Boşaltım Sisteminin Homeostazi İşlevi — OYSS Soruları
Bu sayfada yalnızca OYSS etiketiyle ayrılmış açık uçlu sorular yer alıyor. Toplam 18 sorudan şu anda 4 tanesini inceleyebilirsin. Her soruyu önce kendin yanıtla, ardından cevap ve açıklamasını incele.
Şemada böbrek merkezde, çevresinde ise dört boş sonuç alanı gösterilmiştir. Boşaltım sisteminin iç dengeyle ilişkili süreçleri ve katkıları tamamlanacaktır.
Su-elektrolit dengesi, asit-baz dengesi, azotlu atıkların uzaklaştırılması ve kan basıncı ilişkilerini kullanarak I–IV maddelerini yanıtlayınız.
I. Şemadaki dört boş alana boşaltım sisteminin homeostaziyle ilişkili süreçlerini yazınız.
II. Böbreklerin asit-baz dengesine katkısını açıklayınız.
III. Azotlu atıkların uzaklaştırılmasının önemini ve örneklerini belirtiniz.
IV. Böbreklerin su-tuz atımı ve kan basıncı arasındaki ilişkiyi açıklayınız.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Boşaltım sistemi su, elektrolit ve pH dengesine katkı verir; azotlu atıkları idrarla uzaklaştırır ve kan hacmi ile basıncının düzenlenmesinde rol oynar. Böbrekler fazla asidik maddeleri atabilir, bikarbonatı geri emebilir veya üretebilir; idrarla su ve tuz atımını da ayarlar.
✍️ Cevap
I. Su ve elektrolit dengesi, asit-baz dengesi, azotlu atıkların uzaklaştırılması ve kan basıncının düzenlenmesi.
II. Böbrekler fazla asidik maddeleri (H⁺) idrarla atar; bikarbonatı geri emerek veya yeni bikarbonat üreterek kanın pH dengesine katkı sağlar.
III. Üre, kreatinin ve ürik asit metabolik süreçlerde oluşan azotlu atıklardandır. Bu maddeler vücutta birikirse sorunlara yol açabilir; boşaltım sistemi bunları idrarla uzaklaştırır.
IV. Böbrekler idrarla atılan su ve tuz miktarını ayarlar. Kan basıncı düştüğünde su ve tuzun geri emilimi ile kan hacmi artırılabilir; bu da kan basıncının yükselmesine katkı verir.
Şema, böbrekte su ve iyon düzenlenmesiyle ilişkili iki hormonal yolu ve nefron bölümlerini gösterir. Hormon adları ile etkiler boş bırakılmıştır.
Hormonların hedef bölgelerini ve su-iyon dengesi üzerindeki etkilerini kullanarak I–IV maddelerini yanıtlayınız.
I. A ve B yollarında görev alan hormonları adlandırınız.
II. ADH’nin etkili olduğu nefron bölgelerini ve etkisini belirtiniz.
III. Kandaki potasyum yükseldiğinde aldosteron etkisiyle gerçekleşen değişimi açıklayınız.
IV. ADH ile aldosteronun düzenlediği süreçleri karşılaştırınız.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Geri emilim; su dengesi, kan basıncı ve iyon dengesine katkı veren homeostatik süreçlerle hormonlar tarafından kontrol edilir. ADH distal tüplerde ve idrar toplama kanalında suyun geri emilimini artırır. Aldosteron iyon dengesine katkı verir; kandaki potasyum yükseldiğinde potasyumun geri emilimi azalır ve fazlası idrarla atılır.
✍️ Cevap
I. A suyun geri emilimini artıran ADH’yi, B iyon dengesine katkı veren aldosteronu temsil eder.
II. ADH distal tüplerde ve idrar toplama kanalında suyun geri emilimini artırır.
III. Potasyumun geri emilimi azalır ve potasyumun fazlası idrarla atılır.
IV. ADH suyun geri emilimini artırır; aldosteron iyon dengesinin düzenlenmesine katkı sağlar.
Şemada kıvrımlı damar ağı çevresindeki uzun bir kanal gösterilmiştir. Bazı maddelerin iki yapı arasındaki aktarımı ve olayın adı işaretlenmemiştir.
Aktif taşıma yönünü ve salgılamanın idrar bileşimine katkısını kullanarak I–IV maddelerini yanıtlayınız.
I. 1–4 numaralı alanlarda gösterilen kılcal damar ve nefron tüpünü tanımlayınız.
II. Salgılamada maddelerin hangi yapıdan hangi yapıya geçtiğini belirtiniz.
III. Salgılama sırasında kullanılan taşıma biçimini ve bu olaya verilen adı yazınız.
IV. Salgılama ile nefron kanalına aktarılabilen madde gruplarına örnek veriniz.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Amonyak, potasyum, bazı ilaçlar, antibiyotikler ve bazı toksik maddeler; proksimal ve distal tüpü saran kılcallardan nefron kanallarına aktif taşıma ile atılır. Bu olaya salgılama denir ve idrarın iyon yoğunluğunun düzenlenmesine katkı sağlar.
✍️ Cevap
I. Şemadaki damar ağı nefron tüpünü saran kılcalları, uzun kanal ise nefron tüpünü temsil eder.
II. Maddeler nefron tüpünü saran kılcallardan nefron kanallarına geçer.
III. Maddeler aktif taşıma ile tüpe aktarılır; bu olaya salgılama denir.
IV. Amonyak, potasyum, bazı ilaçlar, antibiyotikler ve bazı toksik maddeler salgılama ile nefron kanalına aktarılabilir.
Şemada iki kollu bir kanal bölümü, devamındaki kıvrımlı bölüm ve dikey bir kanal çizilmiştir. Bölüm adları ve görevleri boş bırakılmıştır.
Bölümlerin sırasını ve idrar yoğunluğu ile iyon yoğunluğunun düzenlenmesine katkılarını kullanarak I–IV maddelerini yanıtlayınız.
I. 1–5 numaralı bölümleri adlandırınız.
II. Henle kulpunun iki kolu arasındaki fizyolojik farklılıkların katkısını belirtiniz.
III. Distal tüpün idrar bileşiminin düzenlenmesindeki temel işlevini yazınız.
IV. Toplama kanalında gerçekleşen süreci açıklayınız.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Henle kulpunun inen ve çıkan kolları bulunur. İki kol arasındaki fizyolojik farklılıklar idrar yoğunluğunun ayarlanmasına yardımcı olur. Distal tüpler idrardaki iyon yoğunluğunun ayarlanmasında önemlidir; süzüntü daha sonra toplama kanalına geçer ve burada geri emilim devam eder.
✍️ Cevap
I. 1 Henle kulpunun inen kolu, 2 Henle kulpunun çıkan kolu, 3 distal tüp, 4 nefron kanalının devamı, 5 idrar toplama kanalıdır.
II. İnen ve çıkan kollar arasındaki fizyolojik farklılıklar idrar yoğunluğunun ayarlanmasına yardımcı olur.
III. Distal tüpler idrardaki iyon yoğunluğunun ayarlanmasına katkı sağlar.
IV. Süzüntü toplama kanalına geçtikten sonra geri emilim burada da devam eder.
Önizleme kapsamındaki soruları incelediniz.
Bu sayfada ilk 4 soru öğrencilerimizin incelemesi için açık olarak gösteriliyor. Bu OYSS çalışmasındaki kalan 14 soruyu ve soru kütüphanesindeki diğer içerikleri görmek için abonelik paketlerini inceleyebilirsiniz.
Abonelik Paketlerini İncele