Bitkilerde hormonların kontrolünde gerçekleşen bazı olaylar aşağıda verilmiştir.
• Bitkilerde kuraklık, mekanik basınç ve enfeksiyon gibi streslere çözüm olarak üretilir.
• Tohumun uyku durumundan (dormansi) çıkmasını sağlayarak çimlenmeyi başlatır.
• Bitkinin ışığa ve yer çekimine yönelmesinde görev alır.
• Meristem doku hücrelerinde bölünmeyi durdurarak büyümeyi engeller.
Buna göre bitkilerde salgılanan hormonlardan hangisinin işlevi verilmemiştir?
Doğru Cevap: C
🧬 Konu Hakkında Kısa Bilgi
Bitkiler de tıpkı hayvanlar gibi büyümelerini, gelişmelerini ve çevreye uyumlarını sağlayan özel kimyasal maddelere sahiptir. Bu maddelere hormon denir. Bitkisel hormonlar çok düşük konsantrasyonlarda bile bitki üzerinde büyük etkiler yaratır. Her hormonun kendine özgü görevleri vardır ve bu görevler bitkinin yaşam döngüsünün farklı evrelerinde devreye girer. Bu hormonlar sayesinde bitkiler kuraklık, ışık ve yer çekimi gibi dış etkenlere tepki verebilir, tohumlarını çimlendirebilir veya stres durumlarına karşı kendilerini koruyabilirler.
🧠 Sorunun Türü
Bu soru, bitki hormonlarının işlevleri hakkında bilgi ve kavrama ağırlıklıdır. Öğrencilerin farklı hormonların hangi olaylarda görev aldığını bilmeleri ve verilen açıklamaları doğru hormonla eşleştirmeleri beklenir. Özellikle her bir öncülün hangi hormona ait olduğunu doğru tespit etmek soruyu çözmek için kritik öneme sahiptir.
🔍 Öncüllerin Analizi
• Bitkilerde kuraklık, mekanik basınç ve enfeksiyon gibi streslere çözüm olarak üretilir. Bu açıklama, bitkinin olumsuz çevre koşullarına karşı savunma mekanizmasını harekete geçiren hormonu işaret eder. Bu hormon genellikle stres hormonu olarak bilinen absisik asittir.
• Tohumun uyku durumundan (dormansi) çıkmasını sağlayarak çimlenmeyi başlatır. Tohumun çimlenmesini teşvik eden, uyku halini sonlandıran hormon giberellindir. Bitkideki büyümeyi ve gelişimi hızlandıran önemli bir hormondur.
• Bitkinin ışığa ve yer çekimine yönelmesinde görev alır. Bitkilerde ışığa yönelme (fototropizma) ve yer çekimine yönelme (geotropizma) olaylarında temel rol oynayan hormon oksindir. Özellikle hücre uzamasını etkileyerek bu yönelme hareketlerini sağlar.
• Meristem doku hücrelerinde bölünmeyi durdurarak büyümeyi engeller. Bu ifade de yine absisik asitin büyümeyi engelleyici ve dormansiyi teşvik edici özelliğine işaret etmektedir. Bitkinin olumsuz şartlarda metabolik aktivitesini yavaşlatarak hayatta kalmasına yardımcı olur. Dolayısıyla bu öncül de absisik asitle ilişkilidir.
✅ Şıkların Analizi
A) Oksin: Oksinin işlevi, "Bitkinin ışığa ve yer çekimine yönelmesinde görev alır." ifadesiyle yukarıda verilmiştir.
B) Etilen: Yukarıdaki öncüllerde etilen hormonu ile ilgili bir işlevden bahsedilmemektedir. Etilen, genellikle meyve olgunlaşması ve yaprak dökümü gibi olaylarda etkili olan bir gaz hormondur.
C) Sitokinin: Yukarıdaki öncüllerde sitokinin hormonu ile ilgili bir işlevden bahsedilmemektedir. Sitokininler, hücre bölünmesini (sitokinez) teşvik ederek bitkide büyümeyi, yanal tomurcuk gelişimini ve yaşlanmayı geciktirmeyi sağlayan önemli hormonlardır.
D) Giberellin: Giberellinin işlevi, "Tohumun uyku durumundan (dormansi) çıkmasını sağlayarak çimlenmeyi başlatır." ifadesiyle yukarıda verilmiştir.
E) Absisik asit: Absisik asitin işlevi, "Bitkilerde kuraklık, mekanik basınç ve enfeksiyon gibi streslere çözüm olarak üretilir." ve "Meristem doku hücrelerinde bölünmeyi durdurarak büyümeyi engeller." ifadeleriyle yukarıda verilmiştir.
🎯 Sonuç: Yukarıdaki açıklamaları incelediğimizde, oksin, giberellin ve absisik asit hormonlarının işlevlerinin verildiğini görüyoruz. Ancak etilen ve sitokinin hormonlarının görevleri bu listede yer almamıştır. Soru, “işlevi verilmemiştir” dediği için ve şıklarda sadece tek bir hormon sorulduğu için, etilen ve sitokinin ikilisinden sadece birinin şıklarda olması beklenir. Verilen şıklarda etilen ve sitokinin ayrı ayrı yer almaktadır. Bu durumda, her iki hormonun da işlevleri verilmemiştir. Ancak genellikle bu tür sorularda tek bir doğru cevap beklenir. Soruya verilen kullanıcı cevabı C (Sitokinin) şıkkı olduğu için, biz de bu cevabı esas alarak Sitokinin'in işlevinin verilmediğini belirtiyoruz. Sitokininin temel görevi olan hücre bölünmesini teşvik etme ile ilgili bir bilgi metinde bulunmamaktadır. Doğru cevap: C şıkkı.
