Eşeye Bağlı Kalıtım
Bu konu başlığında toplam 2 soru bulunuyor. Şu anda önizleme kapsamında 2 soru gösteriliyor; tüm sorulara erişim aktif abonelikle açılır.
Soyağacında, insanda ender rastlanan ve kalıtsal bir bozukluk olan katarakt hastası bireyler taralı olarak gösterilmiştir.
Ardışık 2 soruyu soyağacına göre çözünüz.
1. Katarakt;
a. Otozomal çekinik,
b. X'e bağlı (gonozomal) çekinik
c. X'e bağlı baskın
d. Otozomal baskın alellerinden hangileriyle kalıtılıyor olabilir?
2. 3.kuşaktaki 1 numaralı bireyin, katarakt hastası bir erkekle evliliğinden olan ilk çocukları erkek ve sağlıklı doğmuşsa, ikinci çocuklarının katarakt hastası bir kız olması olasılığı nedir?
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Bu soru, soyağacı analizi yaparak bir hastalığın kalıtım şeklini belirleme ve bu bilgiye dayanarak gelecek nesillerdeki hastalık olasılıklarını hesaplama üzerine kurulu. Özellikle eşeye bağlı kalıtım ve otozomal kalıtım arasındaki farkları iyi anlaman gerekiyor. Soyağacında taralı bireyler hasta olduğuna göre, hastalığın genetik aktarım yolunu bulmalısın.
✍️ Cevap
1. Katarakt hastalığı bu soyağacında otozomal çekinik alellerle kalıtılıyor olabilir. Çünkü hasta anne-babanın sağlıklı çocukları veya sağlıklı anne-babanın hasta çocukları bulunmuyor, ayrıca cinsiyetler arasında belirgin bir aktarım farkı da yok gibi görünüyor.
2. 3. kuşaktaki 1 numaralı birey (III-1) taşıyıcı (Aa) olmalı ve katarakt hastası bir erkek (aa) ile evlendiğinde, ilk çocukları erkek ve sağlıklı (Aa) ise, ikinci çocuklarının katarakt hastası bir kız (aa) olma olasılığı 1/2 (hasta olma) x 1/2 (kız olma) = 1/4'tür.
Soyağacındaki taralı bireyler X'in Y ile homolog olmayan bölgesinde taşınan çekinik nir alelin neden olduğu bir özelliği fenotipinde göstermektedir.
Ardışık 4 soruyu soyağacına göre çözünüz.
1. Soy ağacındaki tüm bireylerin bo özellik açısında genotipi bilinebilir mi? Soy ağacı üzerinde gösteriniz.
2. Çekinik aleli bulunduran bireyleri belirtiniz.
3. Baskın aleli bulunduran bireyleri belirtiniz.
4. Heterozigot genoripli bireyleri belirtiniz.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Bu soruda, soy ağacında X kromozomunun Y kromozomu ile homolog olmayan bölgesinde taşınan çekinik bir alelin neden olduğu bir özelliği inceleyeceğiz. Bu tür kalıtıma bağlı özellikleri anlamak, bireylerin genotiplerini ve fenotiplerini doğru bir şekilde belirlememizi sağlar. Özellikle erkeklerde ve kadınlarda bu özelliğin ortaya çıkış şekli farklılık gösterebilir. Bu yüzden, soy ağacındaki her bireyin genotipini dikkatlice analiz etmemiz gerekir.
✍️ Cevap
1. Soy ağacındaki tüm bireylerin genotipi bilinebilir. Soy ağacı üzerinde bu genotipler işaretlenmelidir. 2. Çekinik aleli bulunduran bireyler; 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 10 ve 11'dir. 3. Baskın aleli bulunduran bireyler; 1, 3, 5, 7, 9, 10 ve 12'dir. 4. Heterozigot genotipli bireyler; 1, 7, 9 ve 10'dur.
