Bitkilerde Tropizma ve Nasti Hareketleri
Bitkiler kökleriyle toprağa bağlı yaşadıkları için hayvanlar gibi aktif olarak yer değiştiremez. Buna rağmen ışık, yer çekimi, su, kimyasal maddeler, dokunma, sarsıntı ve sıcaklık gibi çevresel uyaranlara karşı hareket tepkileri oluşturabilir.
Bu hareketler, tepkinin yönünün uyaranın geldiği yöne bağlı olup olmamasına göre iki temel grupta incelenir:
- Tropizma (yönelim): Tepkinin yönü uyaranın yönüne bağlıdır.
- Nasti (ırganım, irkilme): Tepkinin yönü uyaranın yönüne bağlı değildir.
Bu sınıflandırma, bitkilerin çevresel koşullardan daha verimli yararlanmasını sağlayan farklı tepki mekanizmalarını anlamamıza yardımcı olur.
Tropizma (Yönelim) Hareketleri
Tropizma, bitki organlarının bir uyaranın geldiği yöne bağlı olarak gösterdiği yönelme hareketidir. Bu hareketler çevresel uyaranların etkisiyle salgılanan hormonların kontrolünde gerçekleşir.
Bitkinin hareketi uyaranın bulunduğu tarafa doğru ise pozitif (+) tropizma, uyaranın ters yönüne doğru ise negatif (-) tropizma olarak adlandırılır.
Fototropizma
Fototropizma, ışığın etkisiyle gerçekleşen yönelme hareketidir. Gövde ve yaprakların ışığa doğru yönelmesi pozitif fototropizma örneğidir. Köklerin ışıktan uzaklaşması ise negatif fototropizma olarak değerlendirilir.
Geotropizma
Geotropizma, yer çekiminin etkisiyle ortaya çıkan yönelme hareketidir. Köklerin yer çekimi yönünde toprağın derinliklerine doğru büyümesi pozitif geotropizma, gövde ve sürgünlerin yer çekiminin ters yönünde yukarı doğru büyümesi ise negatif geotropizm
