Eş Baskınlık ve Çok Alellilik
Bu konu başlığında toplam 4 soru bulunuyor. Şu anda önizleme kapsamında 4 soru gösteriliyor; tüm sorulara erişim aktif abonelikle açılır.
Homozigot M kana sahip bir bireyle homozigot N kan grubuna sahip bir birey evleniyor. Çocuklarının F1, F2, Fç, Fo, Gç sayılarını ve oranlarını bulunuz.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Bu soru, kan gruplarındaki eş baskınlık ve çok alellilik konusunu anlamamızı istiyor. M ve N kan grubu alelleri birbirine eş baskındır, yani ikisi de fenotipte (dış görünüşte) kendini tam olarak gösterir. Bu durumda, MN kan grubu, hem M hem de N proteinlerini taşıdığı için ikisinin de özelliklerini taşır.
✍️ Cevap
Homozigot M (MM) ve homozigot N (NN) kan grubuna sahip bireyler evlendiğinde, tüm çocukları (F1) MN kan grubuna sahip olur. Bu durumda, F1 kuşağındaki bireylerin genotip ve fenotip oranları %100 MN olur. Yani, F1 = %100 MN.
Aşağıdaki şemada ABO kan grubu sistemi açısından heterozigot genotipli anne ve babanın 1, 2, 3 ve 4 ile gösterilen olası tüm çocuklarının kan grubu fenotipleri verilmiştir.
Aşağıdaki tabloyu şemaya uygun olacak şekilde doldurunuz.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
ABO kan grubu kalıtımı ortak ve bilinen bir örnektir. Bu sistemde A ve B alelleri baskın, O aleli ise çekinendir. Anne ve babanın heterozigot olduğu durumda olası gen kombinasyonları karşımıza çıkar. Genotipleri ve fenotipleri nasıl ilişkilendirebileceğimizi anlamak önemli.
✍️ Cevap
1. Fenotip: A kan grubu, Genotip: AO
2. Fenotip: AB kan grubu, Genotip: AB
3. Fenotip: B kan grubu, Genotip: BO
4. Fenotip: O kan grubu, Genotip: OO
Şekilde, insanda ABO kan grubu sistemine ilişkin bir tablo verilmiştir.
Tabloda X, Y ve Z ile belirtilen özellikleri belirtiniz.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Kan grupları, alyuvar zarında bulunan özel proteinler (antijenler) ve kan plazmasında bulunan antikorlar sayesinde belirlenir. ABO sistemi, bu antijenlerin varlığına veya yokluğuna göre kan gruplarını sınıflandırır.
✍️ Cevap
X: Alyuvar (eritrosit) hücreleri
Y: Kanın plazmasında bulunabilen antikorlar
Z: Alyuvar hücre zarlarında bulunan ve kan grubunun oluşumundan sorumlu olan antijenlerdir.
Aşağıdaki şekilde, bir ailedeki bireylerin kan grubu genotip ve fenotipleri verilmiştir.
Bu verilerden yola çıkarak kan grubu kalıtımı ile ilgili ulaşılabilecek iki sonucu yazınız.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Bu soru, kan grubu kalıtımının önemli özelliklerinden olan eş baskınlık ve çok alellilik kavramlarını anlamamızı istiyor. İnsan kan grupları, birden fazla alelin bir araya gelerek nasıl farklı fenotipler oluşturduğunu ve bu alellerin birbirleriyle olan etkileşimlerini (baskınlık, eş baskınlık) gösteren güzel bir örnektir.
✍️ Cevap
1. ABO kan grubu sistemi, birden fazla alelin (A, B ve O) kalıtıma katıldığı çok alelli bir kalıtım örneğidir.
2. A ve B alelleri, birbirleri üzerinde tam baskınlık kurmayıp, fenotipte her ikisinin de etkisini gösterdiği eş baskınlık durumuna örnektir.
