Sınıf

Yaşam

İnorganik Moleküller

11243

Ücretsiz konu önizlemesi
Konuya Başlarken bölümü açıktır. Konu anlatımının ilk %30'unu okuyabilirsiniz. Etkinlik, performans görevi ve kontrol noktası çözümleri abonelikle açılır.
Ücretsiz bölümün bittiği yere git
1 soruKonuya Ait Çıkmış Sorular
Soru 1.

Suyun aşağıdaki özelliklerinden hangisi, bitkilerin gövdesinde yer çekimine zıt yönde taşınmasını kolaylaştırır?

(2017-Lisans Yerleştirme Sınavı (LYS))

Doğru Cevap: A

🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi

Su, bildiğimiz gibi yaşamın temel maddesi. Bitkiler de dahil olmak üzere tüm canlılar için suyun önemi çok büyük. Suyun kendine özgü bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri var. Bu özellikler, suyun canlı sistemlerde birçok farklı görevi yerine getirmesini sağlıyor. Özellikle bitkilerde suyun taşınması, bu özellikler sayesinde gerçekleşiyor.

🧠 Sorunun Türü

Bu soru, suyun özellikleriyle ilgili bilgiye dayalı ve kavramsal bir soru. Suyun temel özelliklerini bilmek ve bu özelliklerin canlılardaki işlevleriyle ilişkilendirebilmek gerekiyor. Özellikle bitkilerdeki su taşınım mekanizmasını sağlayan özelliği doğru tespit etmek önemli.

🔍 Öncüllerin Analizi

Bu soruda öncül yok. Soru kökünde, suyun hangi özelliğinin bitkilerin gövdesinde yer çekimine zıt yönde taşınmasını kolaylaştırdığı soruluyor. Bu, suyun kohezyon ve adezyon kuvvetleriyle ilgili bir durum olduğu ipucunu veriyor.

✅ Şıkların Analizi

A) Molekülleri arasında hidrojen bağları oluşabilmesi: Suyun molekülleri arasında hidrojen bağları oluşması, su moleküllerinin birbirine tutunmasını (kohezyon) ve başka yüzeylere yapışmasını (adezyon) sağlar. Bu kuvvetler sayesinde su, bitkinin ince borularında yer çekimine karşı yukarı doğru taşınabilir. Bu durum, bitkilerde suyun gövdede yukarı doğru taşınmasının ana nedenidir.
B) Özgül ısısının yüksek olması: Suyun özgül ısısının yüksek olması, sıcaklık değişimlerine karşı dirençli olmasını sağlar ve canlıların iç sıcaklığını dengelemeye yardımcı olur. Bu özellik, suyun taşınmasıyla doğrudan ilişkili değildir.
C) Buharlaşma ısısının yüksek olması: Suyun buharlaşma ısısının yüksek olması, terleme yoluyla serinlemeye yardımcı olur ve canlılarda ısı dengesinin korunmasında önemli bir rol oynar. Bu durum da suyun yer çekimine karşı taşınmasını kolaylaştıran bir özellik değildir.
D) Sıvı hâlinin katı hâline göre daha yoğun olması: Suyun katı halinin (buz) sıvı halinden daha az yoğun olması, buzun su üzerinde yüzmesini sağlar ve su ekosistemleri için önemlidir. Ancak bu özellik, bitkilerde suyun yukarı taşınmasıyla ilgili değildir.
E) Çözücü bir madde olması: Suyun iyi bir çözücü olması, besin maddelerinin ve atıkların taşınmasını kolaylaştırır, birçok kimyasal reaksiyonun gerçekleştiği ortamı sağlar. Bu önemli bir özellik olsa da bitkilerde suyun gövdede yer çekimine karşı taşınmasını açıklamaz.

🎯 Sonuç: Doğru cevap: A şıkkı. Suyun molekülleri arasındaki hidrojen bağları sayesinde oluşan kohezyon ve adezyon kuvvetleri, bitkilerde suyun kökten yapraklara kadar yer çekimine karşı taşınmasını sağlayan temel mekanizmadır.

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
33 soruKonu İle İlgili Çalışma Soruları
Soru 1.

Bitkilerde su köklerden alınır ve ksilem boyunca yapraklara taşınır. Yaprak yüzeyinden gerçekleşen terleme, ksilemdeki suyun yukarı doğru hareketine katkı sağlar. Suyun moleküler özellikleri bu iletimde önemlidir.

Soru Resim 2

a) Bitkilerde suyun gövdede yer çekimine zıt yönde taşınmasını kolaylaştıran, seçeneklerdeki su özelliğini belirtin ve moleküler temelini açıklayın.

b) Kohezyon, adezyon ve terleme geriliminin ksilemdeki su taşınmasındaki rollerini birbirinden ayırın.

c) Yüksek özgül ısı, yüksek buharlaşma ısısı, sıvı suyun buzdan yoğun olması ve çözücü olma özellikleri neden sorudaki en doğrudan açıklama değildir?

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.

🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama

Su moleküllerinin arasında kurulan hidrojen bağları molekülleri birbirine çeker ve su sütununun bütünlüğünü destekler; bu özellik kohezyondur. Suyun ksilem çeperine tutunması adezyon, yapraklardan buharlaşmanın oluşturduğu çekme ise terleme gerilimidir. Kaynakta sorulan seçenek A, su molekülleri arasında hidrojen bağı oluşabilmesidir.

✍️ Cevap

a) Su molekülleri arasında hidrojen bağları kurulabilmesi bu taşınmayı kolaylaştırır. Su polardır; bir su molekülünün kısmi pozitif hidrojen ucu, diğerinin kısmi negatif oksijen ucunu çeker. Moleküller arası bu çekim kohezyona ve ksilemdeki su sütununun sürekliliğine katkı verir.

b) Kohezyon su moleküllerini birbirine bağlı tutar. Adezyon suyun ksilem çeperindeki hücre duvarlarına tutunmasına katkı verir. Yapraklardan suyun buharlaşması gerilim oluşturur ve kesintisiz su sütununu yukarı doğru çeker. Bu etkiler birlikte taşınmayı destekler.

c) Yüksek özgül ısı sıcaklığın daha yavaş değişmesine; yüksek buharlaşma ısısı buharlaşma sırasında fazla ısı alınmasına; buzun sıvı sudan daha az yoğun olması donma ve yüzmeye; çözücülük ise maddelerin çözünmesine ilişkindir. Bunlar önemli su özellikleridir, ancak ksilemdeki su moleküllerinin bir sütun hâlinde tutulmasını doğrudan açıklayan özellik hidrojen bağlarına bağlı kohezyondur.

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 2.

Aşağıda su ile ilgili bazı sorular yer almaktadır.
1-Sıcak bir yaz gününde suyun hangi özelliği sayesinde aşırı ısınmamız engellenir?
2-Tatlı sularda soğuğa karşı doğal bir izolasyon görebilmesini hangi özelliği sağlar?
3-Enzimlerin çalışması için neden gereklidir?
4-Yüksek ağaçların en uç bölgelerine hangi özelliği sayesinde ulaşabilmektedir?
5-Boşaltım maddelerinin uzaklaşmasında hangi özelliği kullanılır?
Soruların cevapları aşağıda karışık olarak verilmiştir.
─ Kohezyon özelliği vardır.
─ Katısı sıvısında batmaz.
─ Metabolik tepkimeler için ortam hazırlar.
─ Öz ısısı yüksektir.
Sorularla cevaplar eşleştirildiğinde hangi numaralı sorunun cevabı bulunmaz?

Doğru Cevap: E

🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi

Canlıların yaşamı için su vazgeçilmez bir moleküldür. Suyun kendine özgü fiziksel ve kimyasal özellikleri, onun yeryüzündeki yaşamı desteklemesini sağlar. Bu özellikler, canlıların vücut sıcaklığını düzenlemeden besin taşınmasına kadar birçok hayati süreçte rol oynar.

🧠 Sorunun Türü

Bu soru, suyun farklı özelliklerini günlük yaşamdaki veya biyolojik süreçlerdeki rolleriyle eşleştirmeyi gerektiren bir yorum ve kavrama sorusudur. Suyun temel özelliklerini bilginizi kullanarak sorularla doğru bir şekilde ilişkilendirmeniz beklenmektedir.

🔍 Öncüllerin Analizi

Bu soruda öncüller yerine, suyun özellikleriyle ilgili sorular ve karışık olarak verilmiş cevaplar bulunmaktadır. Soruları ve cevapları tek tek inceleyelim:
1-Sıcak bir yaz gününde suyun hangi özelliği sayesinde aşırı ısınmamız engellenir? Bu soru, suyun vücut sıcaklığımızı dengelemedeki rolüne odaklanıyor.
2-Tatlı sularda soğuğa karşı doğal bir izolasyon görebilmesini hangi özelliği sağlar? Bu soru, suyun donduğunda gösterdiği özel davranışla ilgili.
3-Enzimlerin çalışması için neden gereklidir? Bu soru, suyun metabolik reaksiyonlardaki temel işlevine dikkat çekiyor.
4-Yüksek ağaçların en uç bölgelerine hangi özelliği sayesinde ulaşabilmektedir? Bu soru, suyun bitkilerdeki taşınımında etkili olan kuvvetlerle ilgili.
5-Boşaltım maddelerinin uzaklaşmasında hangi özelliği kullanılır? Bu soru, suyun atık maddeleri vücuttan atma yeteneğiyle ilgili.
Verilen Cevaplar:
─ Kohezyon özelliği vardır. Bu, su moleküllerinin birbirini çekmesi durumudur.
─ Katısı sıvısında batmaz. Bu, suyun donduğunda hacminin artması ve yoğunluğunun azalması anlamına gelir.
─ Metabolik tepkimeler için ortam hazırlar. Bu, suyun iyi bir çözücü olması ve reaksiyonların gerçekleştiği bir ortam sağlamasıyla ilgilidir.
─ Öz ısısı yüksektir. Bu, suyun sıcaklık değişimlerine karşı dirençli olması demektir.

✅ Şıkların Analizi

Şimdi soruları ve cevapları eşleştirelim:
1-Sıcak bir yaz gününde suyun hangi özelliği sayesinde aşırı ısınmamız engellenir? Cevap: Öz ısısı yüksektir. Suyun yüksek öz ısısı, vücut sıcaklığının ani değişimlerini engeller.
2-Tatlı sularda soğuğa karşı doğal bir izolasyon görebilmesini hangi özelliği sağlar? Cevap: Katısı sıvısında batmaz. Buzun su üzerinde yüzmesi, su altındaki canlıların donmasını engeller.
3-Enzimlerin çalışması için neden gereklidir? Cevap: Metabolik tepkimeler için ortam hazırlar. Enzimatik reaksiyonlar sulu ortamda gerçekleşir.
4-Yüksek ağaçların en uç bölgelerine hangi özelliği sayesinde ulaşabilmektedir? Cevap: Kohezyon özelliği vardır. Kohezyon ve adezyon sayesinde su, bitkilerde yükselir.
5-Boşaltım maddelerinin uzaklaşmasında hangi özelliği kullanılır? Bu sorunun cevabı verilen cevaplar arasında bulunmamaktadır. Boşaltım maddelerinin uzaklaşması, suyun iyi bir çözücü olması ve taşıyıcı özelliğiyle ilgilidir; ancak bu özellik verilen cevaplarda açıkça yer almamıştır.

🎯 Sonuç: Doğru cevap: E şıkkı. 5 numaralı sorunun cevabı, verilen şıklar arasında yer almamaktadır.

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 3.

Bazı sebzeler ve meyveler kurutulduğunda yapısındaki su oranı azalır ve enzim aktivitesi gerçekleşmez. Böylece kurutulan besinler yaş meyve ve sebzeye göre daha uzun süre bozulmadan saklanabilir.
Suyun enzimatik tepkimeler için önemli olmasının nedeni;
I. enzimatik tepkimelerde substrat olarak kullanılması,
II. enzim aktivasyonunun su yardımı ile sağlanması,
III. enzim ve substratın tepkimeye girebileceği ortamı oluşturması
verilen ifadelerden hangileridir?

Doğru Cevap: C

🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi

Canlıların yaşamını sürdürmesi için su vazgeçilmez bir moleküldür. Su, vücudumuzdaki birçok biyokimyasal tepkimenin gerçekleştiği bir ortamdır. Enzimler gibi önemli proteinlerin düzgün çalışabilmesi için de suya ihtiyaç vardır. Özellikle besinlerin korunmasında suyun miktarının azaltılması, enzimlerin çalışmasını durdurarak bozulmayı engeller.

🧠 Sorunun Türü

Bu soru, suyun canlılardaki önemini, özellikle de enzimatik tepkimelerdeki rolünü kavrama düzeyinde değerlendiren bir bilgi sorusudur. Enzimlerin çalışma mekanizması ve suyun bu mekanizmadaki yeri hakkındaki temel bilgileri yoklamaktadır. Öncülleri doğru bir şekilde analiz ederek cevaba ulaşabiliriz.

🔍 Öncüllerin Analizi

I. Enzimatik tepkimelerde su, genellikle substrat olarak kullanılmaz. Substrat, enzimin etki ettiği maddedir; su ise çoğu zaman tepkimenin gerçekleştiği ortamı sağlar.
II. Enzim aktivasyonunun su yardımı ile sağlandığı doğru bir ifade değildir. Enzim aktivasyonu genellikle sıcaklık, pH gibi faktörler veya kofaktörler aracılığıyla olur; su doğrudan aktivasyonu sağlamaz, ancak aktivasyon için uygun ortamı sunar.
III. Enzim ve substratın tepkimeye girebileceği uygun ortamı su oluşturur. Enzimlerin ve substratların çözünerek bir araya gelmesi ve tepkimeye girmesi için sulu bir ortama ihtiyaç vardır. Bu, suyun enzimatik tepkimeler için en önemli rollerinden biridir.

✅ Şıkların Analizi

A) Yalnız I öncülü yanlıştır çünkü su genellikle substrat değildir.
B) Yalnız II öncülü de yanlıştır; su, doğrudan enzim aktivasyonunu sağlamaz.
C) Yalnız III öncülü doğrudur. Su, enzim ve substratın birleşerek tepkimeye girmesi için gerekli ortamı sunar.
D) I ve II öncülleri de yanlış olduğu için bu şık da doğru değildir.
E) I, II ve III öncülleri birlikte doğru değildir, çünkü I ve II yanlıştır.

🎯 Sonuç: Doğru cevap: C şıkkı. Suyun enzimatik tepkimeler için temel önemi, enzim ve substratın etkileşime girebileceği uygun bir ortam sağlamasıdır.

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 4.

Öz ısı, bir maddenin bir gramının sıcaklığını 1°C artırmak için gereken ısı miktarıdır. Suyun öz ısısı diğer biyolojik birçok sıvıdan yüksektir. Bu sayede suyun daha çok ısıyı hapsettiği ve emilen bu ısının yavaş yavaş ortama verildiği görülür.
Suyun bu özelliği;
I. Göl-baraj gibi yerlerin etrafındaki karasal ortam aşırı sıcaktan daha az etkilenir.
II. Kışın sucul ortamların etrafı ılıman özellikte olabilir.
III. Suyun çözücülüğünü artırır.
ifadelerinden hangilerine neden olur?

Doğru Cevap: D

🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi

Canlılar için su, hayati öneme sahip bir maddedir. Suyun birçok özelliği vardır ve bu özellikler, canlıların yaşamını doğrudan etkiler. Bu soruda özellikle suyun 'öz ısısı' özelliği üzerinde durulmuş. Öz ısı, bir maddenin sıcaklığını değiştirmek için ne kadar ısıya ihtiyaç duyulduğunu gösterir.

🧠 Sorunun Türü

Bu soru, suyun yüksek öz ısısı özelliğinin sonuçlarını yorumlamaya dayalı bir sorudur. Soruyu doğru cevaplamak için suyun öz ısısının ne anlama geldiğini ve bunun çevresel etkilerini bilmek gerekir. Öncülleri dikkatlice analiz ederek doğru çıkarımlar yapmalısın.

🔍 Öncüllerin Analizi

I. Suyun öz ısısı yüksek olduğu için gündüz çok ısı emer ve gece bu ısıyı yavaşça ortama verir. Bu durum, göl veya baraj gibi büyük su kütlelerinin etrafındaki karasal alanların aşırı ısınmasını veya soğumasını engelleyerek sıcaklık değişimlerini yumuşatır.
II. Benzer şekilde, kışın sucul ortamlar, bünyelerinde tuttukları ısıyı yavaşça ortama saldıkları için çevrelerindeki karasal ortamların sıcaklığını daha ılıman tutabilirler. Bu da suyun donmasını geciktirir ve çevreyi daha yaşanılır kılar.
III. Suyun yüksek öz ısısı, onun sıcaklık değişimlerine karşı direncini artırır. Ancak bu özellik, suyun çözücülük kapasitesiyle doğrudan ilgili değildir. Suyun çözücü özelliği, polar yapısından kaynaklanır.

✅ Şıkların Analizi

A) Yalnız I ifadesi eksiktir çünkü II. öncül de doğru bir bilgidir.
B) Yalnız II ifadesi eksiktir çünkü I. öncül de doğru bir bilgidir.
C) Yalnız III ifadesi yanlıştır çünkü III. öncül suyun öz ısısı ile ilgili bir sonuç değildir.
D) I ve II öncülleri, suyun yüksek öz ısısının doğal sonuçlarıdır. Bu nedenle bu şık doğrudur.
E) I, II ve III öncüllerini içeren bu şık yanlıştır çünkü III. öncül doğru değildir.

🎯 Sonuç: Doğru cevap: D şıkkı.

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
14 soruOYSS Soruları
Soru 1.

Görselde bir gölet yüzeyi incelenmektedir. 1 numarada su yüzeyinde batmadan yürüyen bir su sineği (su örümceği), 2 numarada su yüzeyine dikkatlice bırakılmış ve batmadan duran metal bir ataş, 3 numarada ise su yüzeyinin alt tarafına asılı durarak solunum yapan sivrisinek larvaları görülmektedir.

Göletin yakınındaki bir evden deterjanlı atık suyun gölete karıştığı belirlenmiştir. Ayrıca bölgede yaz günlerinde gece-gündüz hava sıcaklığı arasında 15 °C'ye varan farklar olduğu hâlde gölet suyunun sıcaklığı yalnızca 2-3 °C değişmektedir. Kışın ise göletin yüzeyi buzla kaplanmaktadır.

Verilen bilgileri ve görseli kullanarak soruları cevaplayınız.

Soru Resim 2

a) Deterjan su moleküllerinin birbirini çekme kuvvetini azaltır. Deterjanlı su gölete karıştığında 1 ve 3 numaradaki canlılar nasıl etkilenir?

b) Isı tutma kapasitesini tanımlayınız. Gölet suyunun sıcaklığının havaya göre az değişmesini bu özellikle açıklayınız.

c) Suyun ısı tutma kapasitesinin yüksek olmasının göletteki canlılar için önemi nedir?

ç) Kışın göletin yüzeyden donmasının, buzun altındaki canlıların yaşamını sürdürmesine katkısını açıklayınız.

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.

🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama

Su molekülleri polar yapıları sayesinde birbirleriyle ve farklı maddelerle hidrojen bağları kurar. Farklı tür moleküller arasındaki çekim kuvvetine adezyon, aynı tür moleküller arasındaki çekim kuvvetine kohezyon denir. Suyun cam yüzeye tutunması adezyona, damla oluşturması kohezyona örnektir. Adezyon ve kohezyon sayesinde su, bitkilerde kökten yapraklara kadar taşınır. Su moleküllerinin yüzeyde birbirini güçlü çekmesi yüzey gerilimini oluşturur. Su iyi bir polar çözücüdür; ısı tutma kapasitesi yüksektir ve buz, sıvı sudan daha az yoğundur.

✍️ Cevap

a) Deterjan kohezyonu ve dolayısıyla yüzey gerilimini azaltır. Yüzey gerilimi zayıflayınca su sineği (1) yüzeyde duramayıp batar; sivrisinek larvaları (3) da yüzeye asılı kalamaz ve havadan solunum yapamaz. Böylece bu canlıların yaşamı tehlikeye girer.

b) Isı tutma kapasitesi, bir maddenin sıcaklığını 1 °C değiştirmek için gereken ısı miktarıdır. Suyun ısı tutma kapasitesi yüksek olduğundan sıcaklığının değişmesi için çok fazla ısı alması ya da vermesi gerekir; bu nedenle gölet suyu, havadaki büyük sıcaklık değişimlerinden az etkilenir.

c) Su, canlıları ani sıcaklık değişimlerinden korur. Gölet suyunun sıcaklığı dengeli kaldığı için sudaki canlıların yaşamsal faaliyetleri ve enzimlerin çalışması olumsuz etkilenmez.

ç) Buz, sıvı sudan daha az yoğun olduğu için suyun üzerinde yüzer ve yüzeyi kaplar. Bu buz tabakası alttaki suyu soğuk havadan yalıtarak tamamen donmasını önler. Böylece buzun altındaki su sıvı kalır ve canlılar yaşamlarını sürdürebilir.

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 2.

Görselde bir gölet yüzeyi incelenmektedir. 1 numarada su yüzeyinde batmadan yürüyen bir su sineği (su örümceği), 2 numarada su yüzeyine dikkatlice bırakılmış ve batmadan duran metal bir ataş, 3 numarada ise su yüzeyinin alt tarafına asılı durarak solunum yapan sivrisinek larvaları görülmektedir.

Görseldeki gözlemleri yüzey gerilimi ile ilişkilendirerek soruları cevaplayınız.

Soru Resim 2

a) Yüzey gerilimi nedir? Su molekülleri arasındaki hangi kuvvetten kaynaklanır?

b) 1 numaradaki canlının suda batmadan yürüyebilmesini adezyon ve kohezyon kuvvetlerini karşılaştırarak açıklayınız.

c) Metalin yoğunluğu sudan fazla olduğu hâlde 2 numaradaki ataşın batmamasının nedeni nedir? Ataş suya dik olarak bırakılsaydı ne olurdu?

ç) 3 numaradaki larvaların su yüzeyine asılı kalabilmesi, yüzey geriliminin canlılar için önemi hakkında ne söyler?

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.

🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama

Su molekülleri polar yapıları sayesinde birbirleriyle ve farklı maddelerle hidrojen bağları kurar. Farklı tür moleküller arasındaki çekim kuvvetine adezyon, aynı tür moleküller arasındaki çekim kuvvetine kohezyon denir. Suyun cam yüzeye tutunması adezyona, damla oluşturması kohezyona örnektir. Adezyon ve kohezyon sayesinde su, bitkilerde kökten yapraklara kadar taşınır. Su moleküllerinin yüzeyde birbirini güçlü çekmesi yüzey gerilimini oluşturur. Su iyi bir polar çözücüdür; ısı tutma kapasitesi yüksektir ve buz, sıvı sudan daha az yoğundur.

✍️ Cevap

a) Yüzey gerilimi, su yüzeyindeki moleküllerin birbirini güçlü bir şekilde çekmesiyle yüzeyde gergin, esnek bir zar gibi davranan tabakanın oluşmasıdır. Su molekülleri arasındaki kohezyon kuvvetinden kaynaklanır.

b) Su molekülleri arasındaki kohezyon kuvveti, su ile böceğin bacakları arasındaki adezyon kuvvetinden büyüktür. Bu nedenle bacaklar yüzeyi delmez, yüzey gerilimi böceği taşır.

c) Ataş yüzeye yatay ve dikkatlice bırakıldığında ağırlığı geniş bir alana dağılır ve yüzey gerilimini aşamaz; su yüzeyi esneyerek ataşı taşır. Dik bırakılsaydı ağırlık çok küçük bir alana yoğunlaşır, yüzey gerilimi aşılır ve ataş batardı.

ç) Yüzey gerilimi, bazı canlılara su yüzeyinde barınma, hareket etme ve beslenme ortamı oluşturur. Larvalar yüzeye asılı kalarak havadan solunum yapabilir; bu da yüzey geriliminin bazı canlıların yaşam döngüsü için önemli olduğunu gösterir.

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 3.

Görselde bir ağacın kökten yaprağa kadar su taşıma yolu gösterilmiştir. 1 numara kök tüylerinin topraktan suyu ve suda çözünmüş mineralleri almasını, 2 numara gövdedeki ince bir iletim borusunun büyütülmüş hâlini (su molekülleri boru çeperine tutunmuş ve birbirine bağlı bir zincir oluşturmuştur), 3 numara ise yapraktaki gözeneklerden su buharının atmosfere verilmesini göstermektedir.

Bir çiftçi, uzun süre yağmur yağmayan bir dönemde tarlasına toz hâlinde gübre serpmiş ancak sulama yapmamıştır. Birkaç hafta sonra bitkilerde mineral eksikliği belirtilerinin sürdüğünü gözlemlemiştir.

Verilen bilgileri ve görseli kullanarak soruları cevaplayınız.

Soru Resim 2

a) Suyun mineralleri çözebilmesi hangi yapısal özelliğinden kaynaklanır? 1 numaradaki olayla ilişkilendiriniz.

b) Çiftçinin gübrelemesine rağmen bitkilerde mineral eksikliğinin sürmesinin nedenini açıklayınız.

c) Suyun çözücü olmasının hücre içindeki kimyasal tepkimeler ve maddelerin taşınması açısından önemini yazınız.

ç) Kuraklıkta yapraklardaki gözenekler (3) kapanırsa minerallerin yapraklara taşınması nasıl etkilenir? Gerekçesiyle açıklayınız.

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.

🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama

Su molekülleri polar yapıları sayesinde birbirleriyle ve farklı maddelerle hidrojen bağları kurar. Farklı tür moleküller arasındaki çekim kuvvetine adezyon, aynı tür moleküller arasındaki çekim kuvvetine kohezyon denir. Suyun cam yüzeye tutunması adezyona, damla oluşturması kohezyona örnektir. Adezyon ve kohezyon sayesinde su, bitkilerde kökten yapraklara kadar taşınır. Su moleküllerinin yüzeyde birbirini güçlü çekmesi yüzey gerilimini oluşturur. Su iyi bir polar çözücüdür; ısı tutma kapasitesi yüksektir ve buz, sıvı sudan daha az yoğundur.

✍️ Cevap

a) Su, polar yapısı sayesinde iyonik ve polar maddeleri çözebilen iyi bir çözücüdür. Topraktaki mineraller suda çözündükten sonra kök tüyleri (1) tarafından su ile birlikte alınabilir.

b) Bitkiler mineralleri katı hâlde değil, suda çözünmüş olarak alır. Yağış ve sulama olmadığı için gübredeki mineraller çözünmemiş ve kökler tarafından alınamamıştır.

c) Hücredeki kimyasal tepkimelerin çoğu sulu ortamda gerçekleşir; su, tepkimeye girecek maddeleri çözerek karşılaşmalarını sağlar. Ayrıca besinler, mineraller ve atık maddeler suda çözünerek vücut sıvılarıyla taşınır.

ç) Gözenekler kapanınca terleme azalır ve su sütununu yukarı çeken kuvvet zayıflar. Mineraller suda çözünmüş olarak taşındığından su akışı yavaşlar ve yapraklara ulaşan mineral miktarı da azalır.

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 4.

Görselde bir ağacın kökten yaprağa kadar su taşıma yolu gösterilmiştir. 1 numara kök tüylerinin topraktan suyu ve suda çözünmüş mineralleri almasını, 2 numara gövdedeki ince bir iletim borusunun büyütülmüş hâlini (su molekülleri boru çeperine tutunmuş ve birbirine bağlı bir zincir oluşturmuştur), 3 numara ise yapraktaki gözeneklerden su buharının atmosfere verilmesini göstermektedir.

Suyun ağaçta taşınmasını suyun özellikleriyle ilişkilendirerek soruları cevaplayınız.

Soru Resim 2

a) 2 numaradaki büyütülmüş görüntüde su moleküllerinin boru çeperine tutunması ve birbirine bağlı zincir oluşturması hangi özelliklerle açıklanır?

b) 3 numaradaki olay, 2 numaradaki su sütununun yukarı doğru hareketine nasıl katkı sağlar?

c) İletim borularının çok ince olmasının suyun yükselmesi açısından önemi nedir?

ç) Bir öğrenci, “Su, ağacın en üst dallarına sadece köklerin itmesiyle ulaşır.” demiştir. Görseldeki 1, 2 ve 3 numaralı yapıları kullanarak bu görüşü değerlendiriniz.

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.

🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama

Su molekülleri polar yapıları sayesinde birbirleriyle ve farklı maddelerle hidrojen bağları kurar. Farklı tür moleküller arasındaki çekim kuvvetine adezyon, aynı tür moleküller arasındaki çekim kuvvetine kohezyon denir. Suyun cam yüzeye tutunması adezyona, damla oluşturması kohezyona örnektir. Adezyon ve kohezyon sayesinde su, bitkilerde kökten yapraklara kadar taşınır. Su moleküllerinin yüzeyde birbirini güçlü çekmesi yüzey gerilimini oluşturur. Su iyi bir polar çözücüdür; ısı tutma kapasitesi yüksektir ve buz, sıvı sudan daha az yoğundur.

✍️ Cevap

a) Su moleküllerinin boru çeperine tutunması adezyon, birbirine bağlanarak kopmayan bir zincir oluşturması kohezyon ile açıklanır.

b) Yapraklardan su buharlaştıkça (terleme) üstte eksilen moleküllerin yerine, kohezyonla birbirine bağlı olan alttaki su molekülleri çekilir. Böylece su sütunu sürekli yukarı doğru hareket eder.

c) İnce borularda su ile çeper arasındaki temas yüzeyi, sütunun ağırlığına göre fazladır. Adezyonun etkisi artar ve su daha yükseğe tırmanabilir (kılcallık).

ç) Görüş eksiktir. Kökler (1) suyu alarak taşımaya katkı sağlar; ancak suyun yüksek ağaçlarda yapraklara ulaşmasında borulardaki adezyon ve kohezyon (2) ile yapraklardaki terlemenin oluşturduğu çekim (3) de etkilidir. Bu olaylar birlikte kesintisiz su sütununun yukarı taşınmasını sağlar.

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Suyun Yapısı ve Önemi

► Tüm organizmalarda en çok bulunan bileşen sudur.

► Organizmaların toplam kütlesinin %70’inden fazlası sudan oluşur.

► Su, biyolojik yapıların oluşturulması ve yaşamsal faaliyetlerinin gerçekleştirilebilmesi için gerekli inorganik maddelerin en önemlisidir.

► Dünya’nın ve canlı vücutlarının büyük bir kısmı sudan oluştuğundan canlıların yaşamları suyun varlığına bağlıdır.

► Bazı canlıların yaşam alanı sudur. Örneğin; Alg, mercan, balık, yunus, balina gibi.

► Bitkiler, fotosentez yapabilmek için suya ihtiyaç duyar.

► Atmosferdeki oksijenin kaynağını fotosentezde kullanılan su oluşturur.

► Canlılığın devamı için enzimler gereklidir. Su enzimlerin çalışabilmesi için uygun bir ortam sağlar. Ortamdaki su miktarı %15'in altına düşerse enzimler çalışamaz ve canlılık son bulur.

► Besinlerin sindirimi su ile olur (Hidroliz olayları).

► Su otsu bitkilerde turgor basıncı oluşturarak bitkiye desteklik verir. Dik durmasını sağlar.

► Vücut sıcaklığının dengede kalmasını sağlar.

► Su olmadan yaşam olmaz. Bir insan haftalarca yemek yemeden yaşayabilir ancak susuz bir kaç gün yaşayabilir.

► Sağlıklı bir yaşam için günlük 1,5 - 2,5 litre su içmemiz gerekir.

Öğrenci Plus

6. Etkinlik (Ders Kitabının 47.Sayfasında Bulunmaktadır.) Suyun Özelliklerini Belirleme – Açıklamalı Çözüm

Bu çalışmanın açıklamalı çözümüne Öğrenci Plus ile erişebilirsiniz.

Paketleri incele
Suyun Kimyasal Yapısı

► Su molekülü 2 Hidrojen ve 1 Oksijen (H2O) atomundan oluşur.

► Hidrojen atomları oksijene birer kovalent bağ ile

Ücretsiz önizleme burada bitti

Konu anlatımının kalan %70’i kilitli

Asıl konu anlatımının ilk %30’unu okudunuz. Konu metninin devamını okumak ve etkinlik, performans görevi ile kontrol noktası çözümlerini görmek için abone olun.

Konu anlatımının tamamını aç
BiyolojiHikayesi

Öğrencilerimizin TYT (Temel Yeterlilik Testi) ve AYT (Alan Yeterlilik Testi) gibi sınavlara hazırlanırken kullanabilecekleri bilgileri sunuyoruz. Biyoloji konularında güçlü bir temel oluşturmak ve sınav başarınızı artırmak için doğru adrestesiniz!

Bilgilerimiz

Adres

Hasanefendi - Ramazan Paşa Mah.1921 Sok.No:24/A Efeler-Aydın

Email

destek@biyolojihikayesi.com

Telefon

+90.555.608 59 45

iyzico ile Güvenli Öde - Visa - Mastercard

© Biyoloji Hikayesi. Tüm Hakları Saklıdır. Tasarım: Biyoloji Hikayesi
Dağıtım: Rolpa Bilişim Pazarlama Yönetim Sistemleri 🔒