Virüsler ve bakteriler arasındaki ortak özellik

Virüsler ve bakteriler arasındaki farkları ve benzerlikleri anlamak için öncelikle her iki mikroorganizmanın da temel özelliklerine bakalım. Her ikisinin de ortak bir özelliği mutlaka vardır ve bu soruda onlardan hangisi olduğu sorulmaktadır.

Şıkların değerlendirilmesi

A) Çoğalma: Hem virüsler hem de bakteriler çoğalabilir. Bakteriler kendi başlarına bölünerek çoğalabilirken, virüsler ise canlı hücrelerde kendilerini çoğaltırlar. Dolayısıyla "çoğalma" ortak bir özellik olarak kabul edilir.

B) Cansız ortamda kristalleşme: Virüsler bazen kristalize olabilir, ancak bakteriler canlı hücrelerden oluşan organizmalardır ve böyle bir özellikleri yoktur.

C) Başka bir canlıyı konak olarak kullanabilme: Virüsler mutlaka başka bir canlıyı konak olarak kullanmak zorundadır, ancak bakteriler çoğalma için mutlaka konak canlıya ihtiyaç duymazlar; serbest yaşayabilirler.

D) DNA replikasyonu yapma: Virüslerin genetik materyalleri DNA ya da RNA olabilir. Virüsler RNA bazlı olabilir; yani tüm virüslerin DNA replikasyonu yapması söz konusu değildir.

E) Antibiyotiklerden etkilenme: Antibiyotikler bakterilere karşı etkilidir, ancak virüsler antibiyotiklerden etkilenmezler.

Sonuç: Virüsler ve bakteriler için kesinlikle ortak olan özellik "çoğalma"dır. Diğer şıklar bilimsel olarak tüm virüs ve bakteriler için ortak değildir.

1. Sorunun Analizi

Bu soru, virüslerin genel biyolojik özelliklerini sorgulamaktadır. Virüsler, hücresel yapıya sahip olmayan, zorunlu hücre içi parazitlerdir. Temel özellikleri arasında genetik materyalin türü, konakçı özgüllüğü, çoğalma stratejileri ve metabolik durumları yer alır. Her bir şık, bu temel özelliklerden birini ifade etmektedir ve doğru olmayan ifadeyi bulmak gerekmektedir.

2. Şıkların Değerlendirilmesi

A) Virüsler etkileyecekleri hücreleri konak hücre zarındaki glikoproteinler ile tanır.: Bu ifade doğrudur. Virüsler, enfekte edecekleri hücreleri seçerken yüksek bir özgüllük gösterirler. Bu özgüllük, virüsün yüzeyindeki spesifik proteinlerin (kapsid veya zarf proteinleri) konak hücre zarındaki uyumlu reseptör glikoproteinler veya diğer moleküllerle bağlanmasıyla sağlanır. Bu tanıma, virüsün konak hücreye girişinin ilk ve kritik adımıdır.

B) Virüsler konak hücre dışında kristal halinde bulunur.: Bu ifade doğrudur. Virüsler, konak hücre dışında metabolik aktivite gösteremezler ve bu durumda cansız varlıklara benzerler. Bazı virüsler, özellikle zarfsız ve küçük yapılı olanlar, konakçı dışında kristalize olabilirler ve bu formda uzun süre enfektivitelerini koruyabilirler. Bu durum, virüslerin canlılık tanımı üzerindeki tartışmaların temel dayanaklarından biridir.

C) Konak hücre DNA'sını ve RNA'sını aynı anda sentezledikleri enzimler ile kopyalayabilirler.: Bu ifade yanlıştır. Virüslerin kalıtım materyali ya DNA'dır ya da RNA'dır; asla ikisi birden değildir. Dolayısıyla, bir virüsün kendi bünyesinde hem DNA hem de RNA'sını aynı anda kopyalama durumu söz konusu olamaz. Ayrıca virüsler, konak hücrenin DNA'sını veya RNA'sını kopyalamazlar; kendi genetik materyallerini (virüs genomunu) konak hücrenin nükleotidlerini ve sentez mekanizmalarını kullanarak çoğaltırlar. Bazı virüsler (örneğin retrovirüsler ters transkriptazı, RNA virüsleri RNA polimerazı) kendi kopyalama enzimlerini kodlasa da, bu enzimler kendi genomlarının replikasyonu içindir, konak hücrenin genomu için değil ve virüsün genomu sadece tek tip nükleik asitten oluşur.

D) Kalıtım materyali ya DNA ya RNA'dır.: Bu ifade doğrudur. Virüslerin temel sınıflandırma kriterlerinden biri, genetik materyallerinin türüdür. Bir virüsün genomu tek iplikli DNA (ssDNA), çift iplikli DNA (dsDNA), tek iplikli RNA (ssRNA) veya çift iplikli RNA (dsRNA) olabilir. Ancak, tek bir virüs partikülü (viryon) içinde aynı anda hem DNA hem de RNA bulunmaz.

E) Virüslerde fosforilasyon tepkimeleri gerçekleşmez.: Bu ifade doğrudur. Virüsler, kendi metabolik yollarına ve enerji üretim mekanizmalarına sahip değildirler. ATP sentezi gibi fosforilasyon tepkimeleri, enerji metabolizmasının temelini oluşturur ve canlı hücrelerde gerçekleşir. Virüsler, bu enerji ihtiyacını ve diğer metabolik gereksinimlerini (nükleotidler, amino asitler vb.) tamamen enfekte ettikleri konak hücreden karşılarlar. Kendi mitokondrileri, ribozomları veya enerji üreten enzimleri bulunmaz.