Boşaltım Sisteminin Homeostazi İşlevi
Bu konu başlığında toplam 2 soru bulunuyor. Şu anda önizleme kapsamında 2 soru gösteriliyor; tüm sorulara erişim aktif abonelikle açılır.
Farklı canlı türlerinde görülebilen boşaltım olaylarına beş örnek yazınız.
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Boşaltım; canlıların metabolik faaliyetleri sonucu hücrelerinde oluşan zararlı ve işe yaramaz atık maddeleri (karbondioksit, amonyak, üre, ürik asit, fazla su ve mineraller) vücutlarından uzaklaştırması olayıdır. Canlının iç dengesini (homeostazi) korumak için zorunludur ve farklı canlı gruplarında çeşitli yapılar ya da atık maddeler üzerinden gerçekleşir.
✍️ Cevap
Farklı canlı türlerinde görülen 5 boşaltım örneği:
Balıklarda Amonyak Atımı: Suda yaşayan balıkların zehirli azotlu atıklarını bol suyla amonyak şeklinde solungaçlarından dışarı atması.
Memelilerde Üre Atımı: İnsan ve diğer memelilerin azotlu atıkları üreye çevirip böbrekler yoluyla idrarla vücuttan uzaklaştırması.
Kuş ve Sürüngenlerde Ürik Asit Atımı: Su kaybını en aza indirmek için azotlu atıkların macun kıvamında ürik asit olarak dışkıyla birlikte atılması.
Tek Hücrelilerde Kontraktil Koful: Tatlı suda yaşayan amip ve paramesyum gibi ökaryotların hücre içine giren fazla suyu kontraktil koful ile dışarı pompalaması.
Bitkilerde Yaprak Dökümü ve Terleme: Bitkilerin yapraklarında biriktirdikleri atıkları sonbaharda yaprak dökerek ya da stomalardan terleme ve damlama (gutasyon) ile fazla suyu ve tuzu dışarı atması.
Sağlıklı bir insanda nefron kanallarında bazı maddelerin miktarlarındaki değişim grafikte gösterilmiştir.
Buna göre,
I. X maddesinin proksimal tüpteki miktarının azalmasında sadece pasif taşıma ile geri emilimi etkili olmuştur.
II. Z maddesinin miktarındaki değişim nefron kılcallarından distal tüpe salgılama ile gerçekleşmiştir.
III. Y maddesi süzülme ile Bowman kapsülüne geçen ancak değişime uğratılmadan idrarla birlikte vücuttan uzaklaştırılan kreatinin olabilir.
Yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama
Bu soru, nefron kanallarında maddelerin miktarındaki değişimleri geri emilim ve salgılama olaylarıyla ilişkilendirmenizi istiyor. Bir maddenin nefron kanalındaki miktarının azalması geri emilimi, artması salgılamayı düşündürür. Ancak grafikten bir maddenin hangi taşıma yöntemiyle geri emildiği her zaman belirlenemez.
✍️ Cevap
I. yargıya ulaşılamaz. X maddesinin proksimal tüpte miktarının azalması geri emildiğini gösterir. Ancak grafikte geri emilimin yalnızca pasif taşıma ile gerçekleştiğini gösteren bir bilgi bulunmamaktadır. Geri emilimde aktif taşıma da görev alabilir.
II. yargıya ulaşılabilir. Z maddesinin miktarı distal tüpte artmaktadır. Bu artış, maddenin nefron çevresindeki kılcal damarlardan distal tüpe salgılanması ile açıklanabilir.
III. yargıya ulaşılabilir. Y maddesinin miktarı nefron boyunca değişmemektedir. Bu nedenle Y, Bowman kapsülüne süzüldükten sonra geri emilmeden ve miktarı değişmeden idrarla uzaklaştırılan kreatinin gibi bir madde olabilir.
Bu nedenle II ve III. yargılara ulaşılabilir.
