1. Sorunun Analizi

Soru, bitkilerin çiçeklenme durumlarını gösteren dört farklı deney düzeneğini ve bu düzeneklerde uzun gün bitkisi ile kısa gün bitkisinin çiçeklenme tepkilerini incelememizi istemektedir. Ardından, verilen şıklardan hangisinin bu deney sonuçlarına göre doğru olmadığı (söylenemeyeceği) sorulmuştur. Bitkilerin fotoperiyodizm tepkilerini anlamak ve deney düzeneklerindeki her bir durumun uzun gün ve kısa gün bitkileri üzerindeki etkisini doğru analiz etmek gerekmektedir.

2. Deney Düzeneklerinin ve Bitki Tepkilerinin Değerlendirilmesi

Durum 1 (Uzun Gün Koşulu): 14 saat aydınlık, 10 saat karanlık.

• Uzun Gün Bitkisi: Çiçeklenir. Çünkü aydınlık süresi kritik süreden uzundur ve/veya kesintisiz karanlık süresi kritik süreden kısadır.
• Kısa Gün Bitkisi: Çiçeklenmez. Çünkü aydınlık süresi kritik süreden uzundur ve/veya kesintisiz karanlık süresi kritik süreden kısadır.

Durum 2 (Kısa Gün Koşulu): 10 saat aydınlık, 14 saat karanlık.

• Uzun Gün Bitkisi: Çiçeklenmez. Çünkü aydınlık süresi kritik süreden kısadır ve/veya kesintisiz karanlık süresi kritik süreden uzundur.
• Kısa Gün Bitkisi: Çiçeklenir. Çünkü aydınlık süresi kritik süreden kısadır ve/veya kesintisiz karanlık süresi kritik süreden uzundur.

Durum 3 (Kısa Gün Koşulu, Karanlık Süre Kırmızı Işıkla Kesintili): 10 saat aydınlık, 4 saat karanlık, ardından kırmızı ışık flaşı, sonra 10 saat karanlık.

• Uzun Gün Bitkisi: Çiçeklenir. Kırmızı ışıkla karanlık sürenin kesintiye uğraması, uzun gün bitkisi için kritik olan kesintisiz karanlık sürenin kısalması etkisini yaratır, bu da çiçeklenmeyi tetikler. Normalde kısa gün koşullarında çiçeklenmeyen (Durum 2) uzun gün bitkisi, bu kesinti sayesinde çiçeklenmiştir.
• Kısa Gün Bitkisi: Çiçeklenmez. Kırmızı ışıkla karanlık sürenin kesintiye uğraması, kısa gün bitkisi için gerekli olan uzun ve kesintisiz karanlık süreyi bozar. Normalde kısa gün koşullarında çiçeklenen (Durum 2) kısa gün bitkisi, bu kesinti nedeniyle çiçeklenememiştir.

Durum 4 (Uzun Gün Koşulu, Aydınlık Süre Karanlık Flaşla Kesintili): 14 saat aydınlık sürenin bir bölümünde kısa bir karanlık flaşı, ardından 10 saat karanlık.

• Uzun Gün Bitkisi: Çiçeklenir. Toplam aydınlık süresi hala uzun gün koşulunu (12 saatten fazla) sağlıyor ve ışık süresindeki kısa bir karanlık kesinti, uzun gün bitkisinin çiçeklenmesini engellemez.
• Kısa Gün Bitkisi: Çiçeklenmez. Toplam aydınlık süresi hala uzun gün koşulunu (12 saatten fazla) sağlıyor ve aydınlık süresindeki bu kesinti, kısa gün bitkisi için gerekli olan uzun kesintisiz karanlık sürenin oluşmasını sağlamaz. Bu durum Durum 1'deki gibi uzun gün bitkisinin çiçeklenmemesine neden olur.

3. Şıkların Değerlendirilmesi

A) Uzun gün bitkisi, ışık alma süresi 12 saatten fazla olduğunda çiçeklenmiştir.: Durum 1 (14 saat ışık) ve Durum 4 (14 saat ışık, kesinti olsa da toplam ışık uzun) örneklerinde uzun gün bitkisinin çiçeklendiği açıkça görülmektedir. Bu ifade, deney sonuçlarıyla uyumludur ve doğrudur.

B) Karanlık sürenin kırmızı ışıkla bölünmesi, ışık alma süresi 12 saatten az olsa da uzun gün bitkisinin çiçeklenmesini sağlamıştır.: Durum 3'te ışık alma süresi 10 saattir (12 saatten az). Normalde bu koşulda uzun gün bitkisi çiçeklenmezdi (Durum 2'deki gibi). Ancak karanlık sürenin kırmızı ışıkla kesilmesi, uzun gün bitkisinin çiçeklenmesine neden olmuştur. Bu ifade, deney sonuçlarıyla uyumludur ve doğrudur.

C) Karanlık sürenin kırmızı ışıkla bölünmesi kısa gün bitkisinin çiçeklenmesini önlemiştir.: Durum 3'te ışık alma süresi 10 saattir (12 saatten az). Normalde bu koşulda kısa gün bitkisi çiçeklenirdi (Durum 2'deki gibi). Ancak karanlık sürenin kırmızı ışıkla kesilmesi, kısa gün bitkisinin çiçeklenmesini engellemiştir. Bu ifade, deney sonuçlarıyla uyumludur ve doğrudur.

D) Kısa gün bitkisi, ışık alma süresi 12 saatten az olduğunda çiçeklenmiştir.: Durum 2'de ışık alma süresi 10 saattir (12 saatten az) ve kısa gün bitkisi bu koşulda çiçeklenmiştir. Bu ifade, deney sonuçlarıyla uyumludur ve doğrudur.

E) Aydınlık sürenin kesintiye uğratılması kısa gün bitkisinde, ışık alma süresi 12 saatten fazla olduğu durumdakinden farklı bir etki yaratmıştır.: Aydınlık sürenin kesintiye uğratıldığı durum Durum 4'tür. Bu durumda kısa gün bitkisi çiçeklenmemiştir. Işık alma süresi 12 saatten fazla olduğu kesintisiz durum ise Durum 1'dir. Durum 1'de de kısa gün bitkisi çiçeklenmemiştir. Yani, aydınlık sürenin karanlık flaşı ile kesintiye uğratılması (Durum 4), kısa gün bitkisinde, kesintisiz uzun gün koşulundan (Durum 1) farklı bir etki yaratmamıştır; her iki durumda da bitki çiçeklenmemiştir. Dolayısıyla bu ifade söylenemez.