Organik Moleküller — OYSS Soruları
Bu sayfada yalnızca OYSS etiketiyle ayrılmış açık uçlu sorular yer alıyor. Toplam 18 sorudan şu anda 4 tanesini inceleyebilirsin. Her soruyu önce kendin yanıtla, ardından cevap ve açıklamasını incele.
Sindirim Enzimlerinin Seçiciliği
Eşit miktardaki A ve B polisakkarit örnekleri insan sindirim enzimleriyle aynı koşullarda bekletilmiş; sindirim sonunda açığa çıkan glikoz miktarı karşılaştırılmıştır.
Görseldeki verileri kullanarak I-IV sorularını yanıtlayınız.
I. Grafiğe göre hangi örnekte daha fazla glikoz açığa çıkmıştır? Verileri kullanarak karşılaştırınız.
II. A ve B örneklerinden hangisinin nişasta, hangisinin selüloz olma olasılığı daha yüksektir? İnsanların sindirim özelliğini gerekçe gösteriniz.
III. İki örnek de glikoz birimleri içerebildiği hâlde sonuçların farklı çıkmasını bağlanma biçimi ve enzimlerle açıklayınız.
IV. B örneğine, selüloz bağlarını parçalayabilen uygun bir enzim eklenseydi glikoz miktarında nasıl bir değişim beklenirdi? Neden?
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Karbohidratlar monosakkarit, disakkarit ve polisakkarit olarak sınıflandırılır. Hücrelerde enerji sağlama, enerji depolama ve yapısal destek gibi farklı görevler üstlenebilir.
✍️ Cevap
I. A örneğinde daha fazla glikoz açığa çıkmıştır: temsili grafikte A için 8 birim, B için 0,5 birim gösterilmiştir.
II. A'nın nişasta, B'nin selüloz olma olasılığı daha yüksektir. İnsan sindirim enzimleri nişastayı parçalayabilir; insanlar selülozu çoğunlukla sindiremez.
III. Monomer türünün aynı olması bağlanma biçiminin aynı olduğu anlamına gelmez. Selülozdaki bağları parçalayacak enzim çoğu canlıda, insanlar dâhil, bulunmadığından selüloz sindirilemez.
IV. Glikoz miktarının artması beklenir. Uygun enzim selülozdaki bağların hidrolizini sağlayarak zincirin daha fazla parçalanmasına yardım eder.
Selüloz ve Kitinin Yapısal Farkı
A ve B, yapısal polisakkaritlerin bulunduğu yerleri ve karşılaştırmalı esneklik düzeyini gösteren temsili modellerdir.
Görseldeki verileri kullanarak I-IV sorularını yanıtlayınız.
I. A ve B yapılarını selüloz ve kitin ile eşleştiriniz. Hücre veya organizmadaki konumlarını gerekçe gösteriniz.
II. Görseldeki nitel karşılaştırmaya göre hangi polisakkarit daha esnektir? Bu özelliğin bulunduğu yapıyla ilişkisini açıklayınız.
III. Glikoz monomerlerinden oluşan yapısal polisakkarit hangisidir? Diğerinin monomer yapısını karşılaştırınız.
IV. Selüloz ve kitin farklı canlılarda yapısal destek sağlar. Destek verdikleri yapıları karşılaştırınız.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Karbohidratlar monosakkarit, disakkarit ve polisakkarit olarak sınıflandırılır. Hücrelerde enerji sağlama, enerji depolama ve yapısal destek gibi farklı görevler üstlenebilir.
✍️ Cevap
I. A selülozdur; bitki hücre duvarının temel bileşenidir. B kitindir; mantar hücre duvarında ve eklem bacaklıların dış iskeletinde bulunur.
II. Kitin selüloza göre daha esnektir. Bu özellik kitinin bulunduğu hücre duvarı veya dış iskeletin esnekliğine katkı sağlar.
III. Selüloz glikoz polimeridir. Kitin ise glikoz türevi başka bir monomerin polimeridir.
IV. Selüloz bitki hücrelerini çevreleyen duvara mekanik destek verir. Kitin mantar hücre duvarına ve eklem bacaklıların dış iskeletine yapısal bütünlük kazandırır.
Polisakkaritler: Depo mu, Yapı mı?
A-D görselleri farklı canlı ve hücrelerdeki polisakkarit kullanım yerlerini gösterir. Molekül adları verilmemiştir.
Görseldeki verileri kullanarak I-IV sorularını yanıtlayınız.
I. A ve B'deki polisakkaritlerin depolama, C ve D'dekilerin yapısal görev üstlenmesini kullanım yerlerine göre açıklayınız.
II. A, B, C ve D ile gösterilen polisakkaritleri glikojen, nişasta, selüloz ve kitin ile eşleştiriniz.
III. Bu dört polisakkaritten hangileri glikoz monomerlerinden oluşur? Yanıtınızı üç örnekle belirtiniz.
IV. C ve D'de gösterilen yapısal polisakkaritlerin üretimi azalırsa ilgili hücre veya organizmada hangi ortak işlev zayıflar?
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Karbohidratlar monosakkarit, disakkarit ve polisakkarit olarak sınıflandırılır. Hücrelerde enerji sağlama, enerji depolama ve yapısal destek gibi farklı görevler üstlenebilir.
✍️ Cevap
I. A ve B glikozun gerektiğinde kullanılmak üzere depolandığı yerlerle ilişkilidir. C ve D ise hücre duvarı veya dış iskelet gibi yapıları destekler.
II. A glikojen, B nişasta, C selüloz, D kitindir.
III. Glikojen, nişasta ve selüloz glikoz monomerlerinden oluşur. Kitin ise glikoz türevi başka bir monomerden oluşur.
IV. Yapısal destek ve bütünlük zayıflar. Bitki hücre duvarı, mantar hücre duvarı veya eklem bacaklıların dış iskeleti görevini daha az etkili yerine getirir.
Laktozun Sindirim Yolculuğu
Şema, bağırsakta laktoz parçalayan enzimin yeterli veya yetersiz olduğu iki durumu karşılaştırır.
Görseldeki verileri kullanarak I-IV sorularını yanıtlayınız.
I. Laktozun bağırsakta küçük birimlerine ayrılması hangi tepkimeyle gerçekleşir? Tepkimede suyun rolünü belirtiniz.
II. Enzim miktarı yetersiz olduğunda laktozun tamamının parçalanamaması, bağırsak bakterileriyle nasıl bir ilişki kurar?
III. Enzim yeterli olduğunda laktozun sindirim ürünlerinin enerji verici tepkimelerde kullanılabilmesini açıklayınız.
IV. Aynı miktarda süt ürünü tüketen iki kişide sindirim sonucunun farklılaşabilmesinin nedenini şemaya göre açıklayınız.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Karbohidratlar monosakkarit, disakkarit ve polisakkarit olarak sınıflandırılır. Hücrelerde enerji sağlama, enerji depolama ve yapısal destek gibi farklı görevler üstlenebilir.
✍️ Cevap
I. Hidroliz gerçekleşir. Su kullanılarak laktozun glikoz ve galaktoz birimlerine ayrılması sağlanır.
II. Parçalanmamış laktoz bağırsak bakterileri tarafından yan ürünlere dönüştürülebilir. Bu yan ürünler sindirim sorunlarına yol açabilir.
III. Yeterli enzim laktozu monosakkaritlerine ayırır. Bu küçük birimler hücrelerde metabolik tepkimelerde kullanılabilir.
IV. Kişilerin laktozu parçalayan enzimi üretme miktarı aynı olmayabilir. Enzim yeterliyse laktoz daha etkili parçalanır; yetersizse bir kısmı sindirilmeden bakterilere ulaşabilir.
Önizleme kapsamındaki soruları incelediniz.
Bu sayfada ilk 4 soru öğrencilerimizin incelemesi için açık olarak gösteriliyor. Bu OYSS çalışmasındaki kalan 14 soruyu ve soru kütüphanesindeki diğer içerikleri görmek için abonelik paketlerini inceleyebilirsiniz.
Abonelik Paketlerini İncele