Bitkilerde Yönelme Hareketleri
Bitkiler kökleriyle toprağa bağlı oldukları için hayvanlar gibi aktif olarak yer değiştiremez. Buna rağmen çevrelerindeki ışık, su, kimyasal maddeler ve yer çekimi gibi uyaranları algılayarak büyüme yönlerini değiştirebilir. Uyaranın yönüne bağlı olarak gerçekleşen bu büyüme hareketlerine tropizma (yönelim) denir.
Yönelme hareketleri bitkinin yaşamını sürdürebilmesi açısından önemlidir. Sürgünlerin ışığa ulaşması fotosentezi desteklerken köklerin toprağın derinliklerine, suya ve uygun kimyasal maddelerin bulunduğu bölgelere doğru gelişmesi bitkinin su ve mineral gereksiniminin karşılanmasına ve toprağa tutunmasına yardımcı olur.
Yer Çekimine Yönelme
Bitkinin kök ve sürgünleri yer çekimi uyaranına farklı yönlerde tepki verir. Bir tohum toprağa hangi konumda düşerse düşsün çimlenme başladıktan sonra kök genellikle yer çekimi yönünde, sürgün ise yer çekiminin ters yönünde büyür.
- Kökün yer çekimi yönünde büyümesi: Pozitif geotropizma
- Sürgünün yer çekiminin ters yönünde büyümesi: Negatif geotropizma
Kökün aşağı doğru gelişmesi bitkinin toprağa tutunmasını ve su ile minerallere ulaşmasını kolaylaştırır. Sürgünün yukarı doğru büyümesi ise yaprakların ışığa ulaşmasına katkı sağlar. Böylece aynı çevresel uyaran, farklı görevleri olan bitki organlarında farklı yönlerde büyüme oluşturabilir.
Oksin ve Yönelme Hareketleri
Bitkilerde yönelme hareketlerinin düzenlenmesinde oksin hormonu önemli rol oynar. Oksin özellikle sürgün ucunda üretilir ve büyümenin gerçekleştiği bölgelere doğru taşınır. Bitkinin farklı organları oksin miktarına aynı şekilde tepki vermez.
Ders kitabında vurgu
