Destekleme Etkinlikleri
4 PDF indirme
Bu içeriğin ilk %30'unu okuyabilirsiniz. Kalan sorular ve açıklamalı cevapları abonelikle açılır.
Ücretsiz bölümün bittiği yere git
Destekleme etkinlikleri: sorular ve açıklamalı çözümler
Kitabınız yanınızda olmasa da her etkinliğin sorularını, yönergelerini ve gerekli görsellerini çözümüyle birlikte inceleyebilirsiniz. Kaynak: Millî Eğitim Bakanlığı, 9. sınıf biyoloji destekleme öğretmen kılavuzu.
Deney, proje ve öz değerlendirme: Açık uçlu yanıtlar ve model çalışmalar örnektir; gerçek ölçüm veya kişisel gözlem yerine geçmez. Kendi verilerinizi ve öz değerlendirmenizi ayrıca yazınız. Bu içerik Biyoloji Hikayesi’nin açıklamalı çözüm çalışmasıdır; resmî cevap anahtarı değildir.
İnorganik ve Organik Bileşikler
Soru ve görev
Çalışma kâğıdındaki boşlukları doldurunuz. İnorganik maddeler, karbohidratlar, lipitler, denatürasyon, enzimler, DNA/RNA ve vitaminlerle ilgili 2-8. soruları ve tabloları tamamlayınız.
Kitaptaki sorular, yönergeler ve görseller · s. 48-50
Görseli büyütmek için üzerine dokunabilirsiniz. Çözümler bu soru sayfalarının hemen altındadır. Sayfaları başlığa dokunarak kapatabilirsiniz.
Soru sayfalarını metin olarak oku
Görsel sayfalardaki metinler aşağıdadır. Şema, fotoğraf ve tabloların yerleşimini yukarıdaki görsellerden inceleyebilirsiniz.
Sayfa 48
Sayfa 49
Sayfa 50
Çözüm ve açıklamalar
Kavram notu: Kılavuzdaki “hayvansal polisakkarit” boşluklarında glikojen ve kitin beklenir; ancak bu maddeler yalnızca hayvanlarda bulunmaz. Glikojen mantarlarda da depo edilir; kitin mantar hücre duvarında ve eklembacaklıların dış iskeletinde bulunur. B12’nin uzun süre depolanabilmesi, “suda çözünen vitaminler depolanmaz” genellemesinin istisnasıdır.
Boşluk doldurma
a) Su ve mineraller inorganik moleküllerdir.
b) Proteinlerin yapıtaşı aminoasitlerdir.
c) Polipeptit sentezi DNA şifresine göre ribozomlarda gerçekleşir.
ç) Fosfolipitlerin baş kısmı suyu seven, kuyruk kısmı ise suyu sevmeyen özellik gösterir.
d) Yağda çözünen vitaminler vücutta depo edildiği için eksikliği hemen hissedilmez. Fakat suda çözünen vitaminlerin fazlası idrarla atıldığı için bu vitaminlerin günlük alınması gerekir.
e) Nişasta ve selüloz bitkisel; boşlukların beklenen yanıtları glikojen ve kitindir. Glikojen mantarlarda da bulunur; kitin mantar hücre duvarında ve eklembacaklı dış iskeletinde yer alır.
f) Nükleik asit zincirleri çok sayıda nükleotit adı verilen birimin fosfodiester bağlarıyla bağlanması ile oluşur.
İnorganik moleküllerin genel özelliklerinden üç tanesi
- Genellikle basit yapılı ve küçük moleküllerdir (su, mineraller gibi).
- Canlılar tarafından sentezlenmek zorunda değildir; doğadan hazır alınabilir (su, tuz/mineral gibi).
- Canlı yapısında düzenleyici/dengeleyici görev görür (pH dengesi, osmotik denge, enzimlerin çalışmasına yardımcı olma vb.).
Karbohidrat çeşitleri tablosu
Karbohidratlar, içerdiği birim şeker (monomer) sayısına göre üçe ayrılır:
| Monosakkaritler (Tek şeker) | Disakkaritler (Çift şeker) | Polisakkaritler (Çok şeker) |
|---|---|---|
|
|
|
Lipit çeşitlerinin vücudumuzdaki görevleri
- Trigliseritler (yağlar): Enerji depolar, uzun süreli enerji kaynağıdır; ısı yalıtımı sağlar; organları darbeye karşı korur.
- Fosfolipitler: Hücre zarının temel yapısını oluşturur; seçici geçirgenliğe katkı sağlar.
- Steroitler (kolesterol vb.): Bazı hormonların yapısına katılır; hücre zarının yapısını/dengesini etkiler.
- Mumlar: Su kaybını azaltıcı/koruyucu tabaka oluşturabilir (bazı canlılarda yüzey koruması).
Denatürasyon nedir?
Denatürasyon, bir proteinin (enzim dâhil) üç boyutlu yapısının (katlanmasının) sıcaklık, pH ya da kimyasallar gibi etkenlerle bozulmasıdır. Yapı bozulduğu için protein/enzim işlevini kaybeder (enzimlerde aktif bölge şekli bozulur).
Enzimlerin çalışmasına etki eden faktörler (günlük hayattan örneklerle)
- Sıcaklık: Çok soğukta tepkimeler yavaşlar (yemeklerin buzdolabında geç bozulması); çok sıcakta enzimler denatüre olabilir (yüksek ateşte bazı enzimlerin düzgün çalışamaması).
- pH: Mide enzimi asidik ortamda daha iyi çalışır; limon gibi asidik maddeler bazı tepkimeleri etkileyebilir.
- Substrat derişimi: Substrat arttıkça bir noktaya kadar hız artar (daha çok “işlenecek madde” gelmesi gibi).
- Enzim derişimi: Enzim miktarı arttıkça uygun koşullarda tepkime hızı artabilir.
- İnhibitör/aktivatörler: Bazı maddeler enzimi yavaşlatır ya da durdurur (ilaçların bazı enzimleri baskılaması gibi).
DNA ve RNA arasındaki farklar
- Şeker çeşidi: DNA’da deoksiriboz, RNA’da riboz bulunur.
- Baz farkı: DNA’da Timin (T), RNA’da Urasil (U) bulunur.
- Yapı: DNA çoğunlukla çift zincirli, RNA çoğunlukla tek zincirlidir.
- Görev: DNA kalıtsal bilgiyi taşır; RNA protein sentezinde görev alır (mRNA, tRNA, rRNA gibi).
Vitamin çeşitleri tablosu
| Yağda Çözünen Vitaminler | Suda Çözünen Vitaminler |
|---|---|
| A, D, E, K | B grubu vitaminleri, C |
ÖZ DEĞERLENDİRME FORMU
Öğrencinin Adı Soyadı: ................. Numarası: .................
- Bu konuda neler öğrendim?
İnorganik ve organik bileşiklerin farklarını öğrendim. Su ve minerallerin inorganik olduğunu, karbonhidrat, yağ, protein, nükleik asit ve vitaminlerin ise organik bileşikler içinde yer aldığını daha net anladım. Ayrıca karbonhidratların mono-disakkarit ve polisakkarit olarak ayrıldığını ve DNA–RNA farklarını öğrendim. - Yanlış bildiğim şeyler nelerdi?
Daha önce vitaminlerin hepsinin vücutta depo edildiğini sanıyordum. Meğer yağda çözünen vitaminler depolanabilirken, suda çözünenlerin fazlası idrarla atılıyormuş. Bu yüzden suda çözünen vitaminlerin daha düzenli alınması gerektiğini öğrendim. - Bu etkinlik konunun hangi kısımlarını daha iyi anlamamı sağladı? Neden?
En çok karbonhidrat ve vitamin sınıflandırmasını daha iyi anladım. Çünkü tablo doldurunca bilgiler daha düzenli oldu ve örnekler (nişasta, glikojen, selüloz, A-D-E-K, B-C gibi) aklımda daha iyi kaldı. - Bu etkinlikle kendinize kattıklarınız nelerdir?
Konuları ezberlemek yerine sınıflandırarak öğrenmenin daha kolay olduğunu fark ettim. Ayrıca “denatürasyon” gibi kavramları günlük hayattan örneklerle düşününce daha iyi anladım. - Daha sonraki çalışmalarda neyi farklı yapacağım?
Yeni kavramlar çıktığında (örneğin denatürasyon, inhibitör, aktivatör gibi) hemen küçük bir sözlük sayfası oluşturacağım. Ayrıca tablo ve şema kullanarak çalışacağım; böylece konu daha akılda kalıcı olacak.
Besinlerdeki Organik Maddenin Tayini, pH ve Sıcaklığın Enzimlere Etkisi
Soru ve görev
Ayıraçların renk değişimlerini inceleyip besinlerin organik içerik tablosunu doldurunuz. Katalaz deneyindeki sıcaklık ve pH gruplarını kontrolle karşılaştırınız; oksijen çıkışını yorumlayınız.
Kitaptaki sorular, yönergeler ve görseller · s. 53-56
Görseli büyütmek için üzerine dokunabilirsiniz. Çözümler bu soru sayfalarının hemen altındadır. Sayfaları başlığa dokunarak kapatabilirsiniz.
Soru sayfalarını metin olarak oku
Görsel sayfalardaki metinler aşağıdadır. Şema, fotoğraf ve tabloların yerleşimini yukarıdaki görsellerden inceleyebilirsiniz.
Sayfa 53
Sayfa 54
Ücretsiz önizleme burada bitti
Soruların ve açıklamalı cevapların devamı abonelikle açılır
Bu içeriğin ilk %30'unu gördünüz. Tamamına erişmek için Öğrenci Plus veya Öğretmen Pro paketini seçebilirsiniz.
Tüm soruları ve cevapları aç