► Tamamı çok hücreli ve ökaryottur. En önemli özellikleri; notokord denilen yapıya ve sırt bölgesinde ii boş bir sinir şeridine (sinir kordonu) sahip olmalarıdır.
► Sırt kısımlarında omurga bulunur. Sinir şeridi (kordonu) bu omurganın içinden geçer. Beyin ve omurilikten oluşan merkezi sinir sistemi bulunur.
► Kıkırdak veya kemikten yapılmış iç iskelet bulunur.
► Tamamında kapalı dolaşım sistemi görülür.
► Kanlarında O2 ve CO2 gazlarının taşınmasını sağlayan solunum pigmenti (hemoglobin) bulunur. Hemoglobinleri; alyuvar hücrelerinin içindedir. Ayrıca kana kırmızı renkte verir.
► Kalp yapısı; balıklarda memelilere doğru gidildikçe gelişir. Kalpleri en az 2 en çok 4 odacık bulundurur. (Bu odacıklar kulakçık ve karıncıklardır.)
► Eşeyli üreme yaparlar. Balık ve iki yaşamlılarda dış döllenme, sürüngen, kuş ve memelilerde iç döllenme görülür. Kuş ve memelilerde yavru bakımı vardır.
► Boşaltım organları böbreklerdir. Boşaltım atıkları amonyak, üre ve ürik asittir.
► Suda yaşayanlar solungaç, karada yaşayanlar ise deri ve akciğer solunumu yapar. Tamamı O2'li solunum yapar.
► Bir çoğunun gövdesine bağlı iki çift üyesi vardır. Bu üyeler; tutma, yüzme, yürüme ve uçmaya uyum sağlayacak şekilde farklılaşmıştır.
► Besinlerini katı parçalar halinde alırlar. Çiğneyerek yutarlar. Holozoik beslenme yaparlar.
Holozoik beslenme; hayvanların besinlerini diğer canlıları yiyerek, bu besinleri kendi sindirim kanallarında sindirmeleri şeklindeki beslenmedir. Karmaşık organ sistemleri bulunur. Besinin alınması, sindirilmesi, emilimi ve oluşan atıkların atılması gibi aşamaları vardır.
Holozoik beslenme yapan omurgalıların;
- otobur (otçul = herbivor),
- etobur (etçil = karnivor),
- hem otobur hem etobur (hepçil = omnivor) beslenen türleri vardır.
► Soğuk kanlı veya sıcak kanlı olanları vardır.
♦ Soğuk kanlılar; balık, kurbağa ve sürüngenlerdir. Vücut sıcaklığı çevre koşullarına göre değişen canlılardır. Temiz ve kirli kan vücutlarında karışık olarak dolaşır.
♦ Sıcak kanlılar; kuşlar ve memelilerdir. Vücut sıcaklıkları sabit olan (insanda 36 oC gibi) canlılardır. Vücutlarında temiz ve kirli kan birbirine karışmaz.
► Aktif hareket ederler. Hareket organları; yüzgeç, kanat, kol ve bacaklardır.
► Embriyonik dönemde; endoderm, ektoderm ve mezoderm tabakalarından gelişirler. Kuyruk oluşumu görülür ama çoğunda kuyruk körelmiştir.

Basitten gelişmişe doğru omurgalılar yukarıda gösterilmiştir.

| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| İskelet Yapısı | Kıkırdak veya kemikten oluşmuş iç iskelet |
| Üreme Şekli | Eşeyli üreme |
| Beslenme Şekli | Holozoik beslenme |
| Boşaltım Organı | Böbrekler |
| Boşaltım Atıkları | Amonyak, üre ya da ürik asit |
| Kan Dolaşımı | Kapalı kan dolaşımı |
► Balıklar, tatlı ve tuzlu sularda yaşar.
► Vücutları suyu geçirimsiz pullarla kaplıdır. Ancak pulları Keratin yapılı değildir.
► Kıkırdak ve kemikten oluşan iç iskeletleri vardır. Köpek balığı, çekiç balığı ve vatoz gibi türlerinde iç iskelet kıkırdaktan oluşur. Hamsi, levrek, çupra, sazan vb. türlerde ise iç iskelet kemikten oluşur.
► Kıkırdaklı balıklarda solungaç kapağı bulunmaz.

► Köpek balığı gibi bazı türleri hariç dış döllenme, dış gelişme görülür. Yavru bakımı genelde yoktur.
► Köpekbelığı kıkırdaklı bir balık olup iç döllenme yapar.
► Isı yalıtımı yapamadıkları için soğukkanlı canlılardır. Kış uykusuna yatmazlar.
► Solungaç solunumu yaparlar. Deri solunumu yapamazlar. Atmosferdeki O2'yi kullanamazlar. Sadece sudaki çözünmüş O2'yi kullanırlar.
► Bazıları solungaç solunumu ile birlikte akciğer solunumu da yapar.
► Boşaltım atıkları amonyaktır. Boşaltım organları böbrektir.
► Kapalı kan dolaşımı görülür. Kalpleri iki odacıklıdır. Bir kulakçık bir karıncıktan oluşur. Kalplerinde daima kirli kan bulunur.
► Kalpteki kirli kan (Kirli kan CO2'ce, temiz kan O2'ce zengindir.) solungaçlara gider. Burada temizlendikten sonra kalbe geri dönmeden direk vücuda gönderilir. Yani küçük kan dolaşımı (Kalp ile solunum organı arasındaki dolaşımdır.) görülmez. Sadece büyük kan dolaşımı (kalp ile vücut arasındaki dolaşımdır) olur.
► Köpek balıkları hariç çoğu balıkta suda batmadan kalmayı sağlayan hava kesesi bulunur. Köpek balıkları batmamak için sürekli yüzmek zorundadır.
► Kalplerinde daima kirli kan bulunduran ve küçük kan dolaşımının görülmediği tek omurgalı sınıfıdır. Temiz ve kirli kan vücutlarında karışmaz. Yani kalpte kirli, vücutta temiz kan bulunur. Kanı vücuda kalp değil solunum organı (solungaçlar) gönderir.
♦ Kemikten oluşan iç iskelet
♦ Kıkırdaktan oluşan iç iskelet
♦ Solungaç kapağı
♦ Yüzme kesesi ve akciğer
♦ Pul ve çene

Balıklar 3 alt grupta incelenir.
1. Çenesiz Balıklar: Çene, yüzgeç, pul ve dişleri yoktur. Bazıları yunus, balina gibi canlılara ağızlarıyla tutunup, onların vücut sıvılarını emerek parazit beslenir.
2. Kıkırdaklı Balıklar: Embriyonik dönemde oluşan kıkırdak iskeleti yaşamları boyunca korurlar. Derileri pullarla kaplıdır. Tuzlu suda yaşarlar. Hareketli çeneleri ve dişleri vardır. İç döllenme yaparlar. Örnek; köpek balığı, vatoz balığı vb.
3. Kemikli Balıklar: İç iskeletleri kemikten oluşur. Derileri pullarla kaplıdır. Hareketli çeneleri ve dişleri vardır. Tatlı ve tuzlu sularda yaşarlar. Büyük çoğunluğu dış döllenme yapar. Bazı türlerinde iç döllenme görülür. Örnek; levrek, ton balığı, hamsi, alabalık vb.
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Solunum Organı | Solungaç |
| Vücut Isısı | Soğukkanlı |
| Döllenme ve Gelişme | Dış döllenme ve dış gelişme |
| Kış Uykusu | Kış uykusuna yatmaz. |
| İskelet Yapısı | İç iskelet |
| Hareket Organı | Yüzgeç |
| Vücut Yüzeyi | Genellikle pullarla kaplıdır. |
► Hem suda hem de karada yaşadıkları için İki Yaşamlılar (Amfibia) olarak adlandırılmıştır.
► Metamorfoz (başkalaşım) geçirirler.

► Tatlı sularda ve nemli karasal bölgelerde yaşarlar.
► Döllenme ve embriyonik gelişimleri suda olur.
NOT: Balık ve kurbağaların yumurtaları kabuksuzdur.
► Embriyonik gelişimini tamamlamadan yumurtadan çıkan yavrulara Larva denir.
► Larvalar; başkalaşım geçirip ergin kurbağalara dönüşürler.
► Larva döneminde solungaç solunumu, ergin dönemde ise akciğer ve deri solunumu yaparlar.
► Derileri;
Ücretsiz önizleme burada bitti
Asıl konu anlatımının ilk %30’unu okudunuz. Konu metninin devamını okumak ve etkinlik, performans görevi ile kontrol noktası çözümlerini görmek için abone olun.
Konu anlatımının tamamını açÖğrenci Plus
Bu çalışmanın açıklamalı çözümüne Öğrenci Plus ile erişebilirsiniz.
Paketleri inceleKonuya Ait Çıkmış Sorular
Konu İle İlgili Çalışma Soruları
Aşağıdakilerden hangisi omurgalı hayvanların ortak özelliğidir?
Doğru Cevap: C
Sevgili öğrenciler, omurgalı hayvanlar, adından da anlaşılacağı gibi, vücutlarında bir omurgaya sahip olan canlılardır. Balıklar, kurbağalar, sürüngenler, kuşlar ve memeliler bu gruba girer. Her ne kadar farklı özelliklere sahip olsalar da, hepsinin paylaştığı bazı temel ortak özellikler vardır.
Bu soru, omurgalı hayvanların genel özelliklerini ne kadar bildiğinizi ölçen bir bilgi sorusudur. Verilen seçenekler arasından, tüm omurgalılar için geçerli olan ortak özelliği bulmanızı istiyor. Bu tür sorularda her bir seçeneği dikkatlice değerlendirmek önemlidir.
Soru, omurgalı hayvanların ortak özelliğini soruyor. Bu, balıktan memeliye kadar tüm omurgalı gruplarında bulunan bir özellik olmalı. Şıklardaki ifadelerin genelliğine dikkat etmeliyiz.
A) Alyuvarlarının çekirdeksiz olması: Bu özellik sadece memelilere özgüdür. Örneğin, balıkların ve kuşların alyuvarları çekirdeklidir. Dolayısıyla, tüm omurgalılar için ortak bir özellik değildir.
B) Vücutlarının tüylerle kaplı olması: Vücutlarının tüylerle kaplı olması kuşlara ait bir özelliktir. Diğer omurgalı gruplarında (balık, kurbağa, sürüngen, memeli) tüyler bulunmaz. Bu nedenle, ortak özellik olamaz.
C) Kapalı dolaşım sisteminin varlığı: Tüm omurgalı hayvanlarda, kan damarlar içinde dolaşan kapalı bir dolaşım sistemi bulunur. Bu, balıklardan memelilere kadar hepsinde gözlenen genel bir özelliktir. Kanın damarlardan dışarı çıkmaması, kapalı dolaşımın temelidir.
D) Vücut sıcaklığının çevre sıcaklığına bağlı olarak değişmesi: Bu durum
Platipus (Ornitorenk), memeli olmasına rağmen yumurtlayarak çoğalır.
Platipus' a ait aşağıdaki özelliklerden hangisi keseli ve plasentalı memelilerle ortak değildir?
Doğru Cevap: A
Memeliler, omurgalı hayvanların önemli bir sınıfıdır. Genellikle vücutlarında kıl bulunması, yavrularını sütle beslemeleri ve sabit vücut sıcaklığına sahip olmaları gibi ortak özelliklere sahiptirler. Ancak, memeliler kendi içlerinde üreme şekillerine göre tek delikliler (monotremler), keseli memeliler ve plasentalı memeliler olarak ayrılırlar. Platipus, yumurtlayan tek delikli bir memeli olarak diğerlerinden farklılaşır.
Bu soru, memelilerin temel özelliklerini ve alt grupları arasındaki farkları anlamaya yönelik bir bilgi sorusudur. Özellikle platipusun benzersiz özelliklerini diğer memeli gruplarıyla karşılaştırmanızı istiyor. Doğru cevabı bulmak için platipusun kendine özgü ve keseli/plasentalı memelilerde bulunmayan bir özelliğini belirlemeniz gerekiyor.
Soruda verilen bilgi, platipusun memeli olmasına rağmen yumurtlayarak çoğaldığını belirtiyor. Bu, onun tek delikli bir memeli olduğunu vurgular ve üreme şekli bakımından keseli ve plasentalı memelilerden ayrıldığının ipucunu verir. Bizden istenen, platipusa ait olup keseli ve plasentalı memelilerle ortak olmayan bir özelliği bulmak.
A) Gagaya sahip olma: Platipus, ördek gagasına benzeyen kendine özgü bir yapıya sahiptir. Keseli ve plasentalı memelilerde böyle bir gaga bulunmaz. Bu nedenle bu özellik, diğer memeli gruplarıyla ortak değildir.
B) Vücudunda kıl bulunma: Kıl, tüm memelilerin ortak ve ayırt edici özelliklerinden biridir. Platipus da dahil olmak üzere tüm memelilerin vücudunda kıllar bulunur.
C) Akciğer solunumu yapma: Tüm memeliler, karasal yaşam formları olarak, akciğerleri aracılığıyla solunum yaparlar. Bu da tüm memeli grupları için ortak bir özelliktir.
D) İç döllenme görülme: Memelilerde üreme, dişinin vücudu içinde gerçekleşen iç döllenme ile olur. Bu özellik, platipus, keseli ve plasentalı memeliler için ortaktır.
E) Sabit vücut ısısına sahip olma: Memeliler, dış ortam sıcaklığından bağımsız olarak kendi vücut ısılarını sabit tutabilen sıcakkanlı hayvanlardır. Bu da tüm memeliler için geçerli ortak bir özelliktir.
🎯 Sonuç: Doğru cevap: A şıkkı. Platipusun sahip olduğu gaga yapısı, onu keseli ve plasentalı memelilerden ayıran belirgin bir özelliktir; diğer şıklarda belirtilen özellikler tüm memeli gruplarında ortaktır.
Omurgalı hayvanlarda
I. sırt kısmında sinir şeridi bulundurma,
II. kapalı dolaşım sistemine sahip olma,
III. akciğerlere bağlı hava keseleri bulundurma
özelliklerinden hangileri ortaktır?
Doğru Cevap: D
Omurgalı hayvanlar, sırtlarında omurga adı verilen kemik veya kıkırdak yapılar bulunduran canlılardır. Bu grup, balıklar, kurbağalar (iki yaşamlılar), sürüngenler, kuşlar ve memelileri kapsar. Omurgalılar genellikle gelişmiş sinir sistemlerine ve kapalı dolaşım sistemlerine sahiptir. Bu soruda, omurgalıların ortak özelliklerini bilmemiz gerekiyor.
Bu soru, omurgalı hayvanların temel ve genel özelliklerini kavrayıp kavramadığınızı ölçen bir bilgi ve kavrama sorusudur. Omurgalı grupları arasındaki ortak noktaları doğru bir şekilde belirlemeniz beklenmektedir. Tüm omurgalı sınıflarında bulunan genel özellikleri hatırlamanız önemlidir.
I. sırt kısmında sinir şeridi bulundurma: Evet, tüm omurgalı hayvanlarda (balıklardan memelilere kadar) sırt kısmında bir sinir kordonu bulunur. Bu yapı daha sonra beyin ve omurilik olarak gelişir ve omurgalıların ayırıcı özelliklerinden biridir.
II. kapalı dolaşım sistemine sahip olma: Evet, omurgalıların tamamında kan, damarlar içinde dolaşır ve kalpten pompalanır. Bu kapalı dolaşım sistemi, tüm omurgalıların ortak bir özelliğidir.
III. akciğerlere bağlı hava keseleri bulundurma: Hayır, akciğerlere bağlı hava keseleri özellikle kuşlarda bulunan bir özelliktir ve solunumu daha verimli hale getirir. Balıklar, kurbağalar, sürüngenler ve memelilerde bu özellik bulunmaz.
A) Yalnız I: Bu şık eksiktir, çünkü II. öncül de omurgalılar için ortak bir özelliktir.
B) Yalnız II: Bu şık da eksiktir, çünkü I. öncül de omurgalılar için ortak bir özelliktir.
C) Yalnız III: Bu şık yanlıştır, çünkü III. öncül tüm omurgalılarda değil, sadece kuşlarda bulunur.
D) I ve II: Bu şık doğrudur, çünkü sırt kısmında sinir şeridi bulundurma ve kapalı dolaşım sistemine sahip olma tüm omurgalı hayvanların ortak özellikleridir.
E) I ve III: Bu şık yanlıştır, çünkü III. öncül tüm omurgalılarda ortak değildir.
🎯 Sonuç: Doğru cevap: D şıkkı.
Aşağıdakilerden hangisi kuşlarda uçmayı kolaylaştıran adaptasyonlar arasında yer almaz?
Doğru Cevap: A
Canlılar, yaşadıkları ortama uyum sağlamak için farklı özellikler geliştirirler. Bu özelliklere adaptasyon diyoruz. Kuşlar da uçmaya elverişli bir yapıya sahip olmak için özel adaptasyonlar geliştirmişlerdir. Bu adaptasyonlar, onların havada kalmasını, hızlı hareket etmesini ve enerjiyi verimli kullanmasını sağlar.
Bu soru, kuşların uçmaya özgü adaptasyonları hakkındaki bilgini ölçüyor. Özellikle “yer almaz” ifadesine dikkat etmelisin. Yani, kuşlarda olup da uçmaya doğrudan bir faydası olmayan veya genel bir özellik olan seçeneği bulmalısın.
Soruda herhangi bir öncül verilmemiş, doğrudan bir soru kökü var. Soru kökü, kuşlarda uçmayı kolaylaştıran adaptasyonlar dışındaki özelliği bulmamızı istiyor. Bu tür sorularda her seçeneği tek tek değerlendirip, verilen özelliğin uçuşa doğrudan bir katkısı olup olmadığını düşünmeliyiz.
A) Kapalı dolaşım sistemine sahip olmaları: Kapalı dolaşım sistemi, kanın damarlar içinde akması anlamına gelir ve tüm omurgalılarda bulunur. Kuşların yüksek enerji ihtiyacı için verimli bir dolaşım sistemi olsa da, bu durum sadece uçmaya özel bir adaptasyon değildir. Balıklar, kurbağalar veya memeliler gibi uçamayan canlılarda da kapalı dolaşım sistemi vardır.
B) Ön üyelerin kanatlara dönüşmüş olması: Bu, kuşların uçabilmesi için en temel ve belirgin adaptasyondur. Ön bacakları kanatlara dönüşmüştür, bu da onlara havada süzülme ve ileri itme gücü sağlar.
C) Uzun kemiklerin içinde hava odalarının bulunması: Kuş kemikleri, içlerinin boşluklu ve hava dolu olması sayesinde çok daha hafiftir. Bu, vücut ağırlığını azaltarak uçuşu kolaylaştıran önemli bir adaptasyondur.
D) Akciğerlere bağlı hava keselerinin bulunması: Kuşların solunum sistemi çok gelişmiştir. Akciğerlere bağlı hava keseleri, hem solunum verimliliğini artırır (sürekli oksijen alımını sağlar) hem de vücut yoğunluğunu azaltarak uçuşa yardımcı olur.
E) Derilerinin tüy ve teleklerle kaplı olması: Tüyler, kuşlara aerodinamik bir şekil verir, yalıtım sağlar ve kanatlardaki telekler sayesinde havada kaldırma kuvveti oluşturur. Bu da uçuş için hayati bir adaptasyondur.
🎯 Sonuç: Doğru cevap: A şıkkı.
Öğrencilerimizin TYT (Temel Yeterlilik Testi) ve AYT (Alan Yeterlilik Testi) gibi sınavlara hazırlanırken kullanabilecekleri bilgileri sunuyoruz. Biyoloji konularında güçlü bir temel oluşturmak ve sınav başarınızı artırmak için doğru adrestesiniz!
Hasanefendi - Ramazan Paşa Mah.1921 Sok.No:24/A Efeler-Aydın
destek@biyolojihikayesi.com
+90.555.608 59 45
©
Biyoloji Hikayesi.
Tüm Hakları Saklıdır. Tasarım:
Biyoloji Hikayesi
Dağıtım:
Rolpa Bilişim Pazarlama Yönetim Sistemleri
🔒