Sindirim — OYSS Soruları
Bu sayfada yalnızca OYSS etiketiyle ayrılmış açık uçlu sorular yer alıyor. Toplam 17 sorudan şu anda 4 tanesini inceleyebilirsin. Her soruyu önce kendin yanıtla, ardından cevap ve açıklamasını incele.
Vücut büyüklüğü dikkate alınarak bir otçul ve bir etçilin bağırsak uzunluğu ile besinlerin sindirim kanalında kalma süresi karşılaştırılıyor. Değerler örnek model verileridir.
Tabloyu ve görseli inceleyerek soruları yanıtlayınız.
| Canlı | Beslenme tipi | Bağırsak/vücut uzunluğu oranı | İçerik kalma süresi (saat) |
|---|---|---|---|
| Tavşan | Otçul | 12 | 14 |
| Tilki | Etçil | 5 | 6 |
I. Hangi canlının vücut uzunluğuna oranlanmış bağırsak uzunluğu daha fazladır? Tabloyla destekleyiniz.
II. Tavşanın sindirim kanalında içeriğin daha uzun süre kalması, bitkisel besinlerin sindirimiyle nasıl ilişkilendirilebilir?
III. Daha uzun bağırsak sindirim ve emilim bakımından ne gibi iki olası katkı sağlar?
IV. Bu iki örnek bütün otçul ve etçillerin bağırsak uzunlukları hakkında kesin bir kural koymaya yeter mi? Açıklayınız.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Sindirim kanalındaki yapısal uyumlar başlığında sindirim, yapı ve görev ilişkileri ile deney verileri üzerinden ele alınır. Tablodaki değerler model ölçümleridir; çıkarımlar verilen koşullarla sınırlı tutulmalıdır.
✍️ Cevap
I. Tavşanın oranı 12, tilkinin oranı 5'tir; tavşanın bağırsak uzunluğu vücut uzunluğuna göre daha fazladır.
II. Bitkisel besinlerdeki selülozun sindirimi daha zor olduğundan daha uzun sindirim süresi yararlı olabilir.
III. Daha uzun kanal sindirim için daha fazla zaman ve besin maddelerinin emilimi için daha geniş yüzey alanı sağlayabilir.
IV. Hayır. İki örnek genel bir eğilimle uyumludur ancak bütün türler için kesin kural oluşturmaz; daha fazla tür ve ölçüm gerekir.
Geviş getiren bir memelide besin farklı mide bölümlerinden geçerken su oranı ölçülüyor. Değerler model gözlemleridir.
Tabloyu ve görseli inceleyerek soruları yanıtlayınız.
| Örnekleme yeri | Su oranı (%) |
|---|---|
| İşkembe girişi | 78 |
| Börkenek çıkışı | 73 |
| Kırkbayır çıkışı | 49 |
| Şirden çıkışı | 47 |
| İnce bağırsak girişi | 43 |
I. Su oranındaki en büyük düşüş hangi iki örnekleme noktası arasında gerçekleşmiştir?
II. Tablodaki değişimi mide bölümlerinin görevleriyle ilişkilendirerek yorumlayınız.
III. Besinin izlediği dört mide bölümünü sırasıyla yazınız.
IV. Kırkbayırın bu süreçteki katkısını bir cümleyle açıklayınız.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Geviş getiren memelilerde mide bölümleri başlığında sindirim, yapı ve görev ilişkileri ile deney verileri üzerinden ele alınır. Tablodaki değerler model ölçümleridir; çıkarımlar verilen koşullarla sınırlı tutulmalıdır.
✍️ Cevap
I. En büyük düşüş börkenek çıkışındaki %73'ten kırkbayır çıkışındaki %49'a, yani 24 yüzde puanıdır.
II. Ölçüm, suyun büyük bölümünün kırkbayırdan geçiş sırasında uzaklaştırıldığı bilgisiyle uyumludur.
III. Besin işkembe, börkenek, kırkbayır ve şirden sırasıyla ilerler.
IV. Kırkbayır besinlerdeki suyun büyük kısmının uzaklaştırılmasına katkı sağlar.
Bir öğündeki besinlerin sindirim kanalındaki büyük molekül miktarı, küçük ürün miktarı ve kana geçen ürün miktarı karşılaştırılıyor. Değerler model verileridir.
Tabloyu ve görseli inceleyerek soruları yanıtlayınız.
| Örnekleme yeri | Büyük molekül (%) | Küçük ürünler kanal içinde (%) | Kana geçen ürünler (%) |
|---|---|---|---|
| Mide çıkışı | 72 | 23 | 5 |
| İnce bağırsak başlangıcı | 42 | 52 | 6 |
| İnce bağırsak sonu | 5 | 18 | 77 |
I. Mide çıkışı ile ince bağırsak sonu ölçümlerini karşılaştırarak büyük molekül miktarındaki değişimi açıklayınız.
II. Küçük ürünlerin kanal içindeki oranı ile kana geçen oranı arasındaki değişim hangi iki sürecin gerçekleştiğini düşündürür?
III. Tablodaki ölçümlere göre sindirim ve emilimin büyük bölümü hangi organda gerçekleşmektedir?
IV. Bir maddenin kanal içindeki miktarının azalması tek başına onun kimyasal olarak sindirildiğini kanıtlar mı? Emilim verisini kullanarak yanıtlayınız.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Besinlerin parçalanması ve emilmesi başlığında sindirim, yapı ve görev ilişkileri ile deney verileri üzerinden ele alınır. Tablodaki değerler model ölçümleridir; çıkarımlar verilen koşullarla sınırlı tutulmalıdır.
✍️ Cevap
I. Büyük molekül oranı mide çıkışında %72 iken ince bağırsak sonunda %5'e düşmüştür; büyük moleküller parçalanmıştır.
II. Büyük moleküllerin küçük ürünlere ayrılması sindirimdir; bu ürünlerin kan dolaşımına geçmesi emilimdir.
III. Tablodaki değişimler ince bağırsakta yoğunlaştığı için sindirim ve emilimin büyük kısmının ince bağırsakta gerçekleştiği sonucuyla uyumludur.
IV. Hayır. Kanal içindeki miktar sindirimle azalabileceği gibi, küçük ürünler emilerek kana geçtiği için de azalabilir. Kana geçen oranını ayrıca izlemek iki süreci ayırt etmeye yardımcı olur.
Yetişkin bir insanın diş grupları sayılıyor ve besin üzerinde bıraktıkları izler inceleniyor.
Tabloyu ve görseli inceleyerek soruları yanıtlayınız.
| Diş grubu | Toplam sayı | Besin üzerindeki iz |
|---|---|---|
| Kesici diş | 8 | Düz kesik |
| Köpek dişi | 4 | Dar koparma izi |
| Azı dişi | 8 | Geniş öğütme izi |
| Büyük azı dişi | 12 | Geniş ezme izi |
I. Tablodaki diş gruplarının toplam sayısını hesaplayınız.
II. Besini kesme ve koparmaya daha çok katkı sağlayan diş gruplarını izlerden yararlanarak belirtiniz.
III. Geniş öğütme ve ezme izleri hangi diş gruplarıyla eşleşir?
IV. Farklı diş gruplarının bir arada bulunması insanın beslenme biçimi hakkında nasıl bir çıkarımı destekler?
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Dişlerin beslenmedeki görevleri başlığında sindirim, yapı ve görev ilişkileri ile deney verileri üzerinden ele alınır. Tablodaki değerler model ölçümleridir; çıkarımlar verilen koşullarla sınırlı tutulmalıdır.
✍️ Cevap
I. 8 + 4 + 8 + 12 = 32 diş.
II. Düz kesik izi kesici dişlerle, dar koparma izi köpek dişleriyle uyumludur.
III. Geniş öğütme izi azı dişleriyle, geniş ezme izi büyük azı dişleriyle uyumludur.
IV. Kesme, koparma, öğütme ve ezmeye uygun dişlerin birlikte bulunması, insanın hem bitkisel hem hayvansal besinleri tüketen hepçil beslenme biçimiyle uyumludur.
Önizleme kapsamındaki soruları incelediniz.
Bu sayfada ilk 4 soru öğrencilerimizin incelemesi için açık olarak gösteriliyor. Bu OYSS çalışmasındaki kalan 13 soruyu ve soru kütüphanesindeki diğer içerikleri görmek için abonelik paketlerini inceleyebilirsiniz.
Abonelik Paketlerini İncele