Komünitede Tür Dışı ve Türler Arasındaki Rekabet

Komünitede Tür Dışı ve Türler Arasındaki Rekabet

► İklim, yağış, ışık alma durumu gibi etmenler; türlerin yayılışını küresel düzeyde etkiler. Ancak bu etmenlerin etkisi, bir türün belli bir bölgede yoğun olarak bulunurken benzer özelliklere sahip başka bir bölgede bulunmamasını açıklayabilmek için yeterli değildir.

► Bir komünitedeki türler arası rekabet, tür içi rekabet ve simbiyotik ilişkiler türlerin yayılışını belirleyen diğer etmenlerdir.

► Canlılar gelişebilmek, hayatta kalabilmek ve üreyebilmek için çeşitli kaynaklara ihtiyaç duyar.

► Bu nedenle sınırlı bulunan kaynaklar, canlıları bu kaynaklara sahip olabilmek için rekabete iter.

► Komünitedeki canlı toplulukları, sınırlı bulunan besin, barınak, ışık vb. kaynaklar için birbiriyle rekabet eder.

► Kısıtlı olmayan kaynaklar için rekabet etmez. Örneğin topraktaki su sınırlı olduğu için iki bitki su için rekabet eder ancak havadaki oksijen için rekabet etmez. Çünkü bitkiler oksijeni kendileri üretebildikleri için havada yeterli oksijen bulunur.

► Besinin bol olduğu ancak yuva yapmak için uygun yerlerin sınırlı olduğu ortamlarda bireyler barınak için rekabet eder, besin için rekabet etmez.

► Rekabet, bir türün bireyleri arasında ya da farklı türler arasında görülebilir.

Tür İçi Rekabet: Bir popülasyon aynı zamanda, aynı alanda bulunan; aynı çeşit besinlerle beslenen, aynı barınma ihtiyaçlarına sahip, aynı türden bireyler topluluğu olarak düşünülebilir.

► Bu durumda bireylerin ihtiyaçları karşılandığı sürece aralarında rekabet oluşmaz ve popülasyon sürekli büyür. Ancak doğal yaşam alanlarında bu durum pek olası değildir.

► Doğada kaynaklar çoğunlukla sınırlı miktarda bulunur. Popülasyon büyüdükçe kaynaklar aynı oranda artmadığı için kaynak sıkıntısı oluşur. Bu da bireyler arasında rekabete neden olur.

► Tür içi rekabet, popülasyon yoğunluğuna bağlı olarak artar ve popülasyonun büyümesini sınırlandırır.

► Popülasyon yoğunluğu, birim alan veya hacimdeki aynı popülasyona ait birey sayısıdır. Aynı popülasyonun bireyleri arasında güneş ışığından yararlanma, besin, barınma ve eş bulma gibi etmenler için rekabet görülebilir. Galip gelen bireyler kaynaklardan daha fazla yararlanırken zayıf olan bireyler elenir. Örneğin sümsük kuşları (Morus bassanus, Morus bassanus) gibi okyanus kuşları, yavrularını avcılardan korumak için kayalıklara yuva yapar.

► Popülasyon yoğunluğu az olduğu zaman bütün kuşlar rahatlıkla güvenli yuva yerleri bulabilmektedir.

► Ancak popülasyon yoğunluğu arttıkça kayalıklarda sınırlı sayıda bulunan güvenli yuva yeri, belirli sayıda çiftin yuvalanmasına olanak tanır.

► Bu durumda kuşlar arasında güvenli yuva yeri bulmak için rekabet başlar. Yuva bulan kuşlar ürerken yuva bulamayan kuşlar üreme şansını yitirir. Popülasyonun büyümesi de bu şekilde sınırlandırılmış olur.

► Timsahların besin, tarladaki mısır fidelerinin ise güneş ışığı veya topraktaki su için rekabet etmesi tür içi rekabete örnektir.

► Rekabet sonucunda zayıf bireyler ya tamamen elenir ya da payına düşen az miktardaki kaynakla yetinmek zorunda kalır.

► Bu nedenle bu bireylerin üreme şansları da azalır. Örneğin diğerlerinden uzun olan mısır fideleri,