Destekleme Etkinlikleri

1. Fotosentez, ışık enerjisini kullanarak organik besin üreten bir olaydır.
2. Fotosentez olayı ökaryot hücrelerde kloroplast adlı organelde gerçekleşir.
3. Ökaryot hücrelerde ışığa bağlı tepkimeler kloroplastın granum kısmında gerçekleşir.
4. Calvin döngüsü kloroplastın stroma kısmında gerçekleşir.
5. Işığa bağlı tepkimelerde ATP ve NADPH üretilir.
6. Suyun ışık enerjisi yardımıyla elektron, hidrojen iyonu ve oksijene ayrılmasına fotoliz denir.
7. Fotosentezde ışığın soğurulmasında klorofil pigmenti görev yapar.
8. Işıktan bağımsız evrede oluşan PGAL, glikoz, sükroz ve diğer organik bileşiklerin sentezinde kullanılabilir.

Fotosentez iki temel evrede gerçekleşir:

• Işığa bağlı tepkimeler
• Işıktan bağımsız tepkimeler (Calvin döngüsü)

Işığa bağlı tepkimeler granumlardaki tilakoit zarlarında gerçekleşir.

Işıktan bağımsız tepkimeler ise kloroplastın stromasında gerçekleşir.

Işığa bağlı evrede ışık enerjisi ve su kullanılır. ADP, inorganik fosfat ve NADP⁺ da tepkimelere katılır.

Bu evrede ATP, NADPH ve oksijen oluşur.

Oksijen, suyun fotolizi sonucunda açığa çıkar.

Işıktan bağımsız evrede karbondioksit, ATP ve NADPH kullanılır.

Calvin döngüsü sonucunda PGAL adı verilen üç karbonlu organik moleküller oluşur.

PGAL moleküllerinden daha sonra glikoz ve diğer organik bileşikler sentezlenebilir.

Fotosentez, Güneş enerjisinin organik maddelerde kimyasal enerji olarak depolanmasını sağlar.

Üretilen organik besinler üreticilerin yanı sıra tüketici canlıların da doğrudan veya dolaylı besin kaynağını oluşturur.

Fotosentez sırasında atmosfere oksijen verilmesi, oksijenli solunum yapan canlılar açısından da büyük önem taşır.

Bu nedenle fotosentez, ekosistemlerdeki besin zincirlerinin ve enerji akışının temelini oluşturur.

ETS, fotosentezin ışığa bağlı evresinde görev yapar ve tilakoit zarlarında bulunur.

Elektronların taşıyıcı moleküller üzerinden aktarılması sırasında oluşan proton derişim farkı ATP sentezinde kullanılır.

Işıktan bağımsız evrenin doğrudan organik ürünü PGAL molekülüdür.

PGAL kullanılarak daha sonra glikoz, sükroz ve diğer organik bileşikler sentezlenebilir.

• Işık şiddeti
• Işığın dalga boyu
• Karbondioksit miktarı
• Sıcaklık
• Su miktarı

Bu faktörlerden herhangi birinin yetersiz olması, fotosentez hızını sınırlandırabilir.

Işığa Bağlı Evre

• Tilakoit zarlarında gerçekleşir.
• Klorofil ışığı soğurur.
• Su fotolizle parçalanır.
• Oksijen açığa çıkar.
• Elektron taşıma sistemi görev yapar.
• ATP sentezlenir.
• NADP⁺, NADPH'ye indirgenir.

Işıktan Bağımsız Evre

• Kloroplastın stromasında gerçekleşir.
• Karbondioksit kullanılır.
• Işığa bağlı evrede üretilen ATP ve NADPH kullanılır.
• Calvin döngüsü gerçekleşir.
• PGAL sentezlenir.
• PGAL'den glikoz ve diğer organik bileşikler üretilebilir.
• NADP⁺, ADP ve inorganik fosfat yeniden ışığa bağlı evreye döner.

1. Sindirim, kimyasal ve mekanik sindirim olmak üzere iki çeşittir.
2. Bazı canlı gruplarında sindirim, üreme ve boşaltım sistemlerinin dışarıya açıldığı ortak açıklığa kloak adı verilir.
3. Geviş getiren memelilerden ineklerde mide; işkembe, börkenek, kırkbayır ve şirden olmak üzere dört bölümden oluşur.
4. Ağızda karbohidrat sindirimi başlar.
5. Proteinlerin kimyasal sindirimi mide organında başlar.
6. İnce bağırsakta karaciğerden salgılanan safra sıvısı ile yağlar küçük yağ damlacıklarına ayrılır.
7. Sindirilmiş besinlerin sindirim kanalından kana veya lenfe geçişine emilim denir.
8. İnce bağırsak epitel hücrelerinde protein ve kolesterolle kaplanan trigliseritler şilomikron yapısını oluşturur.
9. Besinlerin endositozla hücre içine alınarak koful içinde sindirilmesi hücre içi sindirimdir.
10. Çürükçül canlılarda, bazı omurgasızlarda ve omurgalılarda hücre dışı sindirim görülür.

Karbohidratlar
Sindirim bölgeleri: Ağız ve ince bağırsak
Yapı birimleri: Monosakkaritler

Proteinler
Sindirim bölgeleri: Mide ve ince bağırsak
Yapı birimleri: Amino asitler

Yağlar
Sindirim bölgesi: İnce bağırsak
Yapı birimleri: Yağ asitleri ve gliserol

Ağız

Besinler dişlerle mekanik olarak parçalanır. Tükürükle karıştırılır ve karbohidratların kimyasal sindirimi başlar.

Mide

Besinleri geçici olarak depolar ve kas hareketleriyle karıştırır. Proteinlerin kimyasal sindirimi burada başlar.

Karaciğer

Safra sıvısını üretir. Safra, yağların küçük damlacıklara ayrılmasına yardımcı olarak yağların sindirimini kolaylaştırır.

Safra Kesesi

Karaciğerde üretilen safrayı depolar ve yoğunlaştırır. Gerektiğinde safranın ince bağırsağa verilmesini sağlar.

Pankreas

Karbohidrat, protein ve yağların kimyasal sindiriminde görev alan enzimleri içeren pankreas öz suyunu ince bağırsağa gönderir.

İnce Bağırsak

Karbohidrat, protein ve yağların kimyasal sindiriminin tamamlandığı temel bölgedir. Sindirilmiş besinlerin büyük bölümü burada emilir.

Kalın Bağırsak

Sindirim artıklarından su ve bazı minerallerin emilimine katkı sağlar. Sindirilemeyen maddeler dışkı hâline getirilir.

Bitkisel besinlerde bulunan selülozun sindirimi zordur. Birçok otçul canlı, selülozun sindiriminde sindirim sistemlerinde yaşayan mikroorganizmalardan yararlanır.

Bitkisel besinlerin parçalanması ve besin maddelerinin emilmesi daha uzun zaman gerektirdiği için otçulların sindirim kanalı genellikle etçillerinkinden daha uzundur.

Etçillerde eti yakalama ve parçalamaya uygun, sivri ve gelişmiş köpek dişleri bulunur. Azı dişleri de besini kesmeye ve parçalamaya uygundur.

Otçullarda bitkisel besinleri öğütmeye uygun, geniş yüzeyli azı dişleri gelişmiştir.

Hepçillerde ise hem bitkisel hem hayvansal besinleri tüketmeye uygun kesici, köpek ve azı dişleri birlikte bulunur.

Sindirim kanalı:

Ağız → Yutak → Yemek borusu → Mide → İnce bağırsak → Kalın bağırsak → Anüs

Yardımcı organ ve yapılar:

• Dişler
• Dil
• Tükürük bezleri
• Karaciğer
• Safra kesesi
• Pankreas

1. Kuşlarda diş yerine gaga bulunur. → D
Kuşlarda diş bulunmaz; besin alma ve işleme görevinde gaga kullanılır.

2. Otçul memelilerin tümünde geviş getirme görülür. → Y
Geviş getirme bütün otçul memelilerde değil, sığır, koyun ve keçi gibi bazı otçullarda görülür.

3. Safra sıvısı safra kesesinde üretilir. → Y
Safra karaciğerde üretilir, safra kesesinde depolanır.

4. Ağızda salgılanan tükürük ile karbohidratların kimyasal sindirimi başlar. → D

5. Proteinlerin kimyasal sindirimi ince bağırsakta tamamlanır. → D

6. İnce bağırsaktaki villuslar emilim yüzeyini artırır. → D

7. Şilomikronlar ve yağda çözünen vitaminler önce lenf kılcallarına, ardından kan dolaşımına katılır. → D

8. Doğrudan bağırsak kılcallarından emilen besinler kan yoluyla öncelikle kalbe gider. → Y
Bu maddeler bağırsak kılcallarından kapı toplardamarı aracılığıyla önce karaciğere taşınır.

Oksijen varlığında organik besinlerin enzimler ve elektron taşıma sistemi yardımıyla parçalanması sonucunda ATP üretilmesine oksijenli solunum denir.

Glikozun parçalanması sonucunda karbondioksit ve su oluşurken açığa çıkan enerjinin bir bölümü ATP moleküllerinde depolanır.

Oksijenli solunumda elektron taşıma sisteminin son elektron alıcısı oksijendir.