1. Sorunun Analizi

Soru, bir proteinin aminoasit dizilimi bilindiğinde, protein sentezi ile ilgili hangi bilgilere ulaşılabileceğini sormaktadır. Aminoasit dizilimi, proteinin birincil yapısını ve dolayısıyla içerdiği aminoasitlerin türlerini ve sayısını gösterir.

2. Şıkların Değerlendirilmesi

I. kodon çeşidi sayısı: Proteinlerin aminoasit dizilimi bilindiğinde, bu dizilimde kaç farklı aminoasit türünün bulunduğu belirlenebilir. Her bir farklı aminoasit, genetik koda göre en az bir kodon çeşidi tarafından kodlanır. Ayrıca, protein sentezinin sonlanması için bir de stop kodonu kullanılır. Dolayısıyla, proteinde bulunan farklı aminoasit türlerinin sayısı + 1 (stop kodonu için) kadar minimum kodon çeşidi kullanıldığı bilgisine ulaşılabilir. Örneğin, bir proteinde 15 farklı aminoasit türü varsa, sentezde en az 15 aminoasit kodon çeşidi ve 1 stop kodon çeşidi, yani toplamda en az 16 farklı kodon çeşidi kullanılmıştır denilebilir. Bu bilgiye ulaşılabilir.

II. kodon sayısı: Bir proteinin aminoasit dizilimi bilindiğinde, o proteini oluşturan toplam aminoasit sayısı da bilinir. Her bir aminoasit, mRNA üzerinde bir kodona karşılık gelir. Ayrıca, protein sentezinin sonlandığını bildiren bir de stop kodonu bulunur. Bu nedenle, eğer bir protein N adet aminoasitten oluşuyorsa, sentezde kullanılan toplam kodon sayısı N (aminoasitler için) + 1 (stop kodonu için) olacaktır. Bu bilgiye kesinlikle ulaşılabilir.

III. antikodon sayısı: Antikodonlar tRNA molekülleri üzerinde bulunur ve mRNA'daki kodonlarla eşleşirler. Genetik kodun dejenere olması (yani bir aminoasidin birden fazla farklı kodon tarafından kodlanabilmesi) ve 'wobble' hipotezi nedeniyle, aminoasit dizilimine bakarak sentezde *kaç farklı tipte antikodon* kullanıldığını kesin olarak belirlemek mümkün değildir. Çünkü hangi eş anlamlı kodonların kullanıldığı bilinmediği gibi, bir tRNA'nın kaç farklı kodonu tanıyabildiği de bilinmez. Dolayısıyla bu bilgiye ulaşılamaz.

IV. ribozom sayısı: Bir proteinin aminoasit dizilimi, o proteinin hangi moleküler makine tarafından sentezlendiği veya bu süreçte kaç adet ribozomun görev aldığı hakkında herhangi bir bilgi içermez. Bir proteinin tek bir ribozomda mı yoksa polizomlar (birden fazla ribozomun aynı mRNA üzerinde aynı anda çalışması) üzerinde mi sentezlendiği, veya aynı mRNA'dan kaç farklı protein kopyasının sentezlendiği bu dizilimden anlaşılamaz. Dolayısıyla bu bilgiye ulaşılamaz.

Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında, aminoasit dizilimi bilindiğinde I (kodon çeşidi sayısı) ve II (kodon sayısı) bilgilerine ulaşılabilir.