Konu Detayı Sayfası
Enzimler (Biyolojik Katalizörler)
Konuyu PDF İndirKonuya Başlarken bölümü açıktır. Konu anlatımının ilk %30'unu okuyabilirsiniz. Etkinlik, performans görevi ve kontrol noktası çözümleri abonelikle açılır.
Ücretsiz bölümün bittiği yere git
ENZİMLER
► Enzimler olmazsa canlılar varlığını, yaşamlarını sürdüremez.
► Sindirim, solunum, büyüme, kas kasılması, fotosentez gibi daha bir çok canlılık olaylarında enzimler rol oynar.
► Enzimler canlılardaki biyolojik katalizörlerdir.
► Canlı hücrelerdeki biyokimyasal olayların vücut sıcaklığında gerçekleşmesini sağlarlar.
► Enzimler kendisi parçalanmadan veya değişikliğe uğramadan biyokimyasal reaksiyonu katalizleyen moleküllerdir.
► Canlı tarafından hücre içinde DNA'nın denetiminde sentezlenirler. DNA'daki küçük bir değişiklik bazı enzimlerin sentezlenmemesine ya da bozuk sentezlenmesine neden olabilir.
► Bozuk sentezlenen enzim ise etkinlik gösteremez ve vücut çalışmasında çeşitli sorunlara neden olur.
Katalizör: Kataliz kelimesi Yunancada kimyasal reaksiyonlarda etkili olan, reaksiyonu hızlandıran ve kolaylaştıran anlamında kullanılmaktadır. Biyolojik olaylarda ise katalizör görevini Enzimler yerine getirir.
► Enzimler de katalizörler gibi reaksiyon hızını artırır ve bozulmadan reaksiyon sonunda çıkar.
► Canlı veya cansız tüm ortamlarda kimyasal bir reaksiyonun başlayabilmesi için reaksiyona girecek maddelerin belirli bir enerji düzeyine ulaşması gerekir.
► Bir kimyasal reaksiyonun başlayabilmesi için gerekli olan en küçük enerji miktarına Aktivasyon Enerjisi denir.
► Katalizörler; reaksiyonun gerçekleşmesi için gerekli olan aktivasyon enerjisini düşürerek tepkimeleri hızlandırırlar ve tepkimelerden etkilenmeden çıkarlar.
► Canlılarda gerçekleşen tepkimeleri hızlandıran biyolojik katalizörler enzimlerdir.
► Enzimler canlılarda gerçekleşen biyokimyasal reaksiyonlarının aktivasyon enerjisini düşürerek reaksiyonları hızlandırırlar. Reaksiyonları başlatmazlar. Çünkü reaksiyonları aktivasyon enerjisi başlatır.
Aktivasyon Enerjisi; Bir tepkimenin başlayabilmesi için gerekli olan en düşük enerji düzeyine Aktivasyon Enerjisi denir.
♦ Bazı reaksiyonların başlayabilmesi için sadece ısı yeterli iken; bazılarında hem ısı hem de ATP enerjisi gereklidir.
Enzim Çeşitleri
Enzim çeşitleri yapılarına göre 2 çeşittir.
1. Basit Enzimler
2. Bileşik Enzimler
1. Basit Enzimler
► Basit enzimler sadece proteinden oluşmuş enzimlerdir. Yapılarında sadece amino asitler bulunur.
► Pepsin, amilaz ve üreaz gibi sindirim enzimleri basit yapılı enzimlerdir.
2. Bileşik Enzimler (Holoenzim)
► Bileşik enzimler, protein kısım ile yardımcı kısımdan oluşan enzimlerdir.
► Bileşik enzimler holoenzim olarak da adlandırılır.
Protein Kısım ve Özellikleri
► Bileşik enzimin protein kısmına Apoenzim denir.
► Apoenzim; enzimin etki edeceği maddeyi tanır ve belirler.
► Enzimin etki ettiği maddeye substrat denir.
► Apoenzim tek başına inaktiftir ve yardımcı kısım olmadan çalışamaz.
► Enzim çeşitliliğini apoenzim kısmı belirler.
► Bir apoenzim sadece bir çeşit yardımcı kısımla çalışabilir.
► Enzimin pH ve sıcaklıktan etkilenen kısmıdır.
► Apoenzim üzerinde substratın bağlandığı bölge yani aktif bölge bulunur. Substrat enzim üzerindeki aktif bölge ile uyumlu olmalıdır.
Yardımcı Kısım ve Özellikleri
► Bileşik enzimlerin yardımcı kısmına Kofaktör adı verilir.
► Kofaktör organik veya inorganik yapılı olabilir. Kofaktör organik ise Koenzim adını alır. B grubu vitaminler, Ca (Kalsiyum), Mg (Magnezyum), K (Potasyum) gibi metal iyonlar kofaktörlere örnek verilebilir.
► Substratı ürüne dönüştüren kısım koenzim veya kofaktör kısmıdır.
► Yardımcı kısım ile birleşerek aktif hale geçen apoenzime Holoenzim (Bileşik Enzim) denir.
► Enzimin substratına geçici olarak bağlandığı ve etki ettiği bölgeye Aktif Merkez denir.
► Yardımcı kısım bileşik enzimin iş gören kısmıdır. Yardımcı kısım olmadan, apoenzim enzimin etki edeceği substratı tanır ancak reaksiyon gerçekleşemez. Çünkü asıl etkiyi yardımcı kısım yapar.
► Bir koenzim veya kofaktör birden fazla apoenzim ile çalışabilir. Ancak bir apoenzim sadece belli bir koenzim ya da kofaktör ile çalışır.
► Bileşik enzimlere örnek; DNA Polimeraz, RNA Polimeraz enzimleri
Enzimlerin Genel Özellikleri
1. Canlıdaki biyokimyasal tepkimeleri hızlandırırlar. Reaksiyonları başlatmazlar. Aktivasyon enerjisinin başlattığı reaksiyonları hızlandırırlar.
2. Enzimler reaksiyonlara özeldir. Canlıda genellikle enzim çeşidi kadar reaksiyon çeşidi vardır. Her enzimin etki ettiği bir çeşit reaksiyon vardır.
3. Enzimler reaksiyonlardan etkilenmeden çıkarlar. Tekrar
Ücretsiz önizleme burada bitti
Konu anlatımının kalan %70’i kilitli
Asıl konu anlatımının ilk %30’unu okudunuz. Konu metninin devamını okumak ve etkinlik, performans görevi ile kontrol noktası çözümlerini görmek için abone olun.
Konu anlatımının tamamını açKonuya Ait Çıkmış Sorular
Soru 1.
Üç ayrı deney tüpünde sıcaklıkları ve kütleleri eşit olan karaciğer örnekleri üzerine eşit hacimde H2O2 eklenerek aşağıda gösterildiği gibi bir deney düzeneği hazırlanmıştır. Tüplerde açığa çıkan oksijen miktarı deney süresince ölçülerek gözlem yapılmıştır.
Bu deneyle ilgili
I. A tüpünde gerçekleşen tepkimenin yavaş olması, enzimin substrat ile etkileşim yüzeyinin az olmasından kaynaklanır.
II. B tüpü, tepkimeler tamamlandığında toplam gaz çıkışının en fazla olduğu deney tüpüdür.
III. Tepkimeler başladığında C tüpünde ölçülen oksijen miktarı A tüpüne göre daha yüksektir.
Yorumlarından hangileri yapılabilir?
(Karaciğer hücrelerinde bulunan katalaz enzimi, hidrojen peroksiti (H2O2) suya ve oksijene parçalar.)
(MEBİ 10.02.2025 TYT Deneme Sınavı)
Konu İle İlgili Çalışma Soruları
Soru 1.
ATP molekülünün yapısı aşağıda verilmiştir.
Buna göre;
I. 1 numaralı bağ peptid bağıdır.
II. 2 numaralı bağ ester bağıdır.
III. Solunum olayında açığa çıkan enerji 3 ve 4 numaralı bağlarda depolanır.
IV. Endergonik tepkimelerde ADP’ye fosfat eklenir.
İfadelerinden hangileri söylenebilir?
Doğru Cevap: D
Soru 2.
Aşağıdaki grafik, enzim aracılığıyla gerçekleşen bir reaksiyonun hızındaki değişmeyi göstermekte, Hücrede gerçekleşen bu reaksiyonun hızı, t1 anında aniden düşmektedir.
Bu değişmenin nedeni,
I. Substrat (etkilenen madde) miktarı > Enzim miktarı
II. Ortamda bulunan enerji miktarı < Gerekli aktivasyon enerji miktarı
III. Substrat (etkilenen madde) miktarı = Oluşan ürün miktarı
durumlarından hangileri olabilir? (1996 ÖSS)
Doğru Cevap: B
- t1 anında reaksiyonun aniden durduğu görülüyor.
- Bunun sebebi reaksiyon için gerekli aktivasyon enerjisinin olmamasıdır.
- Substrat miktarının enzim miktarından çok olması reaksiyonu bir süre hızlandırır ve sorasında sabit hızla devam eder.
- Substrat miktarının oluşan ürün miktarından az olması da reaksiyonu durdurmaz.
Soru 3.
Bir hayvan hücresinde, enzim sentezi sonucunda aşağıdaki moleküllerden hangisinin miktarı artar? (2005 ÖSS)
Doğru Cevap: E
- Enzim sentezi bir dehidrasyon tepkimesidir.
- Su açığa çıkar.
- Miktarı artar.
Soru 4.
Hücrede gerçekleşen biyokimyasal olaylarla ilgili,
I. Hücre içi enerji üreten reaksiyonların başlaması için enerji gerekir.
II. Metabolik bir yolda yer alan enzimler birbirini izleyerek işlev görür.
III. Reaksiyonun başlaması için enzimin bulunması her zaman yeterlidir.
Açıklamalarından hangileri doğrudur? (2006 ÖSS Fen-1)
Doğru Cevap: C
Çalışma soruları bölümündeki tüm sorulara erişmek için abonelik paketlerini inceleyebilirsiniz.
