Homeostazinin Sağlanmasında Sistemlerin Eş Güdümlü Çalışması — OYSS Soruları
Bu sayfada yalnızca OYSS etiketiyle ayrılmış açık uçlu sorular yer alıyor. Toplam 10 sorudan şu anda 4 tanesini inceleyebilirsin. Her soruyu önce kendin yanıtla, ardından cevap ve açıklamasını incele.
Vücut sıcaklığının ve kan basıncının düzenlenmesinde görev alan sistemlerin farklı koşullara verdiği yanıtlar karşılaştırılmıştır.
İki düzenleme örneğindeki ortak ve farklı görevleri kullanarak I–IV maddelerini yanıtlayınız.
I. A ve B modellerinde düzenlenen değişkenlerin belirli aralıklarda tutulmasının homeostazi için önemini açıklayınız.
II. Her iki modelde sinir sisteminin düzenleyici rolünü karşılaştırınız.
III. Termoregülasyonda soğuk ve sıcak koşullarda ısı kaybına verilen yanıtları karşılaştırınız.
IV. Birden fazla sistemin eş güdümlü çalışmasının homeostazi için önemini açıklayınız.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Termoregülasyon ve kan basıncının dengelenmesi sinirsel ve hormonal yollarla, dolaşım sistemi ve ilgili diğer sistemlerin katkısıyla gerçekleşir. Soğukta ısı üretimi artırılır ve ısı kaybı azaltılır; sıcakta ısı kaybı artırılır. Kan basıncında kalp, damarlar, hormonlar ve böbrekler birlikte görev alır.
✍️ Cevap
I. Vücut sıcaklığının ve kan basıncının uygun aralıklarda tutulması hücrelerin ve organların normal işleyişini destekler.
II. Termoregülasyonda hipotalamus sıcaklık değişimini değerlendirip yanıtları başlatır. Kan basıncında reseptörlerden gelen uyarı omurilik soğanına iletilir; otonom sinirler kalp ve damarları etkiler.
III. Soğukta deri damarları daralarak ısı kaybı azaltılır. Sıcakta terleme ve damar genişlemesiyle ısı kaybı artırılır.
IV. Sinirsel, hormonal, dolaşımsal ve ilgili organ yanıtları birlikte iç koşulları belirli aralıkta tutmaya katkı verir; bir yanıtın tek başına bütün düzenlemeyi sağlaması beklenmez.
Kan basıncındaki değişimin algılanmasından kalp, damar, hormon ve böbrek yanıtlarına uzanan düzenleme ilişkisi şemada gösterilmiştir.
Sinirsel ve hormonal düzenleme basamaklarını, kan hacmi ve damar çapıyla ilişkilerini kullanarak I–IV maddelerini yanıtlayınız.
I. 3–7 numaralı boş alanlarda gösterilen yapı ve düzenleme basamaklarını adlandırınız.
II. Otonom sinirlerin kalp ve damarlar üzerindeki etkilerini belirtiniz.
III. ADH ve aldosteronun kan hacmiyle ilişkisini açıklayınız.
IV. Böbreklerden sıvı atılımının kan basıncına etkisini açıklayınız.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Atardamarlardaki reseptörler kan basıncı değişimini algılar ve omurilik soğanını uyarır. Otonom sinirler kalp atış hızını ve damar çapını düzenler. Hipotalamusun uyardığı hipofizden ADH, böbrek üstü bezinden aldosteron salgılanır. Böbreklerden sıvı atılımı kan hacmini etkiler; kan hacmi ve damar direnci kan basıncının düzenlenmesine katkı verir.
✍️ Cevap
I. 3 otonom sinirler, 4 kalp atış hızı ve damar çapı, 5 hipofizden salgılanan ADH, 6 böbrek üstü bezinden salgılanan aldosteron, 7 böbrekler ve sıvı atılımıdır.
II. Otonom sinirler kalp atış hızını düzenler ve damar çapını kontrol eder.
III. ADH ve aldosteron, böbreklerde su ve iyonların tutulması/atılımını etkileyerek kan hacminin düzenlenmesine katkı verir.
IV. Sıvı atılımının artması kan hacmini azaltabilir; kan hacmindeki değişim kan basıncını etkiler. Bu düzenleme damar direnci ve diğer yanıtlarla birlikte gerçekleşir.
Sıcak ortamda deride meydana gelen değişimler ve vücudun ısı kaybını artıran yanıtlar şemada verilmiştir.
Terleme ve damar çapındaki değişimlerin ısı alışverişine etkisini kullanarak I–IV maddelerini yanıtlayınız.
I. 3–5 numaralı boş alanlarda gösterilen yanıt basamaklarını adlandırınız.
II. Terin buharlaşmasının vücut sıcaklığı üzerindeki etkisini açıklayınız.
III. Hipotermi ve hipertermi kavramlarını sıcaklık değişimi bakımından ayırt ediniz.
IV. Hipotermi ve hipertermi belirtilerinden birer örnek vererek düzenlemenin bozulmasının etkisini açıklayınız.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Sıcak ortamda ter bezleri etkinleşir. Terin buharlaşması ısı kaybını artırır. Deri damarlarının genişlemesiyle deriye taşınan kan ve çevreye aktarılan ısı artar. Bu yanıtların eş güdümü vücut sıcaklığının belirli aralıkta tutulmasına katkı verir.
✍️ Cevap
I. 3 terleme, 4 deri damarlarının genişlemesi, 5 ısı kaybının artmasıdır.
II. Terin buharlaşması vücuttan ısı alır ve ısı kaybını artırır.
III. Hipotermide vücut sıcaklığı 35 °C’nin altına düşer. Hipertermide vücut sıcaklığı normalin üzerine çıkar ve vücut bu durumu düzenleyemez.
IV. Hipotermide titreme ve kalp atış hızında yavaşlama; hipertermide terleme ve hızlı kalp atışı görülebilir. Düzenleme bozulduğunda vücut sıcaklığı uygun aralıkta tutulamaz ve sağlık ciddi biçimde etkilenebilir.
Soğukta algılama, düzenleme ve vücudun verdiği yanıtlar şemada gösterilmiştir. Bazı basamaklar boş bırakılmıştır.
Soğuğa verilen yanıtın basamaklarını ve sistemlerin katkısını kullanarak I–IV maddelerini yanıtlayınız.
I. 3–6 numaralı boş alanlarda gösterilen yanıt basamaklarını adlandırınız.
II. Kaslarda titremenin vücut sıcaklığının korunmasına katkısını açıklayınız.
III. Deriye yakın kan damarlarının daralmasının ısı dengesi üzerindeki etkisini belirtiniz.
IV. Hormonal yanıt ile titreme ve damar daralmasının ortak sonucunu açıklayınız.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Derideki termoreseptörler soğuğu algılar ve hipotalamus uyarılır. Hipotalamusun hipofizi uyarmasıyla TSH salgılanır; tiroid bezinden salgılanan tiroksin metabolizmayı hızlandırıp ısı üretimini artırır. Kas titremesi de ısı üretir; deriye yakın damarların daralması ısı kaybını azaltır.
✍️ Cevap
I. 3 hipofizden TSH salgılanması, 4 tiroid bezinden tiroksin salgılanması, 5 kas titremesi, 6 deri damarlarının daralmasıdır.
II. Titreme kas etkinliğini artırır ve ısı üretimine katkı sağlar.
III. Damarların daralması deriye taşınan kanı ve çevreye ısı aktarımını azaltır; böylece ısı kaybı düşer.
IV. Tiroksinle metabolizma hızının artması ve kas titremesi ısı üretimini artırırken damar daralması ısı kaybını azaltır; yanıtlar vücut sıcaklığının korunmasına birlikte katkı verir.
Önizleme kapsamındaki soruları incelediniz.
Bu sayfada ilk 4 soru öğrencilerimizin incelemesi için açık olarak gösteriliyor. Bu OYSS çalışmasındaki kalan 6 soruyu ve soru kütüphanesindeki diğer içerikleri görmek için abonelik paketlerini inceleyebilirsiniz.
Abonelik Paketlerini İncele