10.Sınıf Fotosentez Hızına Etki Eden Çevresel Faktörler Konusuna Ait Çalışma Soruları
Soru 1. 867
Fotosentez 350-780 nm dalga boyu aralığındaki görünür ışıkta gerçekleşir. Fotosentez hızı, soğurulan ışığın dalga boyuna bağlı olarak farklılık gösterir.
Yaklaşık olarak mor ışığın dalga boyu 380-450 nm, mavi ışığın dalga boyu 450-495 nm, yeşil ışığın dalga boyu 495-570 nm, sarı ışığın dalga boyu 570-590 nm aralığındadır.
Işığın dalga boyunun fotosentez hızına etkisini gözlemlemek üzere düzenlenen deney düzeneği ve deney sonucunda elde edilen veriler doğrultusunda çizilen sütun grafikleri aşağıda verilmiştir.
a. Bu grafiklerden hangilerinin yanlış olduğunu belirleyiniz ve neden yanlış olduklarını kısaca açıklayınız.
b. Yeşil ışığın fotosentez üzerindeki etkisi nedir?
a. Yanlış olan grafikler: (II) ve (III) numaralı grafiklerdir.
Gerekçesi: Fotosentez hızı en yüksek mor ve kırmızı ışıkta, en düşük ise yeşil ışıkta gerçekleşir. Sarı ışıktaki fotosentez hızı, yeşilden yüksek ancak mordan düşüktür.
(II) Numaralı Grafik Neden Yanlış? C bitkisine (Sarı ışık) verilen değer, A bitkisine (Yeşil ışık) verilen değerle neredeyse eşit çizilmiştir. Oysa sarı ışıkta fotosentez hızı yeşile göre daha yüksek olmalıdır.
(III) Numaralı Grafik Neden Yanlış? A bitkisindeki (Yeşil ışık) fotosentez hızı çok yüksek gösterilmiştir. Oysa bitkiler yeşil ışığın büyük bir kısmını yansıttıkları için en düşük fotosentez hızı A bitkisinde (Yeşil) olmalıdır.
Doğru grafik (I) numaralı grafiktir. (Sıralama: B > C > A şeklinde olmalıdır).
b. Yeşil ışığın fotosentez üzerindeki etkisi:
Bitkilerin yapısındaki klorofil pigmenti, yeşil ışığın çok az bir kısmını soğurur (emer), büyük bir kısmını ise geri yansıtır (Bitkilerin yeşil görünmesinin sebebi de budur). Işık soğurulamadığı için fotosentez tepkimelerinde kullanılamaz. Bu nedenle yeşil ışık altında fotosentez hızı en düşük seviyededir.
Soru 2. 2072
Özdeş saksı bitkileri kullanılarak aşağıdaki deney kartları hazırlanmıştır.
Bir öğrenci deney kartlarındaki düzenekleri hazırlayarak fotosentez hızına etki eden faktörleri araştırmak istiyor.
Buna göre;
1) Işığın dalga boyunun fotosentez hızına etkisini inceleyebilmek için kaç numaralı kartlardaki deney düzeneklerini hazırlayarak gözlemlemelidir?
2) Sıcaklığın fotosentez hızına etkisini araştırmak için kaç numaralı kartlardaki deney düzeneklerini hazırlayarak gözlemlemelidir?
3) Su miktarının fotosentez hızına etkisini inceleyebilmek için kaç numaralı kartlardaki deney düzeneklerini hazırlayarak gözlemlemelidir?
1️⃣ Işığın dalga boyu (rengi):
1 ve 4. kartlar kullanılmalı.
→ Çünkü ikisinde de sıcaklık ve su aynı, sadece ışık rengi farklı (kırmızı ve yeşil).
2️⃣ Sıcaklık:
1 ve 2. kartlar kullanılmalı.
→ Çünkü ikisinde de ışık ve su aynı, sadece sıcaklık farklı (20 °C - 30 °C).
3️⃣ Su miktarı:
1 ve 3. kartlar kullanılmalı.
→ Çünkü ikisinde de sıcaklık aynı (20 °C), su miktarı farklı (100 ml - 200 ml).