Konuya Başlarken bölümü açıktır. Konu anlatımının ilk %30'unu okuyabilirsiniz. Etkinlik, performans görevi ve kontrol noktası çözümleri abonelikle açılır.
Ücretsiz bölümün bittiği yere git
16 soruKonuya Ait Çıkmış Sorular
Soru 2.
İki farklı omurgalı hayvan olduğu bilinen K ve L canlılarının belirleyici iki özelliği tabloda verilmiştir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi K ve L canlıları için ortak bir özellik değildir?
(MEBİ 22.12.2025 TYT Deneme Sınavı)
Soru 4.
Aşağıdaki tabloda beş farklı omurgalı hayvan türüne ait bazı özellikler verilmiştir.
Tabloya göre numaralandırılarak verilen canlılardan hangisinin ait olduğu sınıf kesin olarak belirlenemez?
(MEBİ 20.10.2025 TYT Deneme Sınavı)
Çıkmış sorular bölümündeki tüm sorulara erişmek için abonelik paketlerini inceleyebilirsiniz.
23 soruKonu İle İlgili Çalışma Soruları
Soru 1.
Omurgalı canlılara ait bazı özellikler tabloda verilmiştir.
Tabloya göre aşağıdaki ifadelerden hangisi çıkarılamaz?
Doğru Cevap: B
🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi
Merhaba arkadaşlar! Bu sorumuzda omurgalı hayvanların önemli özelliklerini tekrar edeceğiz. Balık, kurbağa, sürüngen, kuş ve memeliler gibi farklı omurgalı gruplarının kendilerine özgü yapısal adaptasyonlarını inceleyeceğiz. Özellikle tabloda verilen bu özelliklerin canlıların yaşam şekilleriyle nasıl bir ilişki içinde olduğunu anlamaya çalışacağız.
🧠 Sorunun Türü
Bu soru, verilen tabloya dayalı bir yorumlama sorusu. Tablodaki bilgileri doğru bir şekilde analiz ederek, hangi ifadenin çıkarılamayacağını bulmanız gerekiyor. Dikkatli okuma ve bilgiyi doğru eşleştirme burada çok önemli.
🔍 Öncüllerin Analizi
Soru kökünde bir öncül bulunmuyor, ancak "Tabloya göre aşağıdaki ifadelerden hangisi çıkarılamaz?" ifadesi önemli. Bu, sadece tabloda verilen bilgilere odaklanmamız gerektiği anlamına geliyor. Yani kendi genel biyoloji bilginiz yerine, tabloda ne yazdığına bakarak şıkları değerlendirmelisiniz.
✅ Şıkların Analizi
A) Kurbağaların larva döneminde solungaçla, ergin dönemde ise akciğer ve deri solunumu yaptığı tabloda açıkça belirtilmiş. Bu durum, onların hem suda (solungaç) hem de karada (akciğer ve deri) yaşayabildiğini, dolayısıyla her iki ortama da uyum sağladığını gösterir. Bu ifade tablodan çıkarılabilir.
B) Tabloda sürüngenlerin vücutlarının keratin yapılı pul ve kemiksi plakalarla kaplı olduğu bilgisi verilmiş. Bu yapı, deri solunumu yapmayı zorlaştırır hatta engeller. Bu nedenle, sürüngenlerin vücudunun deri solunumu yapmaya uygun olduğu bilgisi tablodan çıkarılamaz, aksine tersi geçerlidir.
C) Kuşların uzun kemiklerinin içinin boş ve havayla dolu olduğu tabloda yazıyor. Bu özellik, kuşların iskeletini hafifleterek uçmaları için gerekli adaptasyonlardan biridir. Bu ifade tablodan çıkarılabilir.
D) Balıklarda küçük kan dolaşımının görülmediği tabloda belirtilmiş. Bu, kanın solungaçlarda oksijenlendikten sonra kalbe uğramadan doğrudan vücuda dağıtıldığı anlamına gelir. Bu ifade tablodan çıkarılabilir.
E) Memelilerin olgun alyuvarlarının çekirdeksiz olduğu bilgisi tabloda mevcut. Çekirdeksiz alyuvarlar, daha fazla hemoglobin taşıyabilir ve bu da kanın oksijen taşıma kapasitesini artırır. Bu ifade tablodan çıkarılabilir.
🎯 Sonuç: Doğru cevap: B şıkkı. Sürüngenlerin keratin pul ve kemiksi plakalarla kaplı vücutları, deri solunumunu engeller. Tabloda verilen bilgiye göre sürüngenlerin deri solunumu yapmaya uygun olduğu çıkarımı yapılamaz. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 2.
Omurgalı hayvanlara ait bir sınıfı oluşturan canlıların bazı özellikleri listelenmiştir.
● Gagalı, keseli ve plesantalı olmak üzere üç gruba ayrılır.
● Yavrularını süt ile besler.
● Ter bezleri bulunur.
● İç döllenme yapar ve çoğunda iç gelişme görülür.
Buna göre listeye aşağıda verilen özelliklerden hangisi eklenemez?
Doğru Cevap: A
🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi
Merhaba gençler! Bu soru, omurgalı hayvanlar aleminin önemli bir sınıfı olan memelilerin genel özelliklerini anlamamızı istiyor. Memeliler, diğer omurgalılardan farklı pek çok özelliğe sahip. Soruda verilen özelliklere bakarak hangi hayvan sınıfından bahsettiğimizi bulup, sonrasında şıklardan hangisinin bu sınıfa ait olmadığını belirleyeceğiz.
🧠 Sorunun Türü
Bu bir bilgi ve öncül analizi sorusu. Soruda verilen öncülleri dikkatlice okuyup, hangi hayvan sınıfına ait olduğunu anlamanız gerekiyor. Daha sonra şıklardan hangisinin bu sınıfın bir özelliği olmadığını bulacaksınız.
🔍 Öncüllerin Analizi
I. "Gagalı, keseli ve plesantalı olmak üzere üç gruba ayrılır." ifadesi, memelilerin üreme şekillerine göre sınıflandırılmasını gösterir. Bu kesinlikle memelilere özgü bir özelliktir.
II. "Yavrularını süt ile besler." ifadesi, memeli hayvanların en belirgin ve adını veren özelliğidir. Bu da memelilere işaret eder.
III. "Ter bezleri bulunur." ifadesi, vücut sıcaklığını düzenlemede önemli olan bir özelliktir ve memelilerde yaygındır.
IV. "İç döllenme yapar ve çoğunda iç gelişme görülür." ifadesi, birçok memelide görülen bir üreme biçimidir, ancak kuşlarda da iç döllenme görüldüğünü unutmayalım. Ancak diğer öncüllerle birleşince yine memelileri gösterir.
✅ Şıkların Analizi
A) Vücutlarının tüylerle kaplı olması, kuşlara ait bir özelliktir. Memelilerin vücutları genellikle kıllarla kaplıdır, tüylerle değil. Bu nedenle, bu şık listeye eklenemez.
B) Akciğerlerinin alveollü olması, memelilerin solunum sistemlerinin çok verimli olmasını sağlayan temel bir özelliktir. Bu ifade memeliler için doğrudur.
C) Olgun alyuvarlarının çekirdeksiz olması, memelilere özgü önemli bir kan özelliğidir. Bu sayede alyuvarlar daha fazla oksijen taşıyabilir. Bu ifade de memeliler için doğrudur.
D) Kulak kepçesi, nasırlı cisim gibi yapılara sahip olması, memelileri diğer hayvan sınıflarından ayıran özel organlardır. Özellikle kulak kepçesi, işitme duyusunu güçlendirir. Bu ifade de memeliler için doğrudur.
E) Diyafram kasına sahip olması, memelilerin solunumunda önemli rol oynayan ve sadece onlarda bulunan bir kastır. Diyafram sayesinde daha etkili nefes alıp verebilirler. Bu ifade de memeliler için doğrudur.
🎯 Sonuç: Doğru cevap: A şıkkı. Soruda listelenen özellikler, açıkça memelilere aittir. Şıklara baktığımızda, vücutlarının tüylerle kaplı olması kuşlara özgü bir özelliktir, memelilere değil. Bu yüzden A şıkkı, memelilerin özellik listesine eklenemez.
Soru 3.
Bir bilim insanı hayvanlar aleminde bulunan bir canlının özelliklerini şu şekilde belirlemiştir.
● Ortam sıcaklığına göre değişmeyen vücut ısısına sahiptir.
● Alveollü akciğerleri ile metabolizması için gerekli olan oksijeni vücuduna kazandırır.
● Vücut ısısının düzenlenmesinde alt deriye yerleşmiş ter bezleri görev yapar.
Araştırmayı yapan bilim insanı çalışmasının bundan sonraki bölümünde bu canlıyla ilgili aşağıdaki sistematik kategorilerden hangisini bulmaya yönelik çalışma yapmasına gerek yoktur?
Doğru Cevap: A
🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi
Bu soru, omurgalı hayvanların genel özelliklerini ve sınıflandırma basamaklarını anlamamızı istiyor. Hayvanların farklı özelliklerine bakarak hangi gruba ait olduğunu belirlememiz, sonra da sistematik basamaklar konusunda bilgimizi kullanmamız gerekiyor.
🧠 Sorunun Türü
Bu soru, verilen özellikleri analiz ederek canlının hangi kategoriye ait olduğunu bulmaya ve sistematik basamaklar bilgisini yorumlamaya dayalı bir sorudur. Özellikle hangi basamağın 'zaten bulunmuş' olduğu çıkarımını yapmamız bekleniyor.
🔍 Öncüllerin Analizi
● Ortam sıcaklığına göre değişmeyen vücut ısısına sahiptir: Bu özellik, canlının 'sıcakkanlı' olduğunu, yani kuşlar veya memeliler sınıfına ait olabileceğini gösterir.
● Alveollü akciğerleri ile metabolizması için gerekli olan oksijeni vücuduna kazandırır: 'Alveollü akciğer' ifadesi kesinlikle memelilere özgüdür. Kuşlarda da akciğer vardır ama alveollü değildir.
● Vücut ısısının düzenlenmesinde alt deriye yerleşmiş ter bezleri görev yapar: 'Ter bezleri' de sadece memelilerde bulunan bir özelliktir. Bu üç özelliğin bir araya gelmesi, incelenen canlının bir 'memeli' olduğunu açıkça ortaya koyuyor.
✅ Şıkların Analizi
A) Şube, hayvanlar alemindeki en geniş sınıflandırma basamaklarından biridir (örneğin, omurgalılar şubesi). Canlı bir memeli olduğuna göre, zaten 'Omurgalılar Şubesi'ne ait olduğu bellidir. Bu yüzden şubesini bulmaya gerek yoktur.
B) Cins, türden bir üst basamakta yer alır ve belli sayıda türü kapsar. Bu canlının henüz cinsini veya türünü bilmiyoruz, dolayısıyla cinsi bulmaya yönelik çalışma yapılması gerekir.
C) Tür, sistematikteki en küçük sınıflandırma birimidir. Verilen özellikler sadece bir türe özgü değildir, birçok memeli türünde bu özellikler bulunur. Dolayısıyla, türünü bulmak için daha fazla çalışma yapılması gerekir.
D) Aile (familya), cinslerden oluşan bir basamaktır. Canlının cinsini bilmediğimiz gibi, ailesini de bilmiyoruz. Bu nedenle, ailesini bulmaya yönelik çalışmalar yapılmalıdır.
E) Takım (ordo), ailelerden oluşan bir basamaktır. Canlının türünü, cinsini veya ailesini henüz bilmediğimiz için takımını da bulmaya yönelik çalışmalar yapılmalıdır.
🎯 Sonuç: Doğru cevap: A şıkkı. Verilen özellikler (sabit vücut ısısı, alveollü akciğerler, ter bezleri) canlının bir memeli olduğunu net bir şekilde gösterir. Memeliler ise omurgalılar şubesine ait olduğu için, bilim insanının 'Şube'yi bulmaya yönelik ek bir çalışma yapmasına gerek kalmamıştır. Diğer şıklar (Cins, Tür, Aile, Takım) daha spesifik sınıflandırma basamaklarıdır ve bunlar için daha fazla bilgiye ihtiyaç duyulur.
Soru 4.
Aşağıdakilerden hangisi omurgalı hayvanların ortak özelliğidir?
Doğru Cevap: C
🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi
Sevgili öğrenciler, omurgalı hayvanlar dediğimizde aklımıza balıklar, kurbağalar, sürüngenler, kuşlar ve memeliler gelir. Bu hayvanların hepsinin ortak bir özelliği vardır: Omurga adı verilen bir kemik yapısına sahip olmalarıdır. Bu omurga, vücutlarına destek sağlar ve sinir sistemini korur. Omurgalılar, aynı zamanda birçok farklı yaşam alanına uyum sağlamışlardır.
🧠 Sorunun Türü
Bu soru, omurgalı hayvanların genel ve ortak özelliklerini kavramaya yönelik bir bilgi sorusudur. Şıklarda verilen özelliklerin, tüm omurgalılarda bulunup bulunmadığını bilmeniz gerekiyor. Her bir özelliğin hangi hayvan grubuna ait olduğunu düşünerek doğru cevaba ulaşabilirsiniz.
🔍 Öncüllerin Analizi
Soru, direkt olarak omurgalıların ortak bir özelliğini istiyor. Bu nedenle öncül analizi yerine, omurgalıların genel özelliklerini ve bu özelliklerin hangi omurgalı gruplarında bulunduğunu hatırlamamız gerekiyor.
✅ Şıkların Analizi
A) Alyuvarlarının çekirdeksiz olması: Bu özellik sadece memelilere özgüdür. Örneğin, balıkların ve kuşların alyuvarlarında çekirdek bulunur.
B) Vücutlarının tüylerle kaplı olması: Bu özellik sadece kuşlara aittir. Memelilerde kıl, sürüngenlerde pul, balıklarda pul bulunur.
C) Kapalı dolaşım sisteminin varlığı: Tüm omurgalı hayvanlarda, yani balıklardan memelilere kadar hepsinde kan damarlar içinde dolaşır. Bu, kapalı dolaşım sistemi demektir ve tüm omurgalılar için ortak bir özelliktir.
D) Vücut sıcaklığının çevre sıcaklığına bağlı olarak değişmesi: Bu durum 'soğukkanlılık' olarak bilinir ve balıklar, kurbağalar ve sürüngenler gibi omurgalılarda görülür. Kuşlar ve memeliler ise 'sıcakkanlı'dır; yani vücut sıcaklıkları sabittir.
E) Kaslı diyafram varlığı: Bu özellik sadece memelilere özgüdür. Diğer omurgalı gruplarında diyafram bulunmaz ya da farklı bir yapıya sahiptir.
🎯 Sonuç: Doğru cevap: C şıkkı. Tüm omurgalı hayvanlar, kanın damarlar içinde dolaştığı kapalı dolaşım sistemine sahiptir. Diğer şıklarda verilen özellikler ise sadece belirli omurgalı gruplarına özgüdür.
Çalışma soruları bölümündeki tüm sorulara erişmek için abonelik paketlerini inceleyebilirsiniz.
Omurgalı Hayvanlar
► Tamamı çok hücreli ve ökaryottur. En önemli özellikleri; notokord denilen yapıya ve sırt bölgesinde ii boş bir sinir şeridine (sinir kordonu) sahip olmalarıdır.
► Sırt kısımlarında omurga bulunur. Sinir şeridi (kordonu) bu omurganın içinden geçer. Beyin ve omurilikten oluşan merkezi sinir sistemi bulunur.
► Kıkırdak veya kemikten yapılmış iç iskelet bulunur.
► Tamamında kapalı dolaşım sistemi görülür.
► Kanlarında O2 ve CO2 gazlarının taşınmasını sağlayan solunum pigmenti (hemoglobin) bulunur. Hemoglobinleri; alyuvar hücrelerinin içindedir. Ayrıca kana kırmızı renkte verir.
► Kalp yapısı; balıklarda memelilere doğru gidildikçe gelişir. Kalpleri en az 2 en çok 4 odacık bulundurur. (Bu odacıklar kulakçık ve karıncıklardır.)
► Eşeyli üreme yaparlar. Balık ve iki yaşamlılarda dış döllenme, sürüngen, kuş ve memelilerde iç döllenme görülür. Kuş ve memelilerde yavru bakımı vardır.
► Boşaltım organları böbreklerdir. Boşaltım atıkları amonyak, üre ve ürik asittir.
► Suda yaşayanlar solungaç, karada yaşayanlar ise deri ve akciğer solunumu yapar. Tamamı O2'li solunum yapar.
► Bir çoğunun gövdesine bağlı iki çift üyesi vardır. Bu üyeler; tutma, yüzme, yürüme ve uçmaya uyum sağlayacak şekilde farklılaşmıştır.
► Besinlerini katı parçalar halinde alırlar. Çiğneyerek yutarlar. Holozoik beslenme yaparlar.
Holozoik beslenme; hayvanların besinlerini diğer canlıları yiyerek, bu besinleri kendi sindirim kanallarında sindirmeleri şeklindeki beslenmedir. Karmaşık organ sistemleri bulunur. Besinin alınması, sindirilmesi, emilimi ve oluşan atıkların atılması gibi aşamaları vardır.
Holozoik beslenme yapan omurgalıların;
- otobur (otçul = herbivor),
- etobur (etçil = karnivor),
- hem otobur hem etobur (hepçil = omnivor) beslenen türleri vardır.
► Soğuk kanlı veya sıcak kanlı olanları vardır.
♦ Soğuk kanlılar; balık, kurbağa ve sürüngenlerdir. Vücut sıcaklığı çevre koşullarına göre değişen canlılardır. Temiz ve kirli kan vücutlarında karışık olarak dolaşır.
♦ Sıcak kanlılar; kuşlar ve memelilerdir. Vücut sıcaklıkları sabit olan (insanda 36 oC gibi) canlılardır. Vücutlarında temiz ve kirli kan birbirine karışmaz.
► Aktif hareket ederler. Hareket organları; yüzgeç, kanat, kol ve bacaklardır.
► Embriyonik dönemde; endoderm, ektoderm ve mezoderm tabakalarından gelişirler. Kuyruk oluşumu görülür ama çoğunda kuyruk körelmiştir.
Basitten gelişmişe doğru omurgalılar yukarıda gösterilmiştir.
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| İskelet Yapısı | Kıkırdak veya kemikten oluşmuş iç iskelet |
| Üreme Şekli | Eşeyli üreme |
| Beslenme Şekli | Holozoik beslenme |
| Boşaltım Organı | Böbrekler |
| Boşaltım Atıkları | Amonyak, üre ya da ürik asit |
| Kan Dolaşımı | Kapalı kan dolaşımı |
Balıklar
► Balıklar, tatlı ve tuzlu sularda yaşar.
► Vücutları suyu geçirimsiz pullarla kaplıdır. Ancak pulları Keratin yapılı değildir.
► Kıkırdak ve kemikten oluşan iç iskeletleri vardır. Köpek balığı, çekiç balığı ve vatoz gibi türlerinde iç iskelet kıkırdaktan oluşur. Hamsi, levrek, çupra, sazan vb. türlerde ise iç iskelet kemikten oluşur.
► Kıkırdaklı balıklarda solungaç kapağı bulunmaz.
► Köpek balığı gibi bazı türleri hariç dış döllenme, dış gelişme görülür. Yavru bakımı genelde yoktur.
► Köpekbelığı kıkırdaklı bir balık olup iç döllenme yapar.
► Isı yalıtımı yapamadıkları için soğukkanlı canlılardır. Kış uykusuna yatmazlar.
► Solungaç solunumu yaparlar. Deri solunumu yapamazlar. Atmosferdeki O2'yi kullanamazlar. Sadece sudaki çözünmüş O2'yi kullanırlar.
► Bazıları solungaç solunumu ile birlikte akciğer solunumu da yapar.
► Boşaltım atıkları amonyaktır. Boşaltım organları böbrektir.
► Kapalı kan dolaşımı görülür. Kalpleri iki odacıklıdır. Bir kulakçık bir karıncıktan oluşur. Kalplerinde daima kirli kan bulunur.
► Kalpteki kirli kan (Kirli kan CO2'ce, temiz kan O2'ce zengindir.) solungaçlara gider. Burada temizlendikten sonra kalbe geri dönmeden direk vücuda gönderilir. Yani küçük kan dolaşımı (Kalp ile solunum organı arasındaki dolaşımdır.) görülmez. Sadece büyük kan dolaşımı (kalp ile vücut arasındaki dolaşımdır) olur.
► Köpek balıkları hariç çoğu balıkta suda batmadan kalmayı sağlayan hava kesesi bulunur. Köpek balıkları batmamak için sürekli yüzmek zorundadır.
► Kalplerinde daima kirli kan bulunduran ve küçük kan dolaşımının görülmediği tek omurgalı sınıfıdır. Temiz ve kirli kan vücutlarında karışmaz. Yani kalpte kirli, vücutta temiz kan bulunur. Kanı vücuda kalp değil solunum organı (solungaçlar) gönderir.
♦ Kemikten oluşan iç iskelet
♦ Kıkırdaktan oluşan iç iskelet
♦ Solungaç kapağı
♦ Yüzme kesesi ve akciğer
♦ Pul ve çene
Balıklar 3 alt grupta incelenir.
1. Çenesiz Balıklar: Çene, yüzgeç, pul ve dişleri yoktur. Bazıları yunus, balina gibi canlılara ağızlarıyla tutunup, onların vücut sıvılarını emerek parazit beslenir.
2. Kıkırdaklı Balıklar: Embriyonik dönemde oluşan kıkırdak iskeleti yaşamları boyunca korurlar. Derileri pullarla kaplıdır. Tuzlu suda yaşarlar. Hareketli çeneleri ve dişleri vardır. İç döllenme yaparlar. Örnek; köpek balığı, vatoz balığı vb.
3. Kemikli Balıklar: İç iskeletleri kemikten oluşur. Derileri pullarla kaplıdır. Hareketli çeneleri ve dişleri vardır. Tatlı ve tuzlu sularda yaşarlar. Büyük çoğunluğu dış döllenme yapar. Bazı türlerinde iç döllenme görülür. Örnek; levrek, ton balığı, hamsi, alabalık vb.
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Solunum Organı | Solungaç |
| Vücut Isısı | Soğukkanlı |
| Döllenme ve Gelişme | Dış döllenme ve dış gelişme |
| Kış Uykusu | Kış uykusuna yatmaz. |
| İskelet Yapısı | İç iskelet |
| Hareket Organı | Yüzgeç |
| Vücut Yüzeyi | Genellikle pullarla kaplıdır. |
Amfibiler (İki Yaşamlılar = Kurbağalar)
► Hem suda hem de karada yaşadıkları için İki Yaşamlılar (Amfibia) olarak adlandırılmıştır.
► Metamorfoz (başkalaşım) geçirirler.
► Tatlı sularda ve nemli karasal bölgelerde yaşarlar.
► Döllenme ve embriyonik gelişimleri suda olur.
NOT: Balık ve kurbağaların yumurtaları kabuksuzdur.
► Embriyonik gelişimini tamamlamadan yumurtadan çıkan yavrulara Larva denir.
► Larvalar; başkalaşım geçirip ergin kurbağalara dönüşürler.
► Larva döneminde solungaç solunumu, ergin dönemde ise akciğer ve deri solunumu yaparlar.
► Derileri;
Ücretsiz önizleme burada bitti
Konu anlatımının kalan %70’i kilitli
Asıl konu anlatımının ilk %30’unu okudunuz. Konu metninin devamını okumak ve etkinlik, performans görevi ile kontrol noktası çözümlerini görmek için abone olun.
Konu anlatımının tamamını açÖğrenci Plus
8. Etkinlik (Ders Kitabının 142.Sayfasında Bulunmaktadır.) Ben Kimim?
Bu çalışmanın açıklamalı çözümüne Öğrenci Plus ile erişebilirsiniz.
Paketleri incele