Genetik Şifre ve Protein Sentezi
Bu konu başlığında toplam 133 soru bulunuyor. Şu anda önizleme kapsamında 4 soru gösteriliyor; tüm sorulara erişim aktif abonelikle açılır.
Hücrelerde DNA molekülü protein sentezinde aminoasitlerle doğrudan temas etmez. DNA’daki genetik bilgi Santral Dogma olayı ile proteine dönüştürülür. Santral dogma olayını şematize ederek bu esnada gerçekleşen olayları açıklayarak yazınız.
DNA molekülü, protein sentezinde amino asitlerle doğrudan temas etmez. DNA’daki genetik bilgiden RNA aracılığıyla ribozomlarda protein sentezlenmiştir. DNA’daki genetik bilginin aktarımına santral dogma denir. Bu aktarım replikasyon, transkripsiyon ve translasyonla olur.
Bazı amino asitler farklı kodonlar tarafından şifrelenmektedir. Verilen tablo dört farklı amino asidi şifreleyen kodonları göstermektedir.
|
Amino asitler |
İlgili kodonlar |
|
X amino asidi |
AAA, GUG, CAC, AGG |
|
Y amino asidi |
CGG |
|
Z amino asidi |
GAG, GAC |
|
T amino asidi |
UAU, UCC, UGC |
Buna göre amino asit dizilimi Y-X-Z-Z-Y-Y-X-T-T olan bir protein için en fazla kaç çeşit kodonun görev alacağını açıklayarak yazınız. (Başlangıç ve Stop kodonları dikkate alınmayacaktır).
Protein dizilimi: Y – X – Z – Z – Y – Y – X – T – T
Tablodaki kodon sayıları: • Y amino asidi: sadece 1 kodon (CGG) • X amino asidi: 4 farklı kodon (AAA, GUG, CAC, AGG) • Z amino asidi: 2 farklı kodon (GAG, GAC) • T amino asidi: 3 farklı kodon (UAU, UCC, UGC)
Mantık: “En fazla kaç çeşit kodon görev alır?” demek, dizide kullanılabilecek farklı kodon türlerinin sayısını en büyük yapmaktır. Bir amino asit kaç kez geçiyorsa, en fazla o kadar farklı kodon seçebiliriz (çünkü her geçiş bir kodonla yazılır).
Dizide tekrar sayıları: • Y: 3 kez var → ama tek kodonu olduğu için en fazla 1 çeşit • X: 2 kez var → 4 kodondan en fazla 2 farklı seçilebilir → 2 çeşit • Z: 2 kez var → 2 kodonun ikisi de kullanılabilir → 2 çeşit • T: 2 kez var → 3 kodondan en fazla 2 farklı seçilebilir → 2 çeşit
Sonuç: Toplam en fazla farklı kodon çeşidi: 1 + 2 + 2 + 2 = 7 En fazla 7 çeşit kodon görev alır. Örnek maksimum çeşitlilik sağlayan kodon dizisi: Y-X-Z-Z-Y-Y-X-T-T için örnek: CGG – AAA – GAG – GAC – CGG – CGG – GUG – UAU – UCC (Burada 7 farklı kodon kullanılmış olur.)
Bir protein sentezinde 60 molekül aminoasit kullanılmıştır (Stop kodon dahil). Buna göre; bu protein sentezi ile ilgili açığa çıkan ürünlerin neler olduğunu yazarak açıklayınız.
Açığa Çıkan Ürünler:
Polipeptit Zinciri: 60 aminoasitten oluşan bir polipeptit zinciri sentezlenir. Bu zincir, katlanarak işlevsel bir proteine dönüşebilir.
tRNA Molekülleri: Protein sentezi sırasında kullanılan tRNA'lar ribozomdan ayrılarak tekrar kullanılabilir hale gelir.
Su Molekülleri (Dehidrasyon): Her bir peptit bağının oluşumu sırasında bir su molekülü açığa çıkar. 59 peptit bağı kurulduğundan toplamda 59 su molekülü oluşur. Enerji Tüketimi ve ADP + Pi: Aminoasitlerin tRNA'ya yüklenmesi ve ribozom hareketi sırasında ATP harcanır. Bu süreçlerin sonucunda ADP ve inorganik fosfat (Pi) molekülleri açığa çıkar.
Serbest mRNA: Sentez tamamlandıktan sonra mRNA ribozomdan ayrılır ve başka bir protein sentezinde tekrar kullanılabilir.
DNA'nın Şifre Sayısı (Kodonlar): DNA'nın ilgili bölgesi, mRNA'nın sentezi için gerekli olan genetik bilgiyi içerir. Her bir kodon (3 baz) bir amino asidi kodlar. Dolayısıyla, 60 aminoasitli bir protein için mRNA'da 60 kodon bulunur. Ayrıca, protein sentezini durduran stop kodonu da bir kodon olarak yer alır. Bu nedenle, toplamda 61 kodon vardır.
mRNA'nın Nükleotit Sayısı: Her bir kodon, 3 nükleotitten oluşur. 61 kodon varsa: (61 kodon×3 nükleotit/kodon=183 nükleotit) mRNA'da toplamda 183 nükleotit bulunur.
"1960 yılında kemik iliğinden alınan kök hücreler lösemi tedavisinde kullanılmıştır. İlerleyen yıllarda farklı kök hücrelerin de tedavide kullanılabileceği anlaşılmıştır. 1980 yılında, yenidoğan bebeklerin kordon kanında da kök hücrelerin bol miktarda bulunduğu ve bunların tedavide kullanılabileceği fikri ileri sürülmüştür. 1998 yılında ABD’li bilim insanı James Thomson (Jeymis Tamsın) ve ekibi, ilk defa “insan embriyonik kök hücreleri”ni laboratuvarda embriyodan ayrıştırmış ve çoğaltmıştır."
Buna göre; henüz bilinen kaç tip kök hücre bulunmaktadır? Yazarak bu kök hücreleri açıklayınız.
tek başına bir organizmayı oluşturacak güce sahip kök hücreleridir. 2. Kordon kanından elde edilen kök hücreleri, en kolay elde edilebilen hücreler olup bilinen tüm hücre tiplerine dönüşebilen ancak bir organizmayı oluşturamayan özellikteki kök hücreleridir. 3. Yetişkin kök hücreleri, bulunduğu doku ve organdaki hücre tiplerine dönüşebilmesine karşın diğer hücre tiplerine dönüşemeyen kök hücreleridir
Önizleme kapsamındaki soruları incelediniz.
Bu sayfada ilk 4 soru öğrencilerimizin incelemesi için açık olarak gösteriliyor. Konuya ait kalan 129 soruyu ve soru kütüphanesindeki diğer içerikleri görmek için abonelik paketlerini inceleyebilirsiniz.
Abonelik Paketlerini İncele