Madde Döngüleri

Haberler; kuraklık, sıcaklık artışı, barajlardaki su seviyesinin değişmesi, denizlerde yosun artışı ve karbondioksit oranının yükselmesi gibi olayların aslında madde döngülerinin bozulmasıyla ilgili olduğunu gösterir.

1. Su döngüsü ve kuraklık

Su, buharlaşma, yağış ve yüzey suları arasında sürekli dolaşarak su döngüsünü oluşturur.

İklim değişikliği ve yağış azaldığında bu döngü bozulur; kuraklık artar, barajlar dolmaz, içme ve tarım suyu azalır, bitkiler yeterince su bulamaz ve biyoçeşitlilik düşer.

Bu durum, su döngüsünün dengede kalmasının hem ekosistemler hem de insanlar için hayati olduğunu gösterir.

2. Karbon döngüsü ve iklim değişikliği

Karbon döngüsünde; bitkiler, hayvanlar, toprak, okyanuslar ve atmosfer arasında karbon alışverişi vardır.

Fosil yakıt kullanımı ve ormanların yok edilmesiyle atmosfere normalden fazla karbondioksit verildiğinde bu döngü bozulur.

Atmosferde CO₂ birikmesi sera etkisini artırır, sıcaklıklar yükselir, kuraklık ve aşırı hava olayları sıklaşır.

Yani karbon döngüsünün dengesi bozulduğunda iklim sistemi de bozulur.

3. Azot–fosfor döngüsü ve denizlerin “yeşile boyanması”

Azot ve fosfor; gübreler, atık sular ve sanayi kaynaklı kirlilikle deniz ve göllere fazla miktarda karıştığında besin tuzu dengesini bozar.

Bostanlı Sahili’ndeki gibi ortamlarda sudaki azot–fosfor artışı yosun ve alglerin aşırı çoğalmasına neden olur; su yüzeyi yeşile döner.

Daha sonra bu canlılar ölünce ayrıştırma sırasında sudaki oksijen hızla tüketilir ve balık ölümleri, su kalitesinde bozulma görülür.

Bu da azot–fosfor döngülerinin dengede tutulmasının su ekosistemleri ve biyoçeşitlilik için çok önemli olduğunu gösterir.

Sonuç olarak

Su, karbon, azot, fosfor gibi maddelerin doğal döngüleri:

– Canlıların ihtiyaç duyduğu su ve besinlerin sağlanmasını,

– Zehirli madde birikimlerinin engellenmesini,

– İklim ve ekosistem dengesinin korunmasını sağlar.

İnsan etkinlikleri bu döngüleri bozduğunda; kuraklık, sıcaklık artışı, su kirliliği, biyoçeşitlilik kaybı ve sağlık sorunları ortaya çıkar.

Bu nedenle madde döngülerinin korunması, Dünya’nın yaşanabilir kalması ve yaşamın devamı için vazgeçilmezdir.