1. Sorunun Analizi

Soruda, bir çayır ekosistemine ait besin piramidinde tabandan (üreticilerden) yukarıya doğru (tüketicilere) gidildikçe meydana gelen değişiklikler hakkında üç ifade verilmiş ve bunlardan hangilerinin doğru olduğu sorulmaktadır. Besin piramitleri, ekosistemlerdeki trofik düzeyler arasındaki enerji akışını, biyokütle miktarını ve birey sayısını gösteren grafiksel temsillerdir.

2. Şıkların Değerlendirilmesi

I. Her bir trofik düzeydeki toplam biyokütle miktarı azalır.: Bu ifade doğrudur. Bir besin piramidinde, üreticilerden (birincil trofik düzey) başlayarak yukarıya doğru çıkıldıkça, her bir trofik düzeyde bulunan toplam canlı organik madde miktarı (biyokütle) genellikle azalır. Bunun temel nedeni, enerji transferi sırasında enerji kaybının meydana gelmesidir. Üreticiler en fazla biyokütleye sahipken, en üst düzey tüketiciler en az biyokütleye sahiptir.

II. Her bir trofik düzeyden diğerine aktarılan enerji miktarı azalır.: Bu ifade doğrudur. Enerji, besin piramidinde bir trofik düzeyden bir üst trofik düzeye aktarılırken önemli ölçüde azalır. Bu duruma 'yüzde on kuralı' denir; yani, bir trofik düzeydeki enerjinin yalnızca yaklaşık %10'u bir sonraki trofik düzeye aktarılabilir. Geri kalan enerji (%90 kadarı) canlıların metabolik faaliyetlerinde kullanılır veya ısı olarak çevreye yayılır. Bu nedenle, piramidin tabanından zirvesine doğru çıkıldıkça, her bir basamağa aktarılan enerji miktarı giderek azalır.

III. Her zaman bireylerin vücut büyüklüğünde artış olur.: Bu ifade yanlıştır. Besin piramidinde yukarıya doğru çıkıldıkça bireylerin vücut büyüklüğünde bir artış eğilimi gözlenebilse de (örn. küçük bitkiler > böcekler > kuşlar > etçil memeliler), bu 'her zaman' geçerli bir kural değildir ve birçok istisnası vardır. Örneğin, çok büyük bir ağaç (üretici) üzerinde yaşayan çok sayıda küçük böcek (birincil tüketici) olabilir. Aynı şekilde, okyanuslarda devasa balinalar (çok büyük canlılar) çok küçük planktonlarla (birincil tüketiciler) beslenir. Ayrıca, parazitik yaşam formları genellikle konaklarından daha küçük olmasına rağmen daha yüksek trofik düzeylerde yer alabilirler. Dolayısıyla, 'her zaman' ifadesi bu şıkkı yanlış kılar.

3. Sonuç

Yukarıdaki değerlendirmeler sonucunda, I ve II numaralı ifadeler doğru iken, III numaralı ifade yanlıştır. Bu durumda doğru seçenek C şıkkıdır.