TYT 10.Sınıf Eşeye Bağlı Kalıtım Konusuna Ait Çıkmış Soruları
Soru 1.
7514
(2012-Lisans Yerleştirme Sınavı-2 (LYS2))
Aşağıdaki soyağacı, bir ailedeki bireylerin, X kromozomu üzerindeki çekinik bir alelle kalıtılan renk körlüğü hastalığıyla ilgili fenotiplerini göstermektedir.
Buna göre, numaralanmış bireyler ve bu bireylerin sağlam fenotipteki bireylerden olacak çocuklarıyla ilgili olarak aşağıdaki yorumlardan hangisinin doğruluğu kesin değildir?
(Mutasyon oluşmadığı kabul edilecektir.)
Cevap: E
Bireylerin Genotip Analizi:
1. 2 numaralı birey renk körü erkek olduğuna göre, Xc Y genotipine sahiptir. (Xc: renk körlüğü, Y: erkek kromozomu)
2. 2 numaralı bireyin annesi (üst kuşakta yuvarlak birey) renk körü olmadığına göre taşıyıcıdır (XC Xc).
3. 1 ve 3 numaralı bireyler normal fenotipteki dişilerdir, ancak babaları renk körü olduğuna göre taşıyıcıdırlar (XC Xc).
4. 3 numaralı bireyin annesi de taşıyıcıdır, çünkü renk körü erkek çocuk sahibi olabilmiştir (XC Xc).
| Şıklar | Doğru mu? | Açıklama |
|---|---|---|
| A | ✅ Doğru | 1. birey taşıyıcı (XC Xc) olduğu için renk körü olması için baba da hasta olmalı. Ancak, eğer eşi renk körü değilse kız çocukları sadece taşıyıcı olur, hasta olmaz. |
| B | ✅ Doğru | 2. birey renk körü erkek (Xc Y) olduğu için, kız çocukları mutlaka bir Xc ve bir XC alır, yani taşıyıcı olur. |
| C | ✅ Doğru | 2. birey renk körü olduğuna göre, bu Xc genini annesinden almıştır, çünkü babası Y kromozomu veriyor. Bu nedenle annesi taşıyıcıdır (XC Xc). |
| D | ✅ Doğru | 3. bireyin annesi taşıyıcıdır (XC Xc), babası renk körü olduğuna göre 3. bireyin normal olması için anneden XC genini almış olması gerekir. |
| E | ❌ Kesinliği yoktur | 3. birey taşıyıcı (XC Xc) olduğuna göre, erkek çocuklarına Xc verirse renk körü olurlar. Ancak XC verirse normal olurlar. Bu yüzden kesinlikle erkek çocukları renk körü olmaz demek yanlış olur. |