Nükleik Asitler — OYSS Soruları
Bu sayfada yalnızca OYSS etiketiyle ayrılmış açık uçlu sorular yer alıyor. Toplam 10 sorudan şu anda 4 tanesini inceleyebilirsin. Her soruyu önce kendin yanıtla, ardından cevap ve açıklamasını incele.
Çift Sarmalda Sayım ve Eşleşme
Bir DNA modelinin incelenen bölümünde 12 baz çifti vardır. Baz çiftlerinin türleri sayılarak molekülün bazı özellikleri hesaplanacaktır.
Görseldeki modeli ve deney verilerini kullanarak I-IV sorularını yanıtlayınız.
I. Bu DNA bölümünde toplam kaç nükleotit bulunur?
II. Toplam hidrojen bağı sayısını hesaplayınız.
III. Bölümde toplam kaç pürin bazı ve kaç pirimidin bazı vardır?
IV. Bir G—C çifti A—T çiftiyle değiştirilirse toplam nükleotit, pürin-pirimidin ve hidrojen bağı sayıları nasıl değişir?
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Nükleik asitler, nükleotitlerin polimerleşmesiyle oluşur. DNA genetik bilgiyi depolayıp aktarırken RNA protein sentezi gibi süreçlerde aracı olur. Nükleotitlerin yapısı, baz eşleşmeleri ve zincirdeki sıralanış bu moleküllerin özelliklerini ve işlevlerini anlamaya yardımcı olur.
✍️ Cevap
I. Her baz çifti iki nükleotitten oluşur. 12 baz çifti bulunduğundan toplam nükleotit sayısı 24'tür.
II. Beş A—T çifti 10, yedi G—C çifti 21 hidrojen bağı oluşturur. Toplam 31 hidrojen bağı vardır.
III. Her baz çifti bir pürin ve bir pirimidinden oluşur. Bu nedenle 12 pürin ve 12 pirimidin bulunur.
IV. Toplam nükleotit sayısı 24, pürin ve pirimidin sayıları 12'şer olarak kalır. G—C çifti üç, A—T çifti iki hidrojen bağı kurduğu için hidrojen bağı sayısı 31'den 30'a düşer.
Protein Sentezinde RNA'nın Aracı Rolü
Bir hücre modelinde kalıtsal bilgi taşıyan molekül ile protein sentezinde görev alan molekülün farklı rolleri inceleniyor.
Görseldeki modeli ve deney verilerini kullanarak I-IV sorularını yanıtlayınız.
I. A basamağında genetik bilgiyi uzun süreli depolayan molekül hangisidir?
II. B basamağında protein sentezinde aracı olarak görev alan nükleik asit hangisidir?
III. DNA ve RNA'nın görevlerini birbirinden ayırmak neden önemlidir?
IV. B basamağı gerçekleşmezse C basamağındaki süreç nasıl etkilenir? Açıklayınız.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Nükleik asitler, nükleotitlerin polimerleşmesiyle oluşur. DNA genetik bilgiyi depolayıp aktarırken RNA protein sentezi gibi süreçlerde aracı olur. Nükleotitlerin yapısı, baz eşleşmeleri ve zincirdeki sıralanış bu moleküllerin özelliklerini ve işlevlerini anlamaya yardımcı olur.
✍️ Cevap
I. DNA genetik bilginin uzun süreli depolanmasında ve aktarılmasında görevlidir.
II. RNA, protein sentezi gibi süreçlerde aracı olarak görev alır.
III. DNA ve RNA yapı ve işlev bakımından farklı nükleik asitlerdir. DNA bilgiyi depolarken RNA protein sentezinde aracı rol üstlenir; biri diğerinin tüm görevlerini yerine getirmez.
IV. Bilginin protein sentezine aktarılmasında RNA aracı olduğundan B basamağının aksaması protein sentezini zorlaştırır veya durdurur. DNA'daki genetik bilgi bundan dolayı otomatik olarak yok olmuş sayılmaz.
Aynı Yapı Taşları, Farklı Diziler
Eşit uzunlukta iki DNA parçasının gösterilen bölümleri yalnızca tek bir konumda farklı nükleotit taşımaktadır.
Görseldeki modeli ve deney verilerini kullanarak I-IV sorularını yanıtlayınız.
I. X ve Y DNA bölümlerinin ortak yönlerini ve farklı yönünü belirtiniz.
II. İki bölümde aynı tür yapı taşları bulunduğu hâlde farklı bilgi taşıyabilmelerini açıklayınız.
III. Baz dizisindeki farklılık, genin kodladığı proteinle hangi yolla ilişkilendirilebilir?
IV. Görselde iki farklı protein modeli bulunuyor. Bu model, tek bir nükleotit değişikliğinin her durumda proteinin yapısını veya işlevini değiştirdiğini kanıtlar mı? Gerekçelendiriniz.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Nükleik asitler, nükleotitlerin polimerleşmesiyle oluşur. DNA genetik bilgiyi depolayıp aktarırken RNA protein sentezi gibi süreçlerde aracı olur. Nükleotitlerin yapısı, baz eşleşmeleri ve zincirdeki sıralanış bu moleküllerin özelliklerini ve işlevlerini anlamaya yardımcı olur.
✍️ Cevap
I. İki bölüm de sekiz nükleotit uzunluğundadır ve aynı tür bazları içerir. Üçüncü sıradaki bazları farklıdır: X'te G, Y'de A bulunur.
II. Nükleik asitlerde bilgiyi yalnızca hangi yapı taşlarının bulunduğu değil, bunların zincirdeki sıralanışı da taşır. Bu nedenle aynı tür nükleotitlerden farklı diziler oluşabilir.
III. Genlerdeki nükleotit dizisi proteinlerin amino asit dizilerinin kodlanmasıyla ilişkilidir. Dizi değişikliği bu bilgiyi etkileyebilir.
IV. Hayır. Görsel olası bir ilişkiyi anlatan modeldir; genetik kodun tüm ayrıntılarını veya canlı hücrede gerçekleşen sonucu göstermez. Bir baz dizisi değişikliği protein bilgisini etkileyebilir ancak her değişikliğin amino asit dizisini ve proteinin işlevini mutlaka değiştireceği söylenemez.
Kalıtsal Bilgiden Protein Yapısına
Bir hücrede kalıtsal bilginin protein senteziyle ilişkisi inceleniyor. Genlerdeki bilgi, üretilecek proteinin amino asit dizisiyle bağlantılıdır.
Görseldeki modeli ve deney verilerini kullanarak I-IV sorularını yanıtlayınız.
I. Proteinlerin amino asit dizileri hangi kalıtsal birimler aracılığıyla kodlanır?
II. Genlerdeki nükleotit dizisi ile proteinlerin amino asit dizisi arasındaki ilişkiyi açıklayınız.
III. Bir gendeki nükleotit sıralanışının değişmesi proteinin yapısını veya işlevini nasıl etkileyebilir?
IV. Proteinlerin yapı ve işlevlerindeki farklılıkların kalıtsal özelliklerle bağlantısını kurunuz.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Nükleik asitler, nükleotitlerin polimerleşmesiyle oluşur. DNA genetik bilgiyi depolayıp aktarırken RNA protein sentezi gibi süreçlerde aracı olur. Nükleotitlerin yapısı, baz eşleşmeleri ve zincirdeki sıralanış bu moleküllerin özelliklerini ve işlevlerini anlamaya yardımcı olur.
✍️ Cevap
I. Proteinlerin amino asit dizileri, nükleik asitlerden oluşan genler aracılığıyla kodlanır.
II. Genlerdeki nükleotit dizisi, sentezlenecek proteinin amino asit dizisi hakkında bilgi taşır. Bu nedenle genetik bilgi ile protein yapısı arasında bağlantı vardır.
III. Nükleotit sıralanışındaki bir değişiklik taşınan bilgiyi değiştirebilir. Bu durum, proteindeki amino asit dizisinin değişmesine ve proteinin yapısının ya da işlevinin farklılaşmasına yol açabilir; her değişikliğin mutlaka etki oluşturacağı söylenemez.
IV. Proteinlerin yapısı ve işlevi canlıların özellikleri üzerinde rol oynar. Genlerde taşınan bilginin proteinlerle ilişkisi, kalıtsal özelliklerin oluşmasına katkı sağlar.
Önizleme kapsamındaki soruları incelediniz.
Bu sayfada ilk 4 soru öğrencilerimizin incelemesi için açık olarak gösteriliyor. Bu OYSS çalışmasındaki kalan 6 soruyu ve soru kütüphanesindeki diğer içerikleri görmek için abonelik paketlerini inceleyebilirsiniz.
Abonelik Paketlerini İncele