Konu Detayı Sayfası

Alerjik Tepkiler

Konuyu PDF İndir

4 PDF indirme

11.Sınıf

Tepki

Canlılık ve Tepki

619

Ücretsiz konu önizlemesi
Konuya Başlarken bölümü açıktır. Konu anlatımının ilk %30'unu okuyabilirsiniz. Etkinlik, performans görevi ve kontrol noktası çözümleri abonelikle açılır.
Ücretsiz bölümün bittiği yere git
8 soruKonu İle İlgili Çalışma Soruları
Soru 1.

K ve L aynı hava yolunun, M ve N aynı küçük kan damarının karşılaştırmalı durumlarıdır. N'deki açık renkli oklar damar dışına çıkan sıvıyı göstermektedir. Alyuvarlar damar içinde kalmaktadır. Çizimler normal durum ile ağır bir sistemik alerjik yanıtta görülebilen değişimleri karşılaştırır.

Şekil değişimlerini organların çalışmasıyla ilişkilendirerek cevaplayınız.

Soru Resim 2

a) K ve L'den hangisinde hava yolundan geçen hava daha çok kısıtlanır? Görseldeki iki değişikliği gerekçe gösteriniz.

b) M'den N'ye geçişte damar çapı ve damar dışına sıvı çıkışı nasıl değişmiştir? Bu değişimler kan basıncını nasıl etkileyebilir?

c) L ve N'deki değişimlerin aynı kişide birlikte ortaya çıkması, dokulara oksijen ulaşmasını neden daha fazla tehlikeye sokar?

ç) Arı sokmasından kısa süre sonra nefes darlığı, yüzde şişme ve baygınlık gelişen bir kişi için neden acil yardım gerekir? Her küçük kaşıntı aynı ağırlıkta mıdır?

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.

🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama

Anafilakside hava yolu daralması, damar genişlemesi ve acil yardımın önemi.

✍️ Cevap

a) L'de hava geçişi daha çok kısıtlanır. Hava yolu çevresindeki düz kasların kasılması ve duvarın şişmesi iç boşluğu daraltır. Akciğerlere yeterli hava ulaşması zorlaşabilir; bu durum solunum güçlüğüne yol açabilir.

b) N'de damar genişlemiş ve damar dışına sıvı geçişi artmıştır. Genişleyen damarlar ve damar içindeki sıvı miktarının azalması kan basıncının düşmesine katkıda bulunabilir. Dokuların yeterli kanla beslenmesi aksayabilir. Buradaki sıvı çıkışı bir kanama veya alyuvarların dışarı dökülmesi olarak gösterilmemiştir.

c) Daralan hava yolu, oksijenin akciğerlere alınmasını zorlaştırır. Dolaşımın bozulması ise alınan oksijenin kanla dokulara taşınmasını aksatır. Solunum ve dolaşım birlikte etkilendiğinde hayati organlara yeterli oksijen ulaşmama riski artar.

ç) Hızla gelişen solunum ve dolaşım belirtileri anafilaksi olasılığını düşündürür; 112 aranarak acil sağlık yardımı istenmelidir. Gecikme yaşamı tehlikeye sokabilir. Her küçük kaşıntı anafilaksi değildir; ancak ağır solunum veya dolaşım belirtileri bekleyerek izlenecek basit bir deri yakınması gibi ele alınmamalıdır.

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 2.

Tablodaki veriler bu soru için oluşturulmuştur. R ve S, kimlikleri belirtilmeyen iki kişiyi temsil eder. Belirti puanı 0 olduğunda yakınma yoktur; puan arttıkça yakınma artmaktadır. Tablo bir tanı testi değildir.

Tablodan çıkarılabilecek sonuçları ve araştırmanın sınırlarını değerlendiriniz.

Soru Resim 2

a) Polen düzeyinin düşük ve yüksek olduğu günlerde R'nin belirti puanlarını karşılaştırınız. Nasıl bir ilişki görülmektedir?

b) Aynı günlerde R ile S'nin puanlarının farklı olması neyi düşündürür? S için kesin olarak ‘Hiçbir maddeye alerjisi yoktur.’ denilebilir mi?

c) Bu tablodan yola çıkarak araştırılabilecek bir soru yazınız. Tablonun neden tek başına kesin neden-sonuç kanıtı olmadığını açıklayınız.

ç) Bu konuda güvenilir bilgi toplamak ve kişilerin haklarını korumak için iki önlem yazınız.

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.

🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama

Veri okuma, sorgulama, kaynak güvenilirliği ve mahremiyet.

✍️ Cevap

a) Polenin 12 ve 10 birim olduğu 1. ve 4. günlerde R'nin puanı 1'dir. Polenin 80 ve 90 birim olduğu 2. ve 3. günlerde puan 4'tür. Bu örnek tabloda polen düzeyi arttığında R'nin yakınmaları da artmaktadır.

b) Kişilerin aynı çevresel koşula verdiği yanıt farklı olabilir. R ile S'nin duyarlılıkları veya karşılaştıkları gerçek miktarlar aynı olmayabilir. Dört günlük veri, S'nin hiçbir maddeye alerjisi olmadığını göstermez.

c) Örnek soru: Havadaki polen düzeyi ile R'nin yakınmaları arasında ilişki var mıdır? Günlük toz, enfeksiyon, hava kirliliği ve dışarıda geçirilen süre gibi etkenler bilinmemektedir. Az sayıda gözlemde birlikte değişme görülmesi, tek başına polenin kesin neden olduğunu veya tanıyı kanıtlamaz.

ç) Sağlık Bakanlığı, bilimsel yayınlar veya ilgili uzmanlık dernekleri gibi kaynaklardan bilgi alınmalı; kaynak ve tarih kontrol edilmelidir. Kişisel sağlık bilgileri izin olmadan paylaşılmamalı, adlar gizlenmelidir. Araştırma amacıyla kişiler bilinçli olarak alerjene maruz bırakılmamalıdır. Bu önlemlerden iki uygun örnek yeterlidir.

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 3.

Şema, histaminin hedef hücre yüzeyindeki reseptörle etkileşimini basitleştirerek göstermektedir. K'de reseptör histaminle etkileşebilir. L'de ise bir antihistaminik reseptörün çalışmasını etkileyerek histaminin bu yoldaki etkisini azaltmaktadır.

Modelin gösterdikleri ile göstermedikleri arasında ayrım yaparak cevaplayınız.

Soru Resim 2

a) Şemada mavi daireler ile turuncu bloklar neyi temsil etmektedir? Etkileri hangi hücresel yapı üzerinden karşılaştırılmıştır?

b) L'de histamin molekülleri çevrede bulunmasına rağmen neden bu yol üzerinden daha az etki oluşabilir?

c) Bu şemadan ‘Antihistaminik alerjeni yok eder ve IgE üreten hücrelerin tamamını ortadan kaldırır.’ sonucu çıkarılabilir mi?

ç) Solunum güçlüğü ve bayılma gibi hızla gelişen ağır belirtilerde ‘Bir antihistaminik yeterlidir, bekleyebiliriz.’ demek neden yanlıştır?

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.

🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama

Hedef reseptör etkisi ile alerjen, antikor ve ilaç kavramlarını ayırma.

✍️ Cevap

a) Mavi daireler histamini, turuncu bloklar antihistaminik moleküllerini temsil eder. Etkiler hedef hücrenin yüzeyindeki histamin reseptörü üzerinden karşılaştırılmıştır. Bu reseptör, mast hücresinin yüzeyinde IgE'yi tutan reseptörle aynı yapı olarak düşünülmemelidir.

b) Antihistaminik, ilgili reseptör üzerinden histaminin oluşturduğu etkiyi azaltır. Bu yüzden histamin ortamda bulunsa da bu reseptör yolundaki yanıt azalabilir. Model, histaminin ortamdan yok edildiğini veya parçalandığını göstermemektedir.

c) Hayır. Şemadaki etki hedef hücrenin histamin reseptörüyle ilgilidir. Alerjenin yok edilmesi, plazma hücrelerinin ortadan kaldırılması veya IgE üretiminin tamamen durması gösterilmemiştir. Belirtinin azalması, alerjiye yatkınlığın bütünüyle ortadan kalktığı anlamına gelmez.

ç) Bu belirtiler anafilaksi gibi yaşamı tehdit eden bir durumu düşündürebilir. Antihistaminikler ağır solunum ve dolaşım sorunlarını gidermek için tek başına yeterli ilk tedavi değildir. Acil sağlık yardımı istenmeli ve 112 aranmalıdır; şemadaki basit reseptör modeli bütün ağır alerjik etkileri kapsamaz.

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 4.

K ve L, aynı mast hücresinin farklı durumlarını göstermektedir. Bu IgE aracılı modelde hücre daha önce duyarlılaşmıştır. L'de dışarıdaki bir molekül, yüzeydeki iki uygun antikoru birbirine bağlamaktadır.

Numaralı yapıları ve K'den L'ye geçişi inceleyerek soruları cevaplayınız.

Soru Resim 2

a) 1, 2 ve 3 numaralı yapı veya maddelerin adlarını yazınız. 3 için alerjik belirtilerde etkili bir örnek veriniz.

b) K'den L'ye geçişte 2 numaralı maddenin yaptığı bağlanma ile 3 numaralı maddelerin salınması arasındaki ilişkiyi açıklayınız.

c) ‘Histamin, alerjenin parçalanmasıyla oluşur.’ ifadesi şemaya uygun mudur? Gerekçenizi yazınız.

ç) Bu olay her polenle karşılaşan her kişide aynı şiddette gerçekleşir mi? Antikorun uygunluğu ve kişinin geçmişi açısından açıklayınız.

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.

🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama

IgE'nin çapraz bağlanması ve granüllerden histamin salınması.

✍️ Cevap

a) 1 mast hücresi yüzeyindeki IgE antikorudur. 2, uygun IgE moleküllerini birbirine bağlayan alerjendir. 3, granüllerden dışarı salınan aracı maddeleri temsil eder; histamin bu maddelere bir örnektir.

b) Alerjen, hücre yüzeyindeki uygun IgE moleküllerini birbirine bağlar. Bu bağlanma hücre içinde sinyallerin oluşmasını sağlar. Granüllerin içeriği dışarı boşalır; histamin ve başka aracı maddeler çevredeki dokuları etkileyebilir.

c) Uygun değildir. Şemadaki histamin mast hücresinin granüllerinden salınmaktadır. Alerjen, yanıtı başlatan maddedir; histamine dönüşen bir ham madde olarak gösterilmemiştir. Alerjen, IgE ve histamin farklı görevlerdeki maddelerdir.

ç) Hayır. Kişinin ilgili alerjene duyarlılaşmış olması ve alerjenin yüzeydeki uygun IgE ile bağlanabilmesi önemlidir. Yatkınlık, maruz kalma düzeyi ve başka etkenler de yanıtı etkileyebilir. Aynı ortamda bulunan kişilerde aynı belirti veya aynı şiddet beklenmez.

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Öğrenci Plus

Ön Değerlendirme (Ders Kitabının 116.Sayfasında Bulunmaktadır.) Alerjik Tepkiler

Bu çalışmanın açıklamalı çözümüne Öğrenci Plus ile erişebilirsiniz.

Paketleri incele
✓
Konuya Başlarken (Ders Kitabının 117.Sayfasında Bulunmaktadır.)

Alerjik Tepkilerin Oluşumu

Yönerge: Metinden yararlanarak alerjik tepkileri tetikleyen faktörleri ve alerjinin güvenlik sistemi benzetmesiyle nasıl açıklanabileceğini inceleyiniz.

1

Alerjik tepkileri tetikleyen faktörler nelerdir? Açıklayınız.

Cevap: Alerjik tepkiler, bağışıklık sisteminin aslında zararsız olan bazı maddeleri yanlışlıkla tehdit olarak algılaması sonucu ortaya çıkabilir.

Metinde alerjik tepkiyi tetikleyebilecek maddelere polen, toz ve bazı besinler örnek verilmiştir.

Bağışıklık sistemi bu maddelere karşı gereksiz bir savunma tepkisi başlattığında hapşırma, kaşıntı, kızarıklık ve nefes almada zorlanma gibi belirtiler görülebilir.

Temel çıkarım: Alerjide sorun, bağışıklık sisteminin savunma yapması değil; zararsız bir maddeyi tehdit olarak değerlendirmesidir.
2

Alerjiyi güvenlik sistemleriyle karşılaştırarak tanımlayınız.

Cevap: Alerji, gerçek bir tehlike olmadığı hâlde alarm veren bir güvenlik sistemine benzetilebilir.

Nasıl bir güvenlik sistemi perde hareketini, evcil bir hayvanı ya da mum dumanını yanlışlıkla tehlike olarak algılayıp alarm verebiliyorsa bağışıklık sistemi de polen, toz veya bazı besinler gibi zararsız maddeleri tehdit olarak algılayabilir.

Bu yanlış algılama sonucunda bağışıklık sistemi gereksiz bir savunma tepkisi başlatır ve alerjik belirtiler ortaya çıkar.

Kısaca: Alerji, bağışıklık sisteminin zararsız bir maddeye karşı gereksiz savunma tepkisi oluşturmasıdır.

Genel Değerlendirme

Bağışıklık sistemi normalde vücudu yabancı ve zararlı maddelere karşı korur. Ancak bazı durumlarda zararsız maddeler tehdit olarak algılanabilir. Bunun sonucunda ortaya çıkan gereksiz savunma tepkileri alerjik tepki olarak değerlendirilir.

Öğrenci Plus

2. Performans Görevi (Ders Kitabının 117.Sayfasında Bulunmaktadır.) Alerjik Tepkiler

Bu çalışmanın açıklamalı çözümüne Öğrenci Plus ile erişebilirsiniz.

Paketleri incele

Alerjik Tepkiler

Alerji, bağışıklık sisteminin normalde zararsız olan bazı maddelere karşı zararlıymış gibi aşırı reaksiyon göstermesidir. Alerjik reaksiyonlara yol açan etkenlere alerjen denir. Alerjiye neden olan maddeler kişiden kişiye değişebilir.

Alerjenler

Ders kitabında alerjenlere; ilaç, polen, arı zehri, penisilin, küf, toz ve tüy gibi maddeler ile balık, yumurta, çilek ve yer fıstığı gibi besinler örnek verilmektedir.

Alerjenler vücuda farklı yollarla girebilir:

  • Solunumla,
  • deriye temasla,
  • yiyeceklerle.

Alerjinin Ortaya Çıkmasını Etkileyen Faktörler

Alerjinin ortaya çıkmasında genetik eğilim etkili olabilir. Bunun yanında hava kirliliği, kimyasallar ve beslenme şekli gibi çevresel faktörler de alerjik hastalıkların görülmesinde rol oynayabilir. Ders kitabında özellikle endüstrileşme ve çevre kirliliğinin alerjik hastalıkların toplumda daha yaygın görülmesine katkıda bulunduğu belirtilmektedir.

Başlıca Alerjik Hastalıklar

Ders kitabında başlıca alerjik hastalıklar arasında alerjik rinit, astım, göz nezlesi ve egzama sayılmaktadır.

  • Alerjik rinit burun zarında alerjik reaksiyonlara yol açar.
  • Astım bronşlarda alerjik reaksiyonlarla ilişkilidir.
  • Göz nezlesi gözlerde sulanma, batma ve kızarıklık gibi belirtilerle ilişkilendirilebilir.
  • Egzama deride alerjik reaksiyonlara yol açabilir.
Alerjinin belirtileri: Polenle karşılaşma (K) duyarlı bir kişide burun yakınmaları (1), gözde sulanma ve kızarma (2), deride kaşıntılı kızarıklık (3) ile ilişkili olabilir.
Polenle karşılaşma (K) duyarlı bir kişide burun yakınmaları (1), gözde sulanma ve kızarma

Ücretsiz önizleme burada bitti

Konu anlatımının kalan %70’i kilitli

Asıl konu anlatımının ilk %30’unu okudunuz. Konu metninin devamını okumak ve etkinlik, performans görevi ile kontrol noktası çözümlerini görmek için abone olun.

Konu anlatımının tamamını aç

Öğrenci Plus

Kontrol Noktası (Ders Kitabının 120.Sayfasında Bulunmaktadır.) Alerjik Tepkiler

Bu çalışmanın açıklamalı çözümüne Öğrenci Plus ile erişebilirsiniz.

Paketleri incele
BiyolojiHikayesi

Öğrencilerimizin TYT (Temel Yeterlilik Testi) ve AYT (Alan Yeterlilik Testi) gibi sınavlara hazırlanırken kullanabilecekleri bilgileri sunuyoruz. Biyoloji konularında güçlü bir temel oluşturmak ve sınav başarınızı artırmak için doğru adrestesiniz!

Bilgilerimiz

Adres

Hasanefendi - Ramazan Paşa Mah.1921 Sok.No:24/A Efeler-Aydın

Email

destek@biyolojihikayesi.com

Telefon

+90.555.608 59 45

iyzico ile Güvenli Öde - Visa - Mastercard

© Biyoloji Hikayesi. Tüm Hakları Saklıdır. Tasarım: Biyoloji Hikayesi
Dağıtım: Rolpa Bilişim Pazarlama Yönetim Sistemleri 🔒