Nükleik Asitler (Yönetici Moleküller)

Nükleik Asitler

► Canlıdaki yönetici moleküllerdir.

► Yapılarında C, H, O, N ve P elementleri bulunur. Polimer yapılı bileşiklerdir. (Çok sayıda nükleotitin bir araya gelmesiyle oluşurlar.)

► Canlıdaki kalıtsal bilgiyi taşıyan genler Nükleik Asitlerde depolanmıştır.

► İlk kez Friedrick Miescher tarafından irinde ve som balığı hücrlerinin çekirdeğinde görülmüştür.

► Asit özelliğinde olduğu ve çekirdekte görüldüğü için çekirdek asidi anlamına gelen Nükleik Asit adı verilmiştir.

► Daha sonraki çalışmalar hücrede çekirdek olsun ya da olmasın tüm canlılarda nükleik asitlerin varolduğunu ortaya koymuştur. (Virüsler dahil)

► Nükleik asitlere Yönetici Moleküller de denir. Çünkü;

♦ Hücredeki tüm yaşamsal olaylar (enerji üretimi, protein sentezi, hücre bölünmesi vb.) nükleik asitlerdeki bilgilerle kontrol edilir ve yönetilir.

► Canlıdaki tüm kalıtsal bilgiler nükleik asitler aracılığıyla nesilden nesile aktarılabilmektedir.

Nükleik Asitlerin Görevleri

1. Hücre ve hücrelerdeki tüm yaşamsal olayları yönetmek,

2. Kalıtsal bilgiyi depolama ve nesilden nesile aktarılmasını sağlamak.

Nükleik Asitlerin Yapısal Birimleri

► Tüm canlılarda DNA (Deoksiribonükleikasit) ve RNA (Ribonükleikasit) olmak üzere iki çeşit nükleik asit vardır.

► Bu nükleik asitlerin temel birimleri (monomerleri) Nükleotitlerdir.

► Canlılarda toplam 8 çeşit nükleotit bulunur.

► Bu nükleotitlerin 4 çeşidi DNA'da, 4 çeşidi ise RNA'da bulunur.

► Nükleotitler; yapısında bulunan azotlu organik bazlara göre adlandırılırlar.

Bir Nükleotitin Yapısı

► Bir nükleotitin yapısında üç grup bulunur. Bunlar;

1. Azotlu Organik Baz

2. Baş Karbonlu Şeker (Pentoz Grubu)

3. H₃PO₄'ten (Fosforik Asit) gelen P (Fosfat) grubu

1. Azotlu Organik Bazlar

► Nükleotitin yapısına katılan azotlu organik bazlar fotosentez ile bitkiler tarafından sentezlenirler.

► Besinler yoluyla alındıktan sonra hücrelerde nükleotit sentezinde kullanılırlar.

► Nükleotitlerin yapısına katılan azotlu organik bazlar iki çeşittir. Bunlar;

♦ Pürin ve

♦ Pirimidin bazlarıdır.

► Pürin bazları; Adenin ve Guanindir. Hem DNA hem de RNA'nın yapısına katılırlar. Bunlar; çift halkalıdır.(Biri altıgen, diğeri beşgen şekilli iki halkanın birleşmesi sonucu oluşurlar.) Büyük moleküllü bazlardır.

► Pirimidin bazları; Sitozin, timin ve urasil baz olmak üzere üç çeşittir. Sitozin DNA ve RNA'nın yapısına katılır. Timin sadece; DNA'nın yapısına katılırken, Urasil sadece RNA'nın yapısına katılır. Tek halkalı bazlardır. Küçük moleküllü bazlardır.

DNA Bazları; A, G, S ve T Bazlarıdır.

RNA Bazları; A, G, S ve U Bazlarıdır.

Beş Karbonlu Şekerler (Pentoz Grubu)

► Tüm nükleotit çeşitlerinde bir tane Beş Karbonlu Şeker (Pentoz) bulunur.

► Nükleik asitlerin (DNA ve RNA) adlandırılması yapılarındaki bu şeker çeşidine göre olur.

► Bu şekerler beş karbon içeren Deoksiriboz ve Riboz Şekerlerdir.

► Deoksiriboz; DNA'nın yapısına katılır. Riboz ise RNA'nın yapısına katılır. (Riboz ayrıca ATP Molekülünün de yapısına katılır.)

► Riboz ile deoksiriboz arasındaki fark; deoksiriboz şekerde riboza göre bir oksijen atomu eksiktir.