Proteinler

Proteinler

► Canlıların yapısında en fazla bulunan organik bileşiklerdir. Hücre zarının %50 - 55'i proteinden oluşur. Proteinler hücrenin organik içeriğinin %60'ını oluşturur.

► Canlılarda; yapıya katılma, enerji üretiminde kullanılma, bağışıklığı sağlama, düzenleme ve mesaj iletme gibi görevleri yerine getiren organik bileşiklerdir.

► Yapılarında karbon, hidrojen, oksijen ve azot atomları bulunan polimerlerdir. Bazılarında fosfor ve kükürt elementleri de bulunur.

► Hücrelerde bütün aktivitelerde kullanılan proteinler;

♦ Yapıcı onarıcı,

♦ Düzenleyici ve

♦ Enerji verici bileşiklerdir.

► Proteinler, solunumda enerji verici olarak kullanıldığında boşaltım atığı olarak su ve karbondioksitin yanında amonyak da meydana gelir.

► Fosfolipitler ile beraber hücre zarının temel yapısını oluştururlar.

► Enzim ve hormonların yapısına katılırlar.

► Vücut savunmasında görev alan antikorların yapısına katılırlar

► CO₂ ve O₂ taşınmasında görev alan hemoglobinin yapısını oluştururlar

► Kanın pıhtılaşmasında görev alan trombojen ve fibrinojen moleküllerinin yapısını oluştururlar.

► Kas kasılmasında görevli aktin ve miyozinin yapısına katılırlar.

► Kanın osmotik basıncında görevli albümin ve globulini oluştururlar.

► Saç, tırnak, tüy ve boynuz gibi yapılarda bulunurlar.

Bir Amino Asitin Genel Yapısı

► Proteinlerin yapı taşları (monomer) amino asitlerdir.

► Amino asitler; merkezi bir karbon (C) atomunun etrafında bağ oluşturan karboksil grup (COOH), amino grup (NH₂), hidrojen (H) ve değişken gruptan (R) oluşur. Amino asitlerin çeşidini, taşıdıkları değişken grup (R) sağlar.

► Amino asitleri oluşturan birimler ve grup adları şöyledir:

♦ —NH₂ grubu; Amino Grup

♦ —COOH grubu; Karboksil Grup

♦ —R grubu ise Radikal (Değişken=Yan) Grup adını alırlar.

► Değişken grup her amino asit çeşidinde değişen temel gruptur. Amino asitlerin farklı olmasını sağlar. 20 çeşit amino asit 20 çeşit değişken grup vardır.

► Amino ve karboksil gruplar tüm amino asitlerde aynıdır.

► Amino asitler birbirine peptit bağları ile bağlanarak proteinleri oluşturur. Peptit bağları ribozomda oluşur.

Peptit Bağı: İki amino asidin birleşmesi ile bir su molekülünün açığa çıkması ile oluşan bağa Peptit Bağı denir.

► Birinci amino asidin Karboksil grubunun (COOH) OH'ı ile, ikinci amino asidin Amino (NH₂) grubunun H⁺'ı birleşerek bir molekül su oluşur. Su oluştuktan sonra Karboksil Karbonu (C) ile Amino Azotu (N) arasında oluşan kimyasal bağ Peptit Bağıdır.

► Canlı yapısına katılan 20 çeşit amino asit vardır. Üretici canlılar fotosentez ile tüm amino asit çeşitlerini sentezleyebilirler. İnsan ve hayvanlar ise bu amino asitlerden 12 tanesini karaciğerde