Konu Detayı Sayfası

Pozitif ve Negatif Geri Bildirim

Konuyu PDF İndir

3 PDF indirme

11.Sınıf

Homeostazi

Homeostazi ve Canlılar İçin Önemi

580

Ücretsiz konu önizlemesi
Konuya Başlarken bölümü açıktır. Konu anlatımının ilk %30'unu okuyabilirsiniz. Etkinlik, performans görevi ve kontrol noktası çözümleri abonelikle açılır.
Ücretsiz bölümün bittiği yere git
13 soruKonu İle İlgili Çalışma Soruları
Soru 1.

Mideden onikiparmak bağırsağına gelen asidik içerik, buradaki hücrelerden sekretin hormonunun salınmasını uyarır. Sekretin kanla pankreasa ulaşır. Pankreasın bikarbonat içeren sıvısı ise bir kanal aracılığıyla bağırsak boşluğuna verilir.

I ve III için pH'ın değişim yönünü, II için ilgili maddeyi yazınız.

Soru Resim 2

a) I, II ve III boşluklarını tamamlayınız.

b) Kesikli ve düz okların taşıdığı maddeleri, izlediği yolu ve ulaştığı yeri ayırarak yazınız.

c) Bağırsak pH'ı yükseldiğinde sekretin salınımının azalması hangi geri bildirim türüdür? İlk uyarıyla ilişki kurarak açıklayınız.

ç) Pankreas salgı kanalı tıkalıysa sekretin pankreasa ulaşsa bile pH düzenlemesi neden aksayabilir?

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.

🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama

Bir hormonun kanla hedef organa taşınması ile organın salgısının kanalla bağırsak boşluğuna verilmesi farklı yollardır. Bikarbonat, asidik içeriğin etkisini azaltarak pH'ın yükselmesine yardım eder.

✍️ Cevap

a) I'de pH azalır. II bikarbonattır (HCO3-). III'te pH yükselir. Asitli içeriğin etkisi, pankreas salgısındaki bikarbonatla azaltılır.

b) Kesikli ok sekretinin bağırsak duvarından kana geçip pankreasa taşınmasını gösterir. Düz ok bikarbonat içeren pankreas salgısının kanaldan onikiparmak bağırsağının boşluğuna taşınmasını gösterir. Pankreas salgısı doğrudan kana verilmez.

c) Negatif geri bildirimdir. İlk uyarı, asitli içerikle pH'ın düşmesidir. Bikarbonat bu düşüşü azaltıp pH'ı yükseltir; böylece sekretin salınımını başlatan uyarı zayıflar.

ç) Hormon hedefe ulaşsa da oluşan salgı bağırsak boşluğuna yeterince taşınamaz. Bikarbonat asitli içerikle buluşamadığı için düzeltici etkinin bu yolu zayıflar. Uyarının iletilmesi kadar yanıtın doğru yere ulaştırılması da gereklidir.

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 2.

Grafikte iki kurgu modelde kan pH'ının 7,40 başlangıç değerine doğru değişimi verilmiştir. A'da başlangıçta CO2 birikimine, B'de CO2'nin fazla uzaklaştırılmasına bağlı sapma olduğu varsayılmıştır. Böbrek kartları, asit-baz düzenlemesine daha yavaş katkı veren yanıtları özetler.

Veriler öğretim amaçlıdır. 7,40 tek bir değişmez sınır değildir; normal kan pH'ı dar bir aralıkta değişebilir.

Soru Resim 2

a) A ve B modellerinde pH hangi yönde değişmiştir? Her ikisinin ortak hedefi nedir?

b) Verilen başlangıç nedenlerine göre A ve B'de CO2 atımının hangi yönde değişmesi düzeltmeye katkı sağlar?

c) K ve L böbrek kartlarını A ve B ile eşleştiriniz. Eşleştirmeyi H+ veya bikarbonat üzerinden açıklayınız.

ç) pH'ın B'de azalması, mekanizmanın pozitif geri bildirim olduğunu gösterir mi? Ayrıca iki eğriden böbreklerin akciğerlerle aynı hızda çalıştığı sonucu çıkarılabilir mi?

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.

🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama

Akciğerler CO2 atımını değiştirir; böbrekler H+ atımı ve bikarbonatın korunması ya da atılmasıyla katkı sağlar. Bu yollar aynı anda ve aynı hızda çalışmak zorunda değildir.

✍️ Cevap

a) A'da pH yükselmiş, B'de düşmüştür. İki modelde de sapma küçülmüş ve pH 7,40 başlangıç değerine yaklaşmıştır. Hedef değerin çevresindeki uygun aralığın korunmasıdır; her an tam 7,40 olma zorunluluğu yoktur.

b) A'da CO2 atımının artması CO2 birikimini azaltıp pH'ı yükseltmeye katkı sağlar. B'de CO2 atımının olağan düzeye doğru azalması, aşırı CO2 kaybını azaltarak pH'ın aşağı yönlü düzelmesine katkı sağlar.

c) K, A ile; L, B ile eşleşir. K'da H+ atımının artması ve bikarbonatın korunması düşük pH'ı yükseltmeye yardım eder. L'de H+ atımının azalması ve bikarbonat atımının artabilmesi, yüksek pH'ın düşmesine katkı sağlar.

ç) Göstermez; B'de ilk sapma pH yükselmesidir, pH'ın azalması bu sapmayı giderdiği için yanıt negatiftir. Eğriler toplam düzeltmeyi gösterir; tek tek organların hızını ölçmez. Böbreklerin katkısı genellikle solunumsal yanıttan daha yavaş gelişir.

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 3.

Diğer etkenler sabitken kanda CO2 artması pH'ın düşmesine yol açabilir. Bu değişimle ilişkili uyarılar, omurilik soğanındaki solunum merkezinin yanıtını artırır. Görsel, bu durumdaki düzeltici yolu göstermektedir.

I, II ve III boşluklarını yön belirten sözcüklerle tamamlayınız.

Soru Resim 2

a) I, II ve III boşluklarına 'artar' veya 'azalır' sözcüklerinden hangileri yazılmalıdır?

b) Bu döngüde omurilik soğanının ve akciğerlerin farklı görevlerini yazınız.

c) Solunum etkinliğinin artması neden pozitif geri bildirim anlamına gelmez?

ç) CO2 ve pH başlangıç düzeylerine yaklaştığında solunum merkezine gelen uyarı nasıl değişir? Aynı güçlü yanıtın sürmesi neden uygun değildir?

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.

🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama

Solunumun düzenlenmesi, akciğerlerden uzaklaştırılan CO2 miktarını değiştirerek pH'ın korunmasına katkı sağlar. CO2 artışına karşı oluşturulan yanıt, ilk artışı azaltıyorsa negatiftir.

✍️ Cevap

a) I'de pH azalır, II'de akciğerlerden CO2 uzaklaştırılması artar, III'te kandaki CO2 azalır. CO2 azalınca pH başlangıç düzeyine doğru yükselir.

b) Omurilik soğanındaki solunum merkezi gelen bilgiye göre solunum yanıtını düzenler. Akciğerler, solunum hareketlerinin sağladığı havalanmayla CO2'nin dışarı atıldığı gaz alışverişi organlarıdır; akciğerlerin kendisi kontrol merkezi değildir.

c) Döngüyü başlatan değişim CO2 artışı ve buna eşlik eden pH düşüşüdür. Artan solunum CO2 atılmasını artırarak ilk CO2 artışını azaltır. Yanıtın artması değil, başlangıç değişimine etkisi önemlidir; bu nedenle negatiftir.

ç) Düzeltmeyi başlatan uyarı zayıflar ve solunum yanıtı olağan düzeyine yaklaşır. CO2 atılmasının gereğinden fazla sürmesi bu kez CO2'nin aşırı azalmasına ve pH'ın yükselmesine yol açabilir. Geri bildirim yanıtın da ayarlanmasını sağlar.

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.
Soru 4.

Emme uyarısı duyu nöronlarıyla hipotalamusa iletilir ve iki farklı hormonal yanıtı destekler. Prolaktin süt yapımını desteklerken oksitosin, süt keseciklerini çevreleyen kasılabilir hücreleri etkileyerek sütün kanallara ilerletilmesini sağlar.

Verilen bilgilerden yararlanarak I ve II boşluklarını ve alt kısımdaki döngüyü değerlendiriniz.

Soru Resim 2

a) I ve II numaralı boşluklara hangi hormonlar yazılmalıdır? Her birinin görseldeki etkisini belirtiniz.

b) Sütü kanallara ilerleten yanıtı, emme uyarısından başlayarak sıraya koyunuz.

c) Görselin altındaki döngü hangi geri bildirim türünü örnekler? Emmenin sürmesi ile hormon yanıtı arasındaki ilişkiyi açıklayınız.

ç) 'Oksitosin sütü üreten hormondur ve emme kesildiğinde süt yapımı anında sıfırlanır.' ifadesindeki iki hatayı düzeltiniz.

Açık uçlu soru. Açıklamayı görmek için önce kendi cevabınızı yazmanız istenir.

🧬 Sorunun Konusuna Dair Kısa Açıklama

Sütün üretilmesi ile önceden üretilmiş sütün kanallara ilerletilmesi farklı olaylardır. Emme sürdükçe oluşan sinirsel uyarılar hormonal yanıtları destekler; emmenin kesilmesi bu uyarıyı azaltır.

✍️ Cevap

a) I prolaktindir; süt üreten hücrelerde süt yapımını destekler. II oksitosindir; süt kesecikleri çevresindeki kasılabilir hücreleri etkileyerek sütün kanallara ilerletilmesini sağlar.

b) Emme uyarısı -> duyu nöronlarıyla hipotalamusa bilgi iletilmesi -> hipofizin arka bölümünden oksitosin salınımı -> kesecikler çevresindeki hücrelerin kasılması -> sütün kanallara ilerletilmesi sırası izlenir.

c) Pozitif geri bildirim örneğidir. Sütün bebeğe ulaşması emmenin sürmesini destekler; emmenin sürmesi de yeni sinirsel uyarılar oluşturarak oksitosin yanıtını destekler. Böylece birbirini destekleyen bir döngü kurulur.

ç) Süt yapımını destekleyen temel hormon prolaktindir; oksitosin sütün dışarı ilerletilmesinde görevlidir. Emmenin kesilmesi sinirsel uyarıyı ve buna bağlı hormon yanıtını azaltır; bütün süt yapımının aynı anda sıfırlanması anlamına gelmez.

Favori ve not özellikleri aktif abonelikle kullanılabilir.

Öğrenci Plus

Ön Değerlendirme (Ders Kitabının 156.Sayfasında Bulunmaktadır.) Pozitif ve Negatif Geri Bildirim

Bu çalışmanın açıklamalı çözümüne Öğrenci Plus ile erişebilirsiniz.

Paketleri incele
K
Konuya Başlarken (Ders Kitabının 157.Sayfasında Bulunmaktadır.)

Akıllı Termostat ve Geri Bildirim Mekanizması

1

Akıllı termostatların çalışma sistemi ile homeostatik geri bildirim mekanizmaları arasında nasıl bir ilişki vardır?

Cevap:

Akıllı termostatlar ortam sıcaklığını sürekli ölçer ve mevcut sıcaklığı istenilen değerle karşılaştırır.

Sıcaklık istenilen değerin altına düşerse ısıtma sistemi devreye girer; sıcaklık fazla yükselirse ısıtma durdurulur veya soğutma sistemi çalıştırılır.

Vücuttaki negatif geri bildirim mekanizmaları da benzer şekilde çalışır. Önce bir değişiklik algılanır, bilgi değerlendirilir ve değişikliği azaltacak bir tepki oluşturulur.

Örneğin vücut sıcaklığı yükseldiğinde terleme artar ve sıcaklığın tekrar normal değere yaklaşması sağlanır.

Benzerlik:
Sensör → Değişikliği algılama
Kontrol merkezi → Değerlendirme
Isıtıcı/soğutucu veya efektör organ → Tepki
Sonuç → Normal değere dönüş
2

Günlük yaşamda geri bildirim mekanizmasına benzeyen sistemlere örnek veriniz.

Örnek Cevaplar:
  • Buzdolabının iç sıcaklığı yükseldiğinde soğutma sisteminin çalışmaya başlaması
  • Klima sisteminin oda sıcaklığı ayarlanan değerden uzaklaştığında devreye girip çıkması
  • Su deposundaki su seviyesi düştüğünde şamandıralı sistemin su girişini açması
  • Otomatik hız sabitleme sisteminin aracın hızındaki değişikliklere göre motor gücünü ayarlaması

Bu sistemlerde ortak özellik, mevcut durumun sürekli kontrol edilmesi ve hedef değerden sapma olduğunda düzeltici bir tepkinin oluşturulmasıdır.

Konuya Başlarken Sonucu

Geri bildirim sistemlerinde bir değişkenin değeri algılanır, değerlendirilir ve gerekli tepki oluşturulur. Negatif geri bildirimde bu tepki, değişkeni tekrar denge değerine yaklaştırır.

Öğrenci Plus

2.Etkinlik (Ders Kitabının 157.Sayfasında Bulunmaktadır.) Geri Bildirim Mekanizmaları ve Homeostazi

Bu çalışmanın açıklamalı çözümüne Öğrenci Plus ile erişebilirsiniz.

Paketleri incele

Pozitif ve Negatif Geri Bildirim

Öğrenci Plus

Ders kitabı çalışması

Bu çalışmanın açıklamalı çözümüne Öğrenci Plus ile erişebilirsiniz.

Paketleri incele

Canlı organizmalarda homeostazinin korunması çoğunlukla geri bildirim mekanizmaları sayesinde gerçekleşir. Bu mekanizmalarda bir fizyolojik sürecin ortaya çıkardığı sonuç, aynı sürecin devamını etkileyerek süreci hızlandırabilir ya da yavaşlatabilir.

Geri bildirim mekanizmaları pozitif geri bildirim ve negatif geri bildirim olmak üzere iki grupta incelenir.

Pozitif Geri Bildirim

Pozitif geri bildirimde bir uyarı başladıktan sonra oluşan etki giderek artar ve kendini pekiştirir. Süreç genellikle belirli bir amaç gerçekleşinceye kadar devam eder, ardından sona erer.

Doğum ve emzirme sırasında uyarının hormonal yanıtı güçlendirdiği pozitif geri bildirim döngüleri.
Doğumda artan rahim ağzı gerilmesi kasılmaları; emmede oluşan uyarı ise süt yapımı ve süt salınmasını destekleyen yanıtları güçlendirir. Döngüler olay tamamlandığında sonlanır.

Pozitif geri bildirim homeostaziyi doğrudan sağlamaz; daha çok başlamış bir olayın hızlanmasını ve tamamlanmasını sağlar. Etkinin kontrolsüz biçimde aşırı artması ise organizmaya zarar verebilir.

Kanın Pıhtılaşması

Bir damar zarar gördüğünde zedelenen dokudan ve kan pulcuklarından (trombositlerden) salınan pıhtılaşma faktörleri bir dizi olayı başlatır. Daha fazla trombositin bölgeye gelmesi ve pıhtılaşma faktörlerinin etkinleşmesiyle pıhtı giderek büyür. Sonunda yara kapanır ve kan kaybı önlenir.

Damar hasarı, trombositlerin pıhtı oluşturması ve fibrin ağıyla açıklığın kapanmasını gösteren ders kitabı şeması.
Damar hasarıyla başlayan pıhtılaşmada etkinleşen trombositler ve pıhtılaşma etkenleri yanıtı güçlendirir; fibrin ağı kan kaybını sınırlar.

Damarın zedelenmesi → Pıhtılaşma faktörlerinin etkinleşmesi → Daha fazla trombositin sürece katılması → Pıhtının büyümesi → Yaranın kapanması

Doğum

Doğum başladığında bebeğin başının rahim ağzına yaptığı baskı artar. Buradaki reseptörlerin uyarılması beyinde ilgili merkezleri etkiler ve oksitosin salgısının artmasına yol açar. Oksitosin rahim kasılmalarını güçlendirir. Kasılmalar güçlendikçe bebeğin rahim ağzına yaptığı baskı daha da artar ve

Ücretsiz önizleme burada bitti

Konu anlatımının kalan %70’i kilitli

Asıl konu anlatımının ilk %30’unu okudunuz. Konu metninin devamını okumak ve etkinlik, performans görevi ile kontrol noktası çözümlerini görmek için abone olun.

Konu anlatımının tamamını aç

Öğrenci Plus

Kontrol Noktası (Ders Kitabının 161.Sayfasında Bulunmaktadır.) Pozitif ve Negatif Geri Bildirim Örnekleri

Bu çalışmanın açıklamalı çözümüne Öğrenci Plus ile erişebilirsiniz.

Paketleri incele
BiyolojiHikayesi

Öğrencilerimizin TYT (Temel Yeterlilik Testi) ve AYT (Alan Yeterlilik Testi) gibi sınavlara hazırlanırken kullanabilecekleri bilgileri sunuyoruz. Biyoloji konularında güçlü bir temel oluşturmak ve sınav başarınızı artırmak için doğru adrestesiniz!

Bilgilerimiz

Adres

Hasanefendi - Ramazan Paşa Mah.1921 Sok.No:24/A Efeler-Aydın

Email

destek@biyolojihikayesi.com

Telefon

+90.555.608 59 45

Site Linkleri

Anasayfa Çalışma Soruları Çıkmış Soruları Deneme Testleri Dokümanlar Makaleler İletişim Hakkımızda Gizlilik Politikası Mesafeli Satış Sözleşmesi Teslimat ve İade Şartları

Bülten

Mobil Uygulama

Biyoloji Hikayesi Android Uygulama Gizlilik Politikası Hesap ve Veri Silme Uygulama Desteği Kullanım Bilgileri English App Information
iyzico ile Güvenli Öde - Visa - Mastercard

© Biyoloji Hikayesi. Tüm Hakları Saklıdır. Tasarım: Biyoloji Hikayesi
Dağıtım: Rolpa Bilişim Pazarlama Yönetim Sistemleri 🔒