Bir akasya türünde, ağaçlar üzerinde boğa boynuzları denilen ve içinde bir karınca türünün yuvalarını inşa edip genişlettikleri içi boş dikenler bulunmaktadır. Karıncalar bu yapılarda bitki tarafından salgılanan nektarla beslenmektedir. Bu akasya ağaçlarıyla uygun deneme alanlarında aşağıdaki denemeler yapılmıştır:
♦ Bir akasya ağacı popülasyonunun bir kısmı kontrol, bir kısmı da deney grubu olarak ayrılmıştır.
♦ Deney grubu ağaçlarının tamamına karıncaları öldürmek için böcek ilacı uygulanmıştır.
♦ Karıncaların tekrar kolonileşmelerini önlemek için deney grubu ağaçlarının tabanına yapışkan bir madde uygulanmıştır.
♦ 10 aylık bir süre için her iki gruptaki ağaçların hayatta kalma ve büyüme oranları izlendiğinde elde edilen bulgular aşağıdaki grafiklerle ifade edilmiştir.

Buna göre,
I. Akasya ağaçları ile karıncalar arasında rekabet görülmektedir.
II. Karıncalar akasya ağaçlarına zarar vermektedir.
III. Akasya ağaçlarının nektar üretmesi, büyüme oranlarını ve hayatta kalma başarısını artırmaktadır.
Yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
Cevap: B
Bu deney, akasya ağaçları ile ağaçların boş dikenlerinde yuva yapan ve nektarla beslenen karıncalar arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Deneyin temel amacı, bu ilişkinin akasya ağaçlarının hayatta kalma ve büyüme oranları üzerindeki etkisini belirlemektir. Deney düzeneğinde, karıncalar bir grup akasya ağacından uzaklaştırılırken (deney grubu), diğer gruptaki (kontrol grubu) ağaçlarda karıncaların varlığı devam ettirilmiştir. 10 aylık gözlem sonucunda elde edilen bulgular, karıncaların varlığının akasya ağaçları için bir fayda mı, bir zarar mı, yoksa nötr bir etki mi yarattığını ortaya koymaktadır. Sorunun doğru cevabı olan 'Yalnız III' yargısı, deneyin bulgularının karıncaların akasya ağaçlarına fayda sağladığı yönünde olduğunu varsaymamızı gerektirir.
I. Akasya ağaçları ile karıncalar arasında rekabet görülmektedir.: Rekabet, iki türün sınırlı bir kaynak için karşılıklı olarak olumsuz etkileşimidir. Karıncalar ağaçtan nektar alsa da, eğer aralarında rekabet olsaydı, karıncaların ağaçtan uzaklaştırılması akasya ağaçlarının hayatta kalma ve büyüme oranlarını artırmalıydı. Ancak, doğru cevap III. yargının doğru olduğunu belirtir, bu da karıncaların ağaca fayda sağladığına işaret eder. Karıncaların yokluğunda ağaçların daha kötü performans göstermesi, rekabetin değil, mutualizmin (karşılıklı fayda) bir göstergesidir. Bu nedenle, I. yargı yanlıştır.
II. Karıncalar akasya ağaçlarına zarar vermektedir.: Eğer karıncalar akasya ağaçlarına zarar verseydi, deney grubundaki (karıncasız) ağaçların kontrol grubuna (karıncalı) kıyasla daha iyi büyüme ve hayatta kalma oranlarına sahip olması beklenirdi. Ancak, III. yargının doğru olması (ve dolayısıyla I ile II'nin yanlış olması), karıncaların aslında ağaca zarar vermediğini, aksine bir fayda sağladığını gösterir. Akasya-karınca ilişkileri genellikle karıncaların ağacı otoburlardan veya diğer zararlılardan koruduğu mutualistik ilişkilerdir. Bu nedenle, II. yargı yanlıştır.
III. Akasya ağaçlarının nektar üretmesi, büyüme oranlarını ve hayatta kalma başarısını artırmaktadır.: Bu yargı, akasya ağacının nektar üretimi için enerji harcamasına rağmen, bu stratejinin ağacın genel fitness'ını (uygunluğunu) artırdığını öne sürer. Eğer deney grubundaki (karıncasız) ağaçların hayatta kalma ve büyüme oranları kontrol grubuna (karıncalı) göre daha düşükse, bu durum karıncaların ağaca önemli bir fayda sağladığını kanıtlar. Bu fayda (örneğin, otoburlara karşı savunma), nektar üretimi için harcanan enerji maliyetini fazlasıyla karşılamaktadır. Böylece, akasya ağacı nektar üreterek karıncaları çekmekte ve karıncalar aracılığıyla elde ettiği koruma sayesinde daha iyi büyümekte ve daha uzun süre hayatta kalmaktadır. Bu mutualistik ilişki sonucunda nektar üretimi, dolaylı yoldan ağacın başarısını artırır. Bu nedenle, III. yargı doğrudur.
Öğrencilerimizin TYT (Temel Yeterlilik Testi) ve AYT (Alan Yeterlilik Testi) gibi sınavlara hazırlanırken kullanabilecekleri bilgileri sunuyoruz. Biyoloji konularında güçlü bir temel oluşturmak ve sınav başarınızı artırmak için doğru adrestesiniz!
Hasanefendi - Ramazan Paşa Mah.1921 Sok.No:24/A Efeler-Aydın
destek@biyolojihikayesi.com
+90.555.608 59 45
©
Biyoloji Hikayesi.
Tüm Hakları Saklıdır. Tasarım:
Biyoloji Hikayesi
Dağıtım:
Rolpa Bilişim Pazarlama Yönetim Sistemleri
🔒