Zenginleştirme Etkinlikleri

Üç sorunun sonucu: Ortamlar ışık, sıcaklık, oksijen ve kimyasal madde bakımından farklıdır. Canlılar her ortamda aynı enerji kaynağını kullanmaz. Fotosentez ışığa, kemosentez uygun kimyasal enerji kaynağına; heterotrof beslenme organik besine bağlıdır. Bir derin deniz hayvanı kemosentez yapan mikroorganizmalarla beslenebilir veya onlarla ortak yaşayabilir; hayvanın kendisinin kemosentez yaptığı sonucu çıkarılmaz.

Rapor taslağı: Amaç: Enerji kaynağı-ortam ilişkisini karşılaştırmak. Yöntem: Dört ortamın kaynak taraması. Bulgular: Yukarıdaki tablo. Sonuç: Enerji elde etme biçimi ortamın olanakları ve canlının biyolojik özellikleriyle ilişkilidir. Sunumda her örnek için kaynak ve görsel gösterilir.

Ayrılmanın nedeni: Pigmentlerin hareketli fazdaki çözünürlükleri ve kâğıda tutunmaları farklıdır. Kitaptaki petrol eteri/aseton sisteminde genellikle beta-karoten gibi daha az polar karotenoidler daha ileri, klorofil a orta, klorofil b daha aşağı ilerler. Karotenoidler tek madde değildir; ksantofiller ayrı bantlar verebilir. Kesin sıralama kullanılan çözücüye ve pigmente bağlıdır.

Renkler: Klorofil a mavi-yeşil, klorofil b sarı-yeşil, karoten turuncu, ksantofiller sarı tonlarda görülebilir. Farklı bantlar yaprağın tek bir pigment içermediğini gösterir.

Örnek Rf hesabı (temsili ölçüm)

Çözücü başlangıç çizgisinden 10 cm ilerlemiş; klorofil a 6 cm, klorofil b 4 cm ve beta-karoten 9 cm ilerlemiş olsun. Rf = pigmentin aldığı yol / çözücünün aldığı yol. Buna göre sırasıyla 0,60; 0,40; 0,90 bulunur. Rf birimsizdir. Bu sayılar kitabın ölçüm sonucu veya sizin deneyinizin zorunlu sonucu değildir; kendi mesafelerinizi formüle koymalısınız.

Deney raporu: Ad: Pigmentlerin ayrılması. Amaç: Yaprakta farklı pigmentleri belirlemek. Teori: Çözünürlük ve adsorpsiyon farkları. Yöntem: Kılavuzdaki kromatografi işlemi. Bulgular: Gerçek bant rengi/mesafesi ve Rf tablosu. Yorum: Ayrı bantlar farklı pigmentleri destekler. Çözücü cephesi ölçülmeden kâğıdın kurutulması ve örneğin doğrudan çözücüye batması hata kaynağıdır. Yanıcı çözücüler yalnızca uygun laboratuvarda öğretmen gözetiminde kullanılır.

1. CO₂ çok azsa: Işık, su ve sıcaklık uygun olsa bile karbon bağlanması sınırlanır; diğer koşulların iyi olması CO₂ eksikliğini ortadan kaldırmaz.
2. Yalnızca bulunması yeterli mi? Hayır. Gereksinime göre yetersiz miktar hızı sınırlar. “Minimum”, mutlak miktarı en az maddeyi değil gereksinime göre en sınırlayıcı etmeni anlatır.
3. Işık var, su yoksa: Su gereksinimi karşılanamaz; fotosentez ve bitkinin yaşamsal işlevleri ciddi biçimde etkilenir.
4. Işık ve sıcaklık uygunken neden yavaş? CO₂, su veya başka bir gerekli etmen sınırlayıcı olabilir; bitkinin yapısal özellikleri de önemlidir.

Kitaptaki örnek tablo: A: 0 g bikarbonat → 5 dakikada ortalama 3 kabarcık; B: 1 g → 12; C: 3 g → 15; hepsi 25 °C. Bikarbonat arttıkça kabarcık sayısı artmıştır; artışın yavaşlaması başka bir etmenin sınırlayıcı olabileceğini düşündürür. Üç noktadan kesin doygunluk değeri hesaplanamaz. Kabarcık sayısı dolaylı bir göstergedir; kabarcık hacmi ve gazın çözünmesi sonucu etkileyebilir.

Değişkenler: Bağımsız: eşit su hacminde bikarbonat miktarı/derişimi. Bağımlı: eşit sürede kabarcık sayısı. Sabitler: bitki türü ve büyüklüğü, ışık, sıcaklık, su hacmi, süre. A kontrol grubudur. Her koşul üç kez ölçülüp ortalaması alınır; pH değişimi olası ek etken olarak izlenir.

Kaynakta iki tarif var: Malzeme listesinde 0,01/0,05/0,1 M çözeltiler, uygulamada 0/1/3 g ekleme belirtilmiştir. Bunlar hacim bilinmeden eşdeğer kabul edilmez. Deneyde tek bir derişim yöntemi seçilmeli, hacim ve gerçek derişim açıkça yazılmalıdır.

Grafik: Yatay eksen bikarbonat miktarı (g), düşey eksen 5 dakikadaki ortalama kabarcık sayısı; noktalar (0;3), (1;12), (3;15). Sonuç raporunda kontrol edilen koşullar, ölçüm belirsizliği ve minimum kuralı birlikte açıklanır.