Bilim, Bilimin Doğası ve Bilimsel Araştırma Süreçleri

Bilim, evreni ve doğayı sistemli bir şekilde inceleyen bilgi üretme sürecidir.

Bilimsel bilgi ise gözlem ve deneylere dayanan, kanıtlarla desteklenen bilgidir.

Bilimsel bilgi kesin ve değişmez değildir. Yeni deney ve gözlemlerle desteklenirse güçlenir, çürütülürse yerini daha doğru bir bilgiye bırakır.

Yani bilim, “Ben buldum, bitti” demez; “Şimdilik en doğru bildiğimiz bu” der.

Bilim insanlarının uyması gereken kurallar:

Tarafsız olmalıdır: Sonuçlar kendi düşüncesine uymasa bile, çıkan sonucu değiştirmeden olduğu gibi kabul etmelidir.

Deney ve gözlemlerini dürüstçe yapmalıdır: Verileri uydurmamalı, saklamamalı, başkasının verisini kendiymiş gibi göstermemelidir.

Tekrarlanabilir deneyler yapmalıdır: Başka bilim insanları aynı deneyi yaptığında benzer sonuçlar alabilmelidir.

Kanıtlara dayanmalıdır: İnançlara, söylentilere veya “bence böyle”ye değil, kanıtlara güvenmelidir.

Kaynak göstermelidir: Başka bilim insanlarının çalışmalarını kullanıyorsa, onların isimlerini ve çalışmalarını belirtmelidir (emeğe saygı).

Bilim insanlarının sorumlulukları:

Topluma karşı sorumluluk: Bilimsel bulguları, insanların hayatını iyileştirecek şekilde kullanmaya çalışmalıdır (örneğin sağlık, çevre, teknoloji alanında).

Doğaya ve canlılara karşı sorumluluk: Deneyler yapılırken insanlara, hayvanlara ve çevreye zarar vermemeye dikkat edilmelidir.

Doğru bilgilendirme sorumluluğu: Toplumu yanıltmadan, abartmadan, gerçekçi ve anlaşılır şekilde bilgi paylaşmalıdır.

Gizlilik ve etik kurallar: Özellikle insanlarla yapılan çalışmalarda kişisel bilgileri korumalı, insanların haklarına saygı duymalıdır.

Deneylerinde Kullandıkları Malzemeler

Redi, deneyinde taze et kullanarak sinekler ve kurtçuklar arasındaki ilişkiyi incelemiştir. Pasteur ise et suyu kullanarak mikroorganizmaların gelişimini gözlemlemiştir.

Kurdukları Deney Düzenekleri

Redi, kavanozların ağızlarını farklı şekilde kapatarak sineklerin etle temasını engellemiş ve sineklerin kurtçukları oluşturduğunu göstermiştir. Pasteur ise kuğu boyunlu şişe düzeneklerini kullanarak hava akışının kontrolünü sağlamış, fakat hava ile birlikte mikroorganizmaların gelişimini engelleyen bir sistem tasarlamıştır.

Deneylerin Sonuçları

Redi’nin deneyinde sineklerin etle temas etmediği durumda kurtçukların oluşmadığı gözlemlenmiş, böylece sineklerin kurtçuklara sebep olduğu sonucuna varılmıştır. Pasteur’ün deneyinde ise kaynattığı et suyuna dış ortamdan mikroorganizmaların ulaşmadığı sürece gelişme olmadığı, ancak şişe kırıldığında mikroorganizmaların geliştiği tespit edilmiştir.

Bilimsel Çalışmalarda Kontrollü Deneylerin Önemi

Her iki bilim insanı da kontrollü deneyler tasarlayarak, belirli değişkenleri izole edip sonuçlarını karşılaştırmıştır. Redi'nin sineklerin temasını engelleyerek gerçekleştirdiği deney, kontrol grupları ile deney grupları arasındaki farkları görmeyi sağlamıştır. Pasteur ise hava girişini kontrol ederek mikroorganizmaların gelişimini incelemiştir. Bu, deneylerde dış etkenlerin kontrol edilmesi gerektiğini göstermiştir.

Hipotezlerin Test Edilmesi

Bilimsel yöntemin önemli bir adımı olan hipotez testine katkıda bulunmuşlardır. Redi, canlıların cansız maddelerden oluştuğu inancını test etmek için hipotezini formüle etmiş, deneyle yanlışlamıştır. Pasteur ise mikroorganizmaların sadece dış ortamdan bulaşarak ürediğini deneylerle doğrulamıştır.

Bilimsel Gözlem ve Sonuçların Elde Edilmesi

Deneylerin dikkatli gözlemler sonucunda yapıldığını ve sonuçların verilerle desteklendiğini göstermişlerdir. Her iki bilim insanı da gözlemlerini ve sonuçlarını kaydederek, bu bilgileri bilim dünyasıyla paylaşmış ve bilimsel bilginin gelişmesine katkı sağlamışlardır.

Nesnellik: Bilimsel bilgi kişisel görüşlerden, inançlardan ve duygulardan bağımsızdır. Veriler ve sonuçlar, herkes tarafından aynı şartlar altında tekrar elde edilebilir olmalıdır.

Doğrulanabilirlik: Bilimsel bilgi, tekrar edilebilen deneyler veya gözlemlerle test edilip doğrulanabilir.

Yanlışlanabilirlik: Bilimsel iddialar, yanlışlanabilir nitelikte olmalıdır; yani, eğer doğru değillerse yanlış oldukları kanıtlanabilir.

Sistematiklik: Bilimsel bilgi düzenli bir süreç ve yöntem kullanılarak elde edilir. Bilimsel yöntem, gözlem, hipotez oluşturma, deney yapma ve sonuçları analiz etme gibi aşamalardan oluşur.

Tutarlılık: Yeni bilimsel bilgi, var olan bilgilerle çelişmemeli ya da çelişiyorsa bu yeni bilgi mevcut bilginin eksikliğini açıklayacak bir yapıya sahip olmalıdır.

Kümülatiflik: Bilimsel bilgi birikir; her yeni bilgi önceki bilgilerin üzerine eklenir ya da onları geliştirir.

♦ Objektif (tarafsız) olmalıdır.

♦ Meraklı ve sabırlı olmalıdır.

♦ Akılcı ve şüpheci olmalıdır.

♦ İstikrarlı ve kararlı olmalıdır.

♦ Önyargılı olmamalıdır.

1. Gözlemler Yapmak - Veriler Toplamak

♦ Bitkiler çiçek açma döneminde olmasına rağmen çiçek açmıyor.

♦ Bitkilerin yaprak uçlarında sararma var.

♦ Bitkilerin yaprakları normalden daha hızlı dökülüyor.

♦ Bitkilerin kökleri toprak yüzeyine çıkıyor.

♦ Bitkilerin bulunduğu yerde yeterli ışık yok.

♦ Bitkilerin bulunduğu toprak sert ve kuru.

♦ Bitkilerin bulunduğu toprağın yüzeyinde küf benzeri yapılar var.

2. Bilimsel Problem

Saksılardaki bitkilerin çiçek açmamasının nedeni nedir?

3. Hipotezler

♦ Bitkilerin toprağında yeterli miktarda su olmadığı için bitkiler çiçek açmıyor.

♦ Bitkiler yeterli miktarda ışık alamadığı için çiçek açmıyor.

♦ Bitkilerin yetiştiği toprakta zararlı mikroorganizmalar bulunduğu için bitkiler çiçek açmıyor.

♦ Bitkilerin yetiştiği toprakta yeterli besin maddesi bulunmadığı için bitkiler çiçek açmıyor.

4. Tahminler

♦ Eğer bitkiler, toprakta yeterli miktarda su olmadığı için çiçek açmıyor ise verilen su miktarı artırıldığında çiçek açacaktır.

♦ Eğer bitkiler, yeterli miktarda ışık alamadığı için çiçek açmıyor ise daha aydınlık ortama alındığında çiçek açacaktır.

♦ Eğer bitkiler, toprakta zararlı mikroorganizmalar bulunduğu için çiçek açmıyor ise parazitler uzaklaştırıldığında çiçek açacaktır.

♦ Eğer bitkiler, yetiştiği toprakta yeterli besin maddesi bulunmadığı için çiçek açmıyor ise gübre verildiğinde çiçek açacaktır.

5. Kontrollü Deneyler

Bitkiler gruplara ayrılır:

♦ I. gruptaki bitkilere verilen günlük su miktarı 500 mL’den 1 L’ye çıkarılır.

♦ II. gruptaki bitkiler daha aydınlık ortama alınır.

♦ III. gruptaki bitkilerin yetiştiği toprağa uygun dozda parazit ilacı ilave edilir.

♦ IV. gruptaki bitkilerin yetiştiği toprağa gübre ilave edilir.

Bulguların Değerlendirilmesi ve Sonuç Çıkarma

♦ I. gruptaki bitkilerin yapraklarında sararma ve dökülmeler hızlanmıştır.

♦ II. gruptaki bitkilerde herhangi bir değişiklik olmamıştır.

♦ III. gruptaki bitkilerin toprağındaki küf benzeri yapılar kaybolmuş ancak bitkide herhangi bir değişiklik olmamıştır.

♦ IV. gruptaki bitkilerde tomurcuklar oluşmuş ve yeni çıkan yapraklar daha canlıdır.

6. Sonuç

Bitkilerin çiçek açmamasının sebebi, yetiştiği toprağın besin bakımından fakirleşmesidir.

Şempanzelerin durumu ile ilgili soracağınız sorular neler olabilir?

1. Kuzey ve güney yamaçtaki şempanzelerin beslenme alışkanlıkları farklı mı?

2. Tarım alanına yakın olan bitkilerle beslenmenin şempanzelerin sağlığına etkisi nedir?

3. Şempanzelerdeki hastalık belirtileri nelerdir ve hangi yaş gruplarını daha fazla etkiliyor?

4. Güney yamacında, kuzeyde olmayan farklı çevresel koşullar var mı?

5. Güney yamacındaki tarım alanında kullanılan ilaçlar şempanzelerin sağlığını etkiliyor olabilir mi?

6. Hastalık daha çok hangi bölgelerdeki şempanzelerde yaygın?

7. Kuzey ve güney yamacındaki şempanzelerin sağlık durumunu etkileyebilecek başka faktörler (su kaynakları, iklim koşulları, parazitler vb.) var mı?

Bilim insanı, “Ormanın kuzey yamacında 35 bireyden oluşan bir şempanze topluluğunun yaşadığı ve tamamının sağlıklı olduğu; güney yamaçta ise 32 bireyden oluşan bir topluluğun yaşadığı, bunlardan %75'inin (24 birey) hastalıklı olduğu, hastalıklı bireylerin %67'sinin (16 birey) ise gençlerden oluştuğu görülmüştür.

Bu gençlerin de daha çok periyodik olarak havadan ilaçlanan tarım alanına yakın ağaç tepelerinde beslendiği ve tamamında sindirim sistemi bozuklukları olduğu tespit edilmiştir.” şeklindeki gözlemini kayda geçirir.

► Ayrıntılı gözlemler; bilim insanlarının deneyler tasarlamasına ve soruları cevaplamasına yardımcı olacağından bilim insanı, gözlem sonucu elde ettiği verilerden yararlanarak problemin çözümü için varsayımlar geliştirir.

► Bu şartlarda bilim insanı olarak sizin varsayımlarınız “Güney yamaçtaki genç ve tecrübesiz şempanzelerin tarım alanına yakın bölgede yer alan ve ilaca maruz kalan bitkilerle beslenmeleri nedeniyle hasta oldukları düşünülmektedir.” şeklinde olabilir.

► Bilim insanları bir soruyu cevaplamak için deneyler yaparak kanıt ararlar.

► Kanıt; bir bilim insanının bir deney sırasında yaptığı gözlemlerden ve elde ettiği verilerden oluşur.

► Bilim insanları şempanzelerde hastalık nedeninin ilaçlı bitkiden kaynaklanıp kaynaklanmadığını belirlemek için farklı şempanzeleri ya tarım alanı yakınındaki bitkilerle veya tarım alanına uzak ya da kuzey yamaçtaki bitkilerle besleyerek test edebilir.

► Bilim insanları bir sonuca varmak için asla tek bir kanıtla yetinmezler. Şempanzeler fark edilmeyen başka bir nedenle de hastalanmış olabilir.

Grup Çalışması ve Sonuçları

Bilimsel araştırma sürecinin nasıl işleyeceği ile ilgili adımları ve örnek uygulama alanlarını birlikte değerlendirebiliriz.

Etkinlik Adımları ve Bilimsel Araştırma Süreçleri:

Problemi Belirleme:

♦ Şempanzelerin kuzey ve güney yamaçlarda farklı sağlık durumlarına sahip olmasının nedenini sorgulayalım.

♦ Güney yamacındaki şempanzelerdeki hastalıkların nedenini araştıralım.

Gözlem:

♦ Kuzey yamacındaki şempanzeler sağlıklı iken, güney yamacındaki şempanzelerin bir kısmının hastalıklı olduğunu gözlemledik.

♦ Ayrıca güney yamaçtaki şempanzelerin tarım alanına yakın beslenme alışkanlıklarının olduğunu tespit ettik.

Araştırılabilir Sorular Oluşturma:

⇒ Güneydeki şempanzelerin hastalıkları neden kaynaklanıyor?

⇒ Tarım alanında kullanılan ilaçlar şempanzelerin sağlığını etkiliyor mu?

⇒ Şempanzeler arasındaki beslenme alışkanlıkları ve sağlık durumu arasında bir ilişki var mı?

Sorularını oluşturduk.

Hipotez Geliştirme:

⇒ Hipotez 1: Güney yamacındaki genç şempanzeler tarım ilaçlarına maruz kalan bitkilerle beslendikleri için sindirim sistemi rahatsızlıkları yaşıyor olabilirler

⇒ Hipotez 2: Güney yamacındaki şempanzelerin cılız ve hastalıklı olmasının sebebi farklı çevresel koşullardan kaynaklanıyor olabilir.

Deney Tasarlama: Şempanzelerin hastalığının sebebinin ilaçlı bitkiler olup olmadığını test etmek için:

⇒ İki grup şempanze oluşturulur; biri tarım alanı yakınındaki bitkilerle beslenirken diğeri tarım alanından uzak bitkilerle beslenir. Her iki grubun sağlık durumu belirli bir süre gözlemlenir ve sonuçlar karşılaştırılır.

Alternatif Varsayımlar:

⇒ Güney yamacındaki farklı iklim koşulları şempanzelerin sağlığını etkileyebilir.

⇒ Güneydeki şempanzeler, bulaşıcı bir hastalıkla karşı karşıya olabilir.

⇒ Tarım alanındaki kimyasal maddeler, doğrudan şempanzelerin solunum sistemini etkileyebilir.

Bu adımlarla oluşturulacak araştırma süreci, bilimsel yöntemin temellerini ve bilimin doğasıyla ilgili süreçleri anlamanıza yardımcı olur. Bilimsel bir rapor veya zihin haritası oluştururken bu adımları kullanabilirsiniz.

Projeyi gerçekleştiren bilim insanları çalışmayı hangi amaçla gerçekleştirmişlerdir?

► Bilim insanları bu çalışmayı,

♦ Ağaç kesimi ve ormanların imara açılması gibi insan faaliyetlerinin ekosistemler üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla gerçekleştirmişlerdir.

♦ Özellikle, ağaçsızlaştırma sonrasında yağmur suyundaki nitrat derişiminin nasıl değiştiğini gözlemleyerek, bitki örtüsünün ekosistemlerin mineral döngüsündeki rolünü anlamaya çalışmışlardır.

► Bilim insanları; "ağaçların kesilmesinin su toplama havzalarındaki mineral dengesini bozacağı ve nitrat gibi önemli minerallerin derişiminde artışa neden olacağı" hipotezini ileri sürmüş olabilirler.

► Yani, bitki örtüsünün azalmasıyla birlikte toprağın minerallerini tutma kapasitesinin azalacağı ve bu minerallerin yağmur suyu ile taşınarak su kaynaklarına karışacağı düşünülmüş olabilir.

► Ağaçsızlaştırılan alanlarda, kontrol bölgesine göre yağmur suyundaki nitrat derişiminin belirgin şekilde arttığı gözlemlenmiştir.

► Bu durum, ağaçların ve bitki örtüsünün nitratın tutulmasında ve suya karışmasının önlenmesinde kritik bir rol oynadığını göstermektedir.

► Ayrıca, bitki örtüsünün kaybının ekosistemde önemli mineral kayıplarına yol açtığı çıkarımı yapılabilir.

Gözlem ve Deney:

► Bilim insanları gözlemler yapmış ve hipotezlerini test etmek amacıyla kontrollü bir deney tasarlamışlardır.

► Ağaç kesiminin etkilerini incelemek için iki farklı vadide (ağaçsızlaştırılmış ve kontrol alanları) yağmur suyundaki nitrat derişimini karşılaştırmışlardır.

Veri Analizi ve Sonuç:

► Elde edilen veriler, bilimsel yöntemin önemli bir parçasıdır.

► Bu veriler sayesinde ağaçsızlaştırmanın yağmur suyundaki nitrat derişimi üzerindeki etkileri açık bir şekilde gösterilmiştir.

Hipotezlerin Test Edilmesi:

► Bilim insanları, ağaçsızlaştırmanın ekosistem üzerindeki olumsuz etkilerini test etmiş ve bu hipotezlerini destekleyen veriler elde etmişlerdir.

Kontrollü Çalışma:

► Deneyin bir kontrol grubunun olması, bilimsel çalışmanın geçerliliğini artırmıştır.

► Kontrol grubu (ağaçlı alan) ile deney grubu (ağaçsızlaştırılmış alan) arasındaki farklar gözlemlenerek çıkarımlar yapılmıştır.

Bu çalışma, bilimin doğasının gözlem, deney, veri analizi ve hipotez testi gibi önemli unsurlarını barındırmaktadır.

Bilim insanlarının uyması gereken temel kurallar:

Dürüst olmalıdır: Deney sonuçlarını değiştirmemeli, uydurmamalı, gizlememelidir.

Tarafsız olmalıdır: Kendi düşüncesine uysun diye sonuçları zorlamamalı, kanıt ne diyorsa onu kabul etmelidir.

Kanıta dayanmalıdır: Tahminlere, duyumlara değil; gözlem ve deneylere dayanarak konuşmalıdır.

Tekrarlanabilir deney yapmalıdır: Yaptığı deneyler, başka bilim insanları tarafından tekrarlandığında benzer sonuç vermelidir.

Kaynak göstermelidir: Başka bilim insanlarının çalışmalarını kullanıyorsa, onların isimlerini ve eserlerini belirtmelidir (emeğe saygı).

Etik kurallara uymalıdır: İnsanlara, hayvanlara ve çevreye zarar vermeden araştırma yapmaya özen göstermelidir.

Bilim insanlarının sorumlulukları:

Toplumu doğru bilgilendirme sorumluluğu vardır. Bilgiyi abartmadan, çarpıtmadan, anlaşılır şekilde paylaşmalıdır.

Bilgiyi insanlığın yararına kullanma sorumluluğu vardır. Örneğin; sağlık, çevre, tarım, teknoloji gibi alanlarda insan hayatını iyileştirmeye çalışmalıdır.

Gizlilik ve kişisel haklara saygı göstermelidir. Özellikle insanlarla yapılan çalışmalarda kişisel bilgileri korumalıdır.

Doğaya ve diğer canlılara saygı göstermelidir. Gereksiz yere hayvanlara zarar verecek, çevreyi kirletecek deneylerden kaçınmalıdır.

Yanlış veya güvenilmez bilgiler ortaya çıkar: Sonuçlar değiştirilir veya uydurulursa, bilimsel bilgi doğruluğunu kaybeder.

İnsanlara zarar verilebilir: Etik olmayan ilaç deneyleri, yanlış tedaviler, hatalı uygulamalar insan sağlığını tehlikeye sokabilir.

Hayvanlara ve çevreye zarar verebilir: Gereksiz hayvan deneyleri, doğaya bırakılan zararlı maddeler ekosistemi bozabilir.

Toplumun bilime olan güveni azalır: İnsanlar “bilim insanları yalan söylüyor” diye düşünmeye başlarsa, aşıya, ilaca, bilime karşı güvensizlik artar.

Bilim insanının itibarı zedelenir: Etik ihlal yapan bilim insanları meslekten men edilebilir, çalışmaları geri çekilebilir.

Teknolojinin kötü amaçlarla kullanılması: Biyolojik, kimyasal ya da genetik bilgiler kötü niyetle kullanılırsa, hem insanlara hem doğaya ciddi zararlar verebilir.

Bilimsel Etik Performans Görevi Etkinliği İle İlgili Hazırlanması İstenilen Rapor

Bilimsel Etiğe Aykırı Durumlar:

1. İş Bölümünde Eşitsizlik: İkinci grubun iki üyesi, ödev sürecinde hiçbir aşamada yer almamıştır. Bu, bilimsel araştırma ve ekip çalışmalarında eşit katkı sağlama ilkesine aykırıdır. Her birey görevini yerine getirmelidir, aksi takdirde bilimsel çalışmanın adil ve güvenilirliği sorgulanır.

2. Kaynak Belirtilmemesi: Üçüncü raporda kaynakça bulunmaması ciddi bir etik ihlaldir. Bilimsel çalışmalarda yararlanılan tüm kaynakların doğru şekilde belirtilmesi zorunludur. Bu, çalışmaların güvenilirliği açısından önemlidir ve başkalarının çalışmalarına haksız bir katkıda bulunulmasını engeller.

3. Fotoğraf Kopyalama: İkinci ve üçüncü raporlarda aynı fotoğrafların kullanılması, kopya çekme veya intihal anlamına gelir. Fotoğrafların özgünlüğü ve her çalışmanın kendi gözlemleri doğrultusunda materyal sunması gereklidir. Bu etik ihlali, çalışmaların güvenilirliğini ciddi şekilde zedeler.

4. Çelişkili Anket Sonuçları: İkinci ve üçüncü raporlarda aynı anket sonuçlarına tamamen zıt yorumların yapılması, verilerin kasıtlı olarak manipüle edildiğini gösterebilir. Bilimsel çalışmalarda doğruluk ve dürüstlük esastır. Veriler, olduğundan farklı gösterilemez veya çarpıtılamaz.

5. İşbirliği Eksikliği: Öğrencilerin gruplar hâlinde çalışmasına rağmen, gruptaki bazı öğrencilerin sürece dahil olmaması, işbirliği ve takım çalışması etiğine aykırıdır. Bilimsel araştırmalar genellikle işbirliği içinde yürütülür ve bu süreçte her bireyin katkıda bulunması beklenir.

Bilimsel Araştırma Süreçlerinde Etik Dışı Davranışlar:

- İntihal: Başka bir çalışmanın veya kaynağın, uygun atıf yapılmadan kullanılması, etik dışı bir davranıştır.

- Yanlış Veri Sunumu: Bilimsel araştırmalarda, elde edilen sonuçların kasıtlı olarak yanlış veya yanıltıcı bir şekilde sunulması, bilimin güvenilirliğini zedeler.

- Adil Katkı ve İşbirliği: Bir araştırma ekibinde yer alan her bireyin sürece adil bir şekilde katkıda bulunması gerekir. İş bölümü yapılmadığında, yapılan çalışma hem etik dışı hem de yetersiz sayılır.

- Araştırmanın her aşamasında iş birliği yapılmalı ve sorumluluklar eşit şekilde dağıtılmalıdır.

- Kullanılan kaynakların ve verilerin doğruluğu sağlanmalı, alıntı yapılan her kaynağa doğru atıf yapılmalıdır.

- Veriler ve sonuçlar dürüstlükle sunulmalı, hiçbir şekilde çarpıtılmamalıdır.

1. (D) Bilimsel araştırmalarda anket verilerinin doğruluğu ve güvenilirliği oldukça önemlidir.

Doğru: Anket sonuçlarının doğruluğu ve güvenilirliği, araştırmanın güvenilirliği açısından büyük önem taşır.

2. (Y) Bilimsel araştırmalarda araştırma sonuçlarını desteklemeyen veriler yayımlanmayabilir.

Yanlış: Bilimsel araştırmalarda elde edilen tüm veriler, sonuçları desteklemese bile yayımlanmalıdır. Bu, bilimsel sürecin şeffaflığı açısından önemlidir.

3. (Y) Bilimsel araştırmalarda anket sonuçları istenildiği gibi değiştirilebilir.

Yanlış: Bilimsel araştırmalarda anket sonuçları kesinlikle değiştirilemez. Verilerin manipüle edilmesi bilimsel etiğe aykırıdır.

4. (D) Bilimsel kaynaklardan derlenen bilgiler için mutlaka kaynak gösterilmelidir.

Doğru: Bilimsel araştırmalarda kullanılan tüm kaynaklar doğru şekilde belirtilmelidir. Aksi takdirde intihal sayılır.

5. (Y) Bilimsel bir yayın veya raporda çalışmaya katkısı olmayanların ismi de yer alabilir.

Yanlış: Bilimsel bir çalışmaya katkı sağlamayan kişilerin isimlerinin raporda yer alması etik değildir. Yalnızca aktif katkı sağlayanlar belirtilmelidir.

6. (Y) Bilimsel bir çalışmada bir başkasının bulguları veya verileri kullanılmamalıdır.

Yanlış: Başkalarının bulguları veya verileri kullanılabilir, ancak mutlaka doğru bir şekilde atıf yapılmalıdır.