Mendel Genetiği
Bu konu başlığında toplam 56 soru bulunuyor. Şu anda önizleme kapsamında 4 soru gösteriliyor; tüm sorulara erişim aktif abonelikle açılır.
Şekilde verilen soyağacında otozomal çekinik bir özelliği (m) fenotipinde gösteren bireyler taralı olarak verilmiştir.
Soyağacında verilen numaralı bireylerle ilgili,
I. 1 ve 2 numaralı bireyler homozigot baskın genotiplidir.
II. 3 numaralı bireyin heterozigot olma ihtimali %100'dür.
III. 4 numaralı birey heterozigot olamaz.
Yargılarını açıklayarak doğru veya yanlış olup olmadığını yazınız.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Bu soru, Mendel genetiğinin temel prensiplerinden biri olan otozomal çekinik kalıtımı anlamamızı istiyor. Bir özelliği fenotipinde gösteren taralı bireylerin genotipini belirleyerek, onların ebeveynlerinin ve kardeşlerinin olası genotiplerini yorumlamamız gerekiyor. Çekinik bir özelliğin ortaya çıkması için bireyin bu özelliği taşıyan alellerin ikisine de sahip olması gerektiğini unutmayalım.
✍️ Cevap
I. 1 ve 2 numaralı bireyler homozigot baskın genotipli değildir, heterozigot (Mm) olmak zorundadırlar çünkü çekinik fenotipli (mm) bir çocukları (4 numara) vardır. II. 3 numaralı bireyin heterozigot (Mm) olma ihtimali %100'dür. Çünkü 1 ve 2 numaralı bireylerin heterozigot olması ve 4 numaralı bireyin çekinik olması, 3 numaralı bireyin bu özelliği taşıyan aleli annesinden veya babasından almak zorunda olduğunu gösterir. III. 4 numaralı birey heterozigot olamaz, çünkü taralı yani çekinik fenotipli olduğu için genotipi kesinlikle homozigot çekinik (mm) olmalıdır. Eğer heterozigot olsaydı, baskın fenotipi gösterir ve taralı olmazdı.
Genotipi bilinmeyen dominant fenotipli bir birey ile çekinik fenotipli bir birey arasında yapılan çaprazlama kontrol çaprazlamasıdır.
Buna göre; MİrAY fenotipli bir bireyin genotipini belirlemek için,
I. MMİİRRAAYY
II. MmİiRrAaYy
III. mmiirraayy
Genotiplerine sahip bireylerden hangileri ile ilk olarak çaprazlanmalıdır? Açıklayarak yazınız.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Bu soru, genotipi bilinmeyen dominant fenotipli bir bireyin genotipini belirlemek için kullanılan “kontrol çaprazlaması” yöntemini anlamanızı istiyor. Kontrol çaprazlamasında amaç, dominant fenotipli bir canlının homozigot dominant mı (örneğin AA) yoksa heterozigot dominant mı (örneğin Aa) olduğunu ortaya çıkarmaktır. Bunun için doğru bireyle çaprazlama yapmak çok önemlidir.
✍️ Cevap
MİrAY fenotipli bir bireyin genotipini belirlemek için, III. mmiirraayy genotipine sahip birey ile ilk olarak çaprazlanmalıdır. Çünkü kontrol çaprazlamasında genotipi bilinmeyen dominant fenotipli birey, tüm karakterler için homozigot çekinik fenotipli bireyle çaprazlanır. Bu çaprazlama sonucunda yavruların fenotipleri incelenerek dominant fenotipli atanın genotipi tespit edilebilir. Eğer yavruların hepsi dominant fenotipte olursa, bilinmeyen genotipli ebeveyn homozigot dominant demektir. Eğer yavrularda çekinik fenotipli bireyler de ortaya çıkarsa, bilinmeyen genotipli ebeveyn heterozigot dominant demektir.
Genotipi Mm Ss Tt ff şeklinde olan bireyin üreme ana hücresine ait genlerin kromozom üzerindeki gösterimi aşağıda verilmiştir.
Mayoz sonucu oluşan gametler aşağıdaki gibidir.
Buna göre oluşan gametlerden hangileri krossing-over sonucu oluşmuştur? Açıklayarak belirtiniz.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Bu soru, mayoz bölünme sırasında gerçekleşen krossing-over olayının gamet oluşumuna etkisini anlamamızı istiyor. Krossing-over, homolog kromozomların kardeş olmayan kromatitleri arasında gen alışverişi yapmasıdır. Bu olay, anne ve babadan gelen genlerin yeni kombinasyonlar oluşturmasını sağlayarak canlılarda genetik çeşitliliği artırır.
✍️ Cevap
Krossing-over sonucu oluşan gametler 1 ve 3'tür. Başlangıçtaki üreme ana hücresinde M, S, T, f genleri bir kromozomda; m, s, t, f genleri ise diğer homolog kromozomda bulunuyordu. Gamet 1'de M, S, t, f genleri bir araya gelmiştir; bu, T ve t genleri arasında bir gen değişimi olduğunu gösterir. Gamet 3'te ise M, s, T, f genleri bir araya gelmiş; bu da S ve s genleri arasında bir gen değişimi yaşandığını gösterir. Gamet 2 ve 4 ise krossing-over gerçekleşmeden oluşabilecek gametlerdir.
8 kromozoma sahip Drosphila mekanıgaster (meyve sineği) popülasyonuna ait üç farklı birey şekilde verilmiştir.
- 1 numaralı birey: MMİİRrYy
- 2 numaralı birey: Mmiirryy
- 3 numaralı birey: MmİiRrYy
Bu bireylerde genler bağımsız kalıtıldığına göre,
1. Gamet çeşidi sayısı en fazla olan birey kaç numaralıdır? Hesaplayarak yazınız.
2. 2 numaralı bireyin 2 çeşit gamet oluşturma olasılığı kaçtır? Hesaplayarak Yazınız.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Bu soru, Mendel genetiği ilkelerinden biri olan bağımsız açılım ve gamet oluşumu konusunu kapsıyor. Bağımsız kalıtılan genlerde, bir bireyin oluşturabileceği gamet çeşidi sayısı, heterozigot (farklı alellere sahip) gen çifti sayısına göre belirlenir. Bu tür sorularda her bir heterozigot karakter için 2 farklı gamet aleli oluştuğunu ve bu durumun çarparak ilerlediğini unutmayalım.
✍️ Cevap
1. Gamet çeşidi sayısı en fazla olan birey 3 numaralı bireydir. Çünkü bu bireyde Mm, İi, Rr ve Yy olmak üzere 4 tane heterozigot gen çifti bulunmaktadır. Gamet çeşidi sayısı = 2n formülü ile hesaplandığında (n = heterozigot karakter sayısı), 3 numaralı birey için 24 = 16 çeşit gamet oluşur. 1 numaralı bireyde Rr ve Yy (2 heterozigot) için 22 = 4 çeşit gamet oluşurken, 2 numaralı bireyde sadece Mm (1 heterozigot) için 21 = 2 çeşit gamet oluşur.
2. 2 numaralı birey (Mmiirryy) sadece Mm karakteri için heterozigottur. Bu nedenle 2 farklı gamet çeşidi (M ve m) oluşturabilir. Soruda 2 çeşit gamet oluşturma olasılığı sorulduğu için bu durum %100'dür.
Önizleme kapsamındaki soruları incelediniz.
Bu sayfada ilk 4 soru öğrencilerimizin incelemesi için açık olarak gösteriliyor. Konuya ait kalan 52 soruyu ve soru kütüphanesindeki diğer içerikleri görmek için abonelik paketlerini inceleyebilirsiniz.
Abonelik Paketlerini İncele